Σχεδιασμένο ως το μεγαλύτερο κοινό αμυντικό έργο της Ευρώπης, το FCAS εγκαταλείφθηκε αφού γαλλικές και γερμανικές εταιρείες δεν κατάφεραν να επιλύσουν χρόνιες διαφορές, παρά τις επανειλημμένες πολιτικές παρεμβάσεις.
Οι διαπραγματεύσεις
Μετά από μήνες διαπραγματεύσεων και επανειλημμένες καθυστερήσεις, η Γερμανία και η Γαλλία τερμάτισαν τη Δευτέρα τη συνεργασία τους στο Μελλοντικό Σύστημα Αεροπορικής Μάχης (FCAS). Σύμφωνα με το Μέγαρο των Ηλυσίων, «οι γερμανικές αρχές έκριναν ότι δεν ήταν δυνατό να ασκηθεί περαιτέρω πίεση στις εμπλεκόμενες εταιρείες».
Η απόφαση θέτει τέλος σε χρόνια προσπαθειών για την ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού μαχητικού αεροσκάφους επόμενης γενιάς.
Το αμυντικό έργο της Ευρώπης
Το FCAS θεωρήθηκε ευρέως ως το πιο φιλόδοξο αμυντικό έργο που αναλήφθηκε ποτέ στην Ευρώπη. Ξεκίνησε στο Παρίσι το 2017 από τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν και τη τότε Γερμανίδα καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ και είχε σκοπό να αποτελέσει τη ραχοκοκαλιά της ευρωπαϊκής αεροπορικής ισχύος για τις επόμενες δεκαετίες.
Στην καρδιά του προγράμματος βρισκόταν ένα μαχητικό αεροσκάφος, γνωστό ως «Σύστημα Όπλων Επόμενης Γενιάς» (NGWS), σχεδιασμένο να λειτουργεί παράλληλα με μη επανδρωμένα drones και συνδεδεμένο μέσω ενός ψηφιακού cloud μάχης. Το αεροσκάφος αναμενόταν να συνδυάζει τεχνολογία stealth, δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου και συστήματα κρούσης μεγάλης εμβέλειας.
Σε αντίθεση με τα υπάρχοντα μαχητικά αεροσκάφη όπως το Eurofighter Typhoon και το Dassault Rafale, το FCAS σχεδιάστηκε ως ένα δικτυωμένο σύστημα που ενσωματώνει αεροσκάφη, drones και αισθητήρες σε μια ενιαία αρχιτεκτονική πεδίου μάχης. Το κόστος του προγράμματος εκτιμήθηκε πιο πρόσφατα μεταξύ 80-100 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Γιατί απέτυχε το έργο FCAS
Ο κύριος λόγος για την κατάρρευση του έργου ήταν μια ολοένα και πιο έντονη διαμάχη μεταξύ των αμυντικών εταιρειών Airbus και Dassault. Μόλις τον Μάρτιο, οι Γερμανοί και Γάλλοι ηγέτες έκαναν μια τελευταία προσπάθεια να μεσολαβήσουν σε έναν συμβιβασμό μεταξύ των δύο πλευρών.
Σύμφωνα με τα αρχικά σχέδια, η Dassault, η Γαλλίδα κατασκευάστρια πίσω από τα μαχητικά αεροσκάφη Mirage και Rafale, επρόκειτο να ηγηθεί η ίδια της ανάπτυξης του αεροσκάφους. Η Airbus, ο γαλλογερμανικός αεροδιαστημικός όμιλος στον οποίο τόσο η Γαλλία όσο και η Γερμανία κατέχουν μερίδια περίπου 10%, επρόκειτο να αναλάβει την ευθύνη για τα συνοδευτικά drones. Η Ισπανία κατέχει επίσης μειοψηφικό μερίδιο στην εταιρεία.
