Στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή απάντησε προ ημερών το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), παρουσιάζοντας τον οδικό χάρτη των παρεμβάσεων που απαιτούνται για την πλήρη εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας με τη νέα αναθεωρημένη Οδηγία για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (RED III – Οδηγία 2023/2413). Σύμφωνα με πληροφορίες από αρμόδιες πηγές, το ΥΠΕΝ δεσμεύθηκε ότι οι σχετικές νομοθετικές ρυθμίσεις θα κατατεθούν στη Βουλή έως τον Μάρτιο.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε συνέχεια των πιέσεων της Κομισιόν, η οποία είχε κινήσει τη διαδικασία παράβασης κατά της Ελλάδας, ζητώντας την άμεση και πλήρη συμμόρφωση με το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Υπενθυμίζεται ότι τον Ιούλιο του 2024 η Επιτροπή είχε αποστείλει προειδοποιητικές επιστολές σε 26 κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Στα μέσα Δεκεμβρίου, ωστόσο, ακολούθησε αιτιολογημένη γνώμη αποκλειστικά για την Ελλάδα και ακόμη επτά χώρες, καθώς οι υπόλοιπες είχαν ήδη προσαρμοστεί. Η νέα αυτή φάση συνοδευόταν από δίμηνη προθεσμία συμμόρφωσης, με σαφή προειδοποίηση παραπομπής στο Δικαστήριο της ΕΕ και επιβολής χρηματικών κυρώσεων. Υπό αυτό το πρίσμα, η ελληνική πλευρά επιχείρησε να κλείσει εγκαίρως τα ανοιχτά μέτωπα.
Τα κενά στην ενσωμάτωση της RED III
Παρότι η Ελλάδα έχει ήδη ενσωματώσει ορισμένες διατάξεις της Οδηγίας μέσω του νόμου 5151/2024, το βασικό και πιο κρίσιμο τμήμα του νέου πλαισίου παραμένει ανενεργό. Κομβικά ζητήματα, όπως η ουσιαστική λειτουργία της υπηρεσίας «μιας στάσης», η πλήρης ψηφιοποίηση των αδειοδοτικών διαδικασιών και η τήρηση των επιταχυνόμενων προθεσμιών, είτε δεν έχουν εφαρμοστεί είτε υλοποιούνται αποσπασματικά. Επιπλέον, ρυθμίσεις που θα έπρεπε να βρίσκονται ήδη σε ισχύ από το καλοκαίρι του 2024, στην πράξη δεν έχουν ενεργοποιηθεί.
Η RED III αποτελεί βασικό εργαλείο για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της ΕΕ σε ό,τι αφορά τη διείσδυση των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα. Εισάγει αυστηρό χρονοδιάγραμμα για τις αδειοδοτήσεις έργων παραγωγής πράσινης ενέργειας και δικτύων, θεσμοθετεί τις «Περιοχές Επιτάχυνσης ΑΠΕ», ενισχύει το μοντέλο one-stop-shop και αναγνωρίζει τα έργα ΑΠΕ και τις υποδομές τους ως έργα υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος.
Περιοχές Επιτάχυνσης: πρόβλεψη χωρίς πρακτικό αντίκρισμα
Σε ό,τι αφορά τις Περιοχές Επιτάχυνσης ΑΠΕ, η χώρα έχει υιοθετήσει το σχετικό θεσμικό πλαίσιο ήδη από το 2023, χρησιμοποιώντας τον όρο «Περιοχές Πρώτης Επιλογής». Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία οριοθέτησής τους. Η βασική αιτία εντοπίζεται στην παρατεταμένη εκκρεμότητα του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ, το οποίο παραμένει σε αναμονή εδώ και χρόνια.
Υπενθυμίζεται ότι η RED III θέτει ως καταληκτική ημερομηνία την 21η Φεβρουαρίου 2026 για την έγκριση ενός ή περισσότερων σχεδίων που θα καθορίζουν επίσημα τις περιοχές επιτάχυνσης για συγκεκριμένες τεχνολογίες ΑΠΕ. Στις ζώνες αυτές, οι αδειοδοτικές διαδικασίες θα είναι σημαντικά ταχύτερες, τα περιβαλλοντικά δεδομένα θα έχουν προαξιολογηθεί και η ανάπτυξη έργων ΑΠΕ θα θεωρείται χαμηλού περιβαλλοντικού ρίσκου.
Θεσμικές προθεσμίες, πρακτικές καθυστερήσεις
Θεωρητικά, το ελληνικό πλαίσιο εμφανίζεται ακόμη πιο «φιλόδοξο» από τη RED III, προβλέποντας αυστηρές και σύντομες προθεσμίες για την περιβαλλοντική αδειοδότηση, την άδεια εγκατάστασης και τη σύνδεση στο δίκτυο. Στην πράξη, όμως, όπως έχουν επανειλημμένα καταγγείλει στελέχη της αγοράς ΑΠΕ, οι χρόνοι αυτοί συχνά υπερβαίνονται κατά πολύ, με καθυστερήσεις που φτάνουν από μήνες έως και χρόνια. Το πρόβλημα, όπως τονίζουν, δεν είναι μόνο το νομοθετικό πλαίσιο, αλλά η αδυναμία εφαρμογής του. Παρότι ο νόμος 5151/2024 ενσωματώνει επιμέρους άρθρα της Οδηγίας δεν αντιμετωπίζει τις χρόνιες παθογένειες: υποστελέχωση υπηρεσιών, κατακερματισμό αρμοδιοτήτων και έλλειψη συντονισμού.
One-Stop-Shop: λειτουργία με αστερίσκους
Ανάλογη εικόνα παρουσιάζει και η υπηρεσία «μιας στάσης». Αν και θεσμοθετήθηκε από το 2022 (ν. 4951/2022), το Πληροφοριακό Σύστημα ΑΠΕ (ΠΣΑΠΕ) ξεκίνησε πιλοτικά μόλις τον Ιούλιο του 2025 και εξακολουθεί να μην λειτουργεί σε πλήρη ανάπτυξη. Βάσει της RED III, θα έπρεπε να αποτελεί το μοναδικό σημείο επαφής του επενδυτή, να συγκεντρώνει όλα τα δικαιολογητικά, να παρακολουθεί τις προθεσμίες, να διαλειτουργεί με τις εμπλεκόμενες αρχές και να λειτουργεί πλήρως ψηφιακά. Ωστόσο, σήμερα οι επενδυτές εξακολουθούν να απευθύνονται σε πολλαπλές υπηρεσίες, ενώ το πληροφοριακό σύστημα υπολείπεται των απαιτήσεων της Οδηγίας.
Η πλήρης εφαρμογή της RED III θεωρείται κρίσιμη για την επιτάχυνση της ανάπτυξης καθαρής ενέργειας στην Ελλάδα, τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου – με τον ενεργειακό τομέα να ευθύνεται για περίπου το 75% των συνολικών εκπομπών στην ΕΕ – αλλά και για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας, τη συγκράτηση των τιμών και την ενδυνάμωση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας.
www.worldenergynews.gr
