Η οργή του Τραμπ απέναντι στους Ευρωπαίους συμμάχους του στο NATO για την άρνησή τους να συμμετάσχουν στον πόλεμο κατά του Ιράν έχει μέχρι στιγμής επιτύχει ένα αποτέλεσμα: να τους ενώσει εναντίον του.
Σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις, σε δείπνα και στο περιθώριο συναντήσεων στις Βρυξέλλες και αλλού, Ευρωπαίοι ηγέτες και αξιωματούχοι εξετάζουν πώς θα διαχειριστούν τις απειλές του Αμερικανού προέδρου να αποχωρήσει από το ΝΑΤΟ και τι θα πράξουν εάν προχωρήσει τελικά σε αυτή την κίνηση.
Σύμφωνα με το Politico, η κοινή εκτίμηση που διαμορφώνεται είναι ιδιαίτερα ζοφερή, καθώς οι ολοένα και πιο επιθετικές δηλώσεις του Τραμπ κατά χωρών όπως η Βρετανία, η Ισπανία και η Γαλλία επιβεβαιώνουν μια βαθιά ρήξη στη διατλαντική συμμαχία. Αν και δεν υπάρχει ακόμη σαφής απάντηση για την επόμενη ημέρα, ορισμένα κράτη εξετάζουν ήδη την ενίσχυση εναλλακτικών αμυντικών σχημάτων, προκειμένου να παρακάμψουν ένα αποδυναμωμένο ΝΑΤΟ.
Διπλωμάτες και αξιωματούχοι περιγράφουν μια συμμαχία που βρίσκεται σε παράλυση, με δυσκολία ακόμη και στη διεξαγωγή συνεδριάσεων, εκτιμώντας ότι η αποδυνάμωσή της είναι ήδη εμφανής και ότι η Ευρώπη πρέπει επειγόντως να ενισχύσει τις δικές της αμυντικές δυνατότητες χωρίς να περιμένει την πλήρη κατάρρευσή της.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνει τη βαθιά μεταβολή στη μεταπολεμική παγκόσμια τάξη, εξέλιξη στην οποία η πολιτική του Τραμπ έχει διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο. Τις τελευταίες ημέρες, η αμερικανική κυβέρνηση έχει οδηγήσει τη συμμαχία σε μία από τις σοβαρότερες κρίσεις της 77χρονης ιστορίας της, διαμηνύοντας ότι θα επανεξετάσει τη συμμετοχή των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ μετά το τέλος του πολέμου με το Ιράν, ως αντίποινα για τη στάση των Ευρωπαίων συμμάχων.
Ο ίδιος ο Τραμπ εντείνει το κλίμα, χαρακτηρίζοντας το ΝΑΤΟ «χάρτινη τίγρη», ενώ η βασική δυσαρέσκεια της Ουάσιγκτον αφορά την άρνηση χωρών όπως η Ισπανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία να επιτρέψουν τη χρήση βάσεων ή εναέριου χώρου για επιχειρήσεις κατά του Ιράν.
Η ένταση έχει κλιμακωθεί περαιτέρω μέσω συνεχών επιθετικών αναρτήσεων του προέδρου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Για τους Ευρωπαίους, το βασικό ερώτημα παραμένει πώς θα προστατευθούν από τις συνέπειες αυτής της σύγκρουσης και πώς θα διασώσουν τα κρίσιμα στοιχεία της συνεργασίας τους.
Σε αυτό το πλαίσιο, σε δείπνο στο Ελσίνκι, στον ιστορικό χώρο του μουσείου του Gustaf Mannerheim, δέκα Ευρωπαίοι ηγέτες συζήτησαν ανοιχτά την κρίση της διατλαντικής σχέσης, συμφωνώντας ότι η επιθετική ρητορική του Τραμπ επιδεινώνεται.
Παράλληλα, κατέληξαν ότι δεν μπορούν να συναινέσουν στις πιέσεις των ΗΠΑ για συμμετοχή στις επιχειρήσεις κατά του Ιράν, υπογραμμίζοντας ότι η σύγκρουση δεν σχετίζεται με τον ρόλο του ΝΑΤΟ.