Ο καταμερισμός εργασίας είχε σκοπό να αντικατοπτρίζει την εμπειρία κάθε εταιρείας. Σύντομα όμως προέκυψαν διαφωνίες σχετικά με τον έλεγχο του προγράμματος, την πρόσβαση σε ευαίσθητη τεχνολογία και την ιδιοκτησία της πνευματικής ιδιοκτησίας που αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια του έργου. Σύμφωνα με τον γερμανικό δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα ZDF, ο διευθύνων σύμβουλος της Dassault, Éric Trappier, δίσταζε να μοιραστεί ευαίσθητα δεδομένα και διπλώματα ευρεσιτεχνίας με την Airbus.
Οι απαιτήσεις φέρνουν τριβές
Παρά τα χρόνια διαπραγματεύσεων και τις επανειλημμένες πολιτικές παρεμβάσεις, οι δύο πλευρές δεν κατάφεραν ποτέ να γεφυρώσουν αυτές τις διαφορές.
Οι δύο πλευρές ήταν επίσης διχασμένες σχετικά με τις στρατιωτικές απαιτήσεις του αεροσκάφους. Η Γαλλία ήθελε ένα μαχητικό αεροσκάφος ικανό να μεταφέρει πυρηνικά όπλα και να επιχειρεί από αεροπλανοφόρα, αντανακλώντας τις ανάγκες των ενόπλων δυνάμεών της. Η Γερμανία, αντίθετα, έβλεπε μικρή ανάγκη για καμία από τις δύο δυνατότητες.
Η διαμάχη επανεμφανίστηκε στις αρχές του 2026, όταν ο διευθύνων σύμβουλος της Airbus, Guillaume Faury, πρότεινε την ανάπτυξη δύο ξεχωριστών εκδόσεων του αεροσκάφους για να καλύψουν τις διαφορετικές απαιτήσεις. Αντί να επιλύσει τη διαφωνία, η πρόταση φάνηκε να επιδεινώνει τις εντάσεις μεταξύ των εταίρων.
Το Combat Air Cloud θα αναπτυχθεί περαιτέρω
Το ίδιο το μαχητικό αεροσκάφος δεν θα προχωρήσει, αλλά αναμένεται να επιβιώσουν τμήματα του ευρύτερου προγράμματος. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, οι εργασίες θα συνεχιστούν στο λεγόμενο combat cloud, ένα δίκτυο που προορίζεται για τη σύνδεση drones, αισθητήρων και τεχνητής νοημοσύνης. συστήματα ασφάλειας και επεξεργασία δεδομένων μάχης σε πραγματικό χρόνο.
Η Airbus αναμένεται τώρα να διερευνήσει εναλλακτικές συνεργασίες. Πηγές της βιομηχανίας έχουν επισημάνει τη σουηδική αμυντική εταιρεία Saab AB και το βρετανικο-ιαπωνο-ιταλικό πρόγραμμα μαχητικών αεροσκαφών ως πιθανούς δρόμους συνεργασίας. Εν τω μεταξύ, η Dassault αναμένεται ευρέως να συνεχίσει ανεξάρτητα τις εργασίες για τον διάδοχο του Rafale.
Η κατάρρευση της FCAS υπογραμμίζει τις δυσκολίες συντονισμού σημαντικών έργων στρατιωτικών προμηθειών σε εθνικό και βιομηχανικό επίπεδο, παρά την επανειλημμένη πολιτική υποστήριξη από το Βερολίνο και το Παρίσι.
Η προσοχή είναι πιθανό τώρα να στραφεί σε ένα στενότερο σύνολο κοινών αμυντικών έργων. Στο επόμενο γαλλο-γερμανικό υπουργικό συμβούλιο, που πρόκειται να πραγματοποιηθεί στη Γερμανία τον Ιούλιο, οι δύο κυβερνήσεις αναμένεται να καταρτίσουν ένα κοινό σχέδιο εργασίας που θα επικεντρώνεται σε έργα που και οι δύο πλευρές θεωρούν εφικτά και στρατηγικά αξιόλογα.
www.worldenergynews.gr