Διαφορετική η εικόνα σε σχέση με παλιότερα
Η στάση αυτή δεν περιορίζεται στη Βόρεια Ευρώπη, καθώς η αντίδραση των ευρωπαϊκών χωρών χαρακτηρίζεται από αξιοσημείωτη ενότητα, με κοινή άρνηση συμμετοχής στις αμερικανικές και ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις. Διπλωμάτες εκτιμούν ότι η πολιτική Τραμπ έχει ουσιαστικά διαρρήξει τη διατλαντική σχέση, ενώ άλλοι αξιωματούχοι τονίζουν ότι οι ΗΠΑ καλούνται πλέον να διαχειριστούν τις συνέπειες των επιλογών τους.
Σε αντίθεση με τον πόλεμο στο Ιράκ το 2003, όταν χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Πολωνία είχαν στηρίξει στρατιωτικά τις ΗΠΑ, αυτή τη φορά οι κυβερνήσεις τους έχουν ξεκαθαρίσει ότι δεν θα συμμετάσχουν. Η Ισπανία έχει ήδη κλείσει τον εναέριο χώρο της για αμερικανικά μαχητικά, ενώ η Γαλλία απαγορεύει τη διέλευση αεροσκαφών που μεταφέρουν στρατιωτικό υλικό προς τον Κόλπο.
Στο Λονδίνο, ο πρωθυπουργός Keir Starmer δέχεται έντονη προσωπική κριτική από τον Τραμπ, ο οποίος τον υποτιμά συγκρίνοντάς τον με τον Winston Churchill. Ο ίδιος ο Στάρμερ απαντά ότι θα ενεργήσει με γνώμονα το εθνικό συμφέρον, επιμένοντας ότι το ΝΑΤΟ παραμένει η αποτελεσματικότερη στρατιωτική συμμαχία στον κόσμο, αν και στο εσωτερικό της βρετανικής κυβέρνησης εκφράζεται έντονη δυσαρέσκεια για την επιλογή των ΗΠΑ να εμπλακούν σε έναν πόλεμο χωρίς σαφή στρατηγική εξόδου.
Παράλληλα, το Ηνωμένο Βασίλειο επιχειρεί να διατηρήσει γέφυρες συνεργασίας, συγκαλώντας διεθνή σύνοδο για την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας και του εμπορίου στον Περσικό Κόλπο, ενώ εξετάζονται και πιθανοί ρόλοι σε μελλοντικές ειρηνευτικές αποστολές μετά το τέλος των συγκρούσεων.
Υπάρχουν επίσης ελπίδες ότι μια επικείμενη επίσκεψη του βασιλιά Charles III στις ΗΠΑ θα μπορούσε να συμβάλει στην αποκλιμάκωση της έντασης, χωρίς μέχρι στιγμής να υπάρχουν ενδείξεις αλλαγής στάσης από τον Τραμπ.
Πιο κοντά από ποτέ η ρήξη
Στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ, αξιωματούχοι εκφράζουν ανησυχία για τη ρήξη, επισημαίνοντας παράλληλα την ασάφεια ως προς τις πραγματικές επιδιώξεις της Ουάσιγκτον, καθώς δεν έχει υποβληθεί επίσημο αίτημα για συνδρομή. Ο γενικός γραμματέας Mark Rutte έχει προκαλέσει δυσφορία σε ορισμένους συμμάχους, επιλέγοντας να μην ασκήσει δημόσια κριτική στις ΗΠΑ και να διατηρήσει χαμηλούς τόνους.
Παράλληλα, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι η διαρκής αμφισβήτηση της δέσμευσης των ΗΠΑ αποδυναμώνει τον πυρήνα της συμμαχίας, καθώς το άρθρο 5 —η αρχή της συλλογικής άμυνας— αποτελεί τη βάση της αποτρεπτικής της ισχύος.
Μπροστά σε αυτή την αβεβαιότητα, ευρωπαϊκές χώρες εξετάζουν την ενίσχυση εναλλακτικών δομών συνεργασίας, όπως η Κοινή Εκστρατευτική Δύναμη και το σχήμα Nordic Defence Cooperation, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζεται πιο ενεργή από ποτέ στον τομέα της άμυνας, δρομολογώντας σημαντικά χρηματοδοτικά εργαλεία και εξετάζοντας ακόμη και ρήτρες αμοιβαίας άμυνας.
Ωστόσο, πέρα από την προετοιμασία για ένα ενδεχόμενο αποχώρησης των ΗΠΑ, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πιο άμεση πρόκληση: την ανάγκη διατήρησης της ασφάλειας απέναντι σε εξωτερικές απειλές, με τις χώρες της Βαλτικής να θεωρούν την ενότητα ζωτικής σημασίας για την αντιμετώπιση της πίεσης από τη Μόσχα.
www.worldenergynews.gr
