Σοβαρές επιπτώσεις στο κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας, στην επίτευξη των εθνικών κλιματικών στόχων και στην ενεργειακή ασφάλεια της χώρας εκτιμά ότι θα προκαλέσει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας η Ελληνική Επιστημονική Ένωση Αιολικής Ενέργειας (ΕΛΕΤΑΕΝ), εφόσον εγκριθεί με τη σημερινή του μορφή.
Η Ένωση, η οποία κατέθεσε υπόμνημα 58 σελίδων στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης, υποστηρίζει ότι το σχέδιο εισάγει οριζόντιους αποκλεισμούς που αφήνουν εκτός αξιολόγησης πάνω από το 61% της ελληνικής επικράτειας, αποκλείοντας μάλιστα τις περιοχές με το υψηλότερο αιολικό δυναμικό.
Κατά την ΕΛΕΤΑΕΝ, η εξέλιξη αυτή δεν θα επηρεάσει μόνο τον κλάδο των αιολικών, αλλά θα μεταφραστεί τελικά σε ακριβότερη ηλεκτρική ενέργεια για τη βιομηχανία, τα νοικοκυριά και το ίδιο το ηλεκτρικό σύστημα.
Ακριβότερη η "πράσινη" κιλοβατώρα
Η βασική ένσταση της Ένωσης αφορά το γεγονός ότι οι νέοι χωροταξικοί περιορισμοί αναγκάζουν τις επενδύσεις να μετακινηθούν από τις πιο ανεμώδεις περιοχές της χώρας σε περιοχές χαμηλότερου αιολικού δυναμικού.
Αυτό, σύμφωνα με τους υπολογισμούς της, μειώνει κατά περίπου 29% τη μέση παραγωγικότητα των νέων αιολικών πάρκων και αυξάνει κατά 27% το κόστος παραγωγής της ηλεκτρικής ενέργειας.
Όπως εξήγησε ο πρόεδρος της ΕΛΕΤΑΕΝ, Παναγιώτης Λαδακάκος, η χαμηλότερη παραγωγή σημαίνει ότι για να παραμείνουν βιώσιμες οι επενδύσεις θα απαιτηθούν υψηλότερες τιμές αποζημίωσης της παραγόμενης ενέργειας.
Η επιβάρυνση αυτή, όπως σημειώνει, θα μεταφερθεί τελικά στη βιομηχανία που προμηθεύεται ηλεκτρική ενέργεια μέσω διμερών συμβάσεων (PPAs), στους καταναλωτές αλλά και συνολικά στο ηλεκτρικό σύστημα μέσω των μηχανισμών στήριξης και των διαγωνιστικών διαδικασιών.
Θα χρειαστούν 29% περισσότερα αιολικά
Η χαμηλότερη ενεργειακή απόδοση των νέων εγκαταστάσεων έχει και μία ακόμη συνέπεια.
Σύμφωνα με την ΕΛΕΤΑΕΝ, για να επιτευχθεί ο στόχος του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) θα χρειαστεί να εγκατασταθεί περίπου 29% περισσότερη αιολική ισχύς σε σχέση με ό,τι θα απαιτούνταν εάν αξιοποιούνταν οι περιοχές με το καλύτερο αιολικό δυναμικό.
Με δεδομένο ότι το ΕΣΕΚ προβλέπει περίπου 13 GW χερσαίων αιολικών έως το 2030, η Ένωση εκτιμά ότι απαιτούνται περίπου 7 GW νέας εγκατεστημένης ισχύος. Ωστόσο επισημαίνει ότι είναι λανθασμένη η αντίληψη πως τα περίπου 9 GW έργων που βρίσκονται σήμερα σε διάφορα στάδια αδειοδότησης θα κατασκευαστούν όλα.
Όπως τονίζει ο κ. Λαδακάκος, στα αιολικά μόνο ένα μικρό ποσοστό των αδειοδοτημένων έργων ολοκληρώνει τελικά τη διαδρομή μέχρι την κατασκευή, γεγονός που σημαίνει ότι η χώρα πρέπει να επιτρέπει την ανάπτυξη πολύ περισσότερων έργων από όσα τελικά χρειάζεται.
Επιπτώσεις και στους κλιματικούς στόχους
Η ΕΛΕΤΑΕΝ θεωρεί ότι οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Προειδοποιεί ότι η μικρότερη διείσδυση της αιολικής ενέργειας θα δυσκολέψει περαιτέρω την επίτευξη των στόχων μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Υπενθυμίζει μάλιστα ότι το 2025 οι εκπομπές CO₂ από την ηλεκτροπαραγωγή ήταν ήδη κατά 55% υψηλότερες από τον στόχο του ΕΣΕΚ, εκτιμώντας ότι η απόκλιση θα διευρυνθεί εφόσον περιοριστεί η ανάπτυξη των αιολικών.
Παράλληλα, υποστηρίζει ότι το έλλειμμα αιολικής παραγωγής θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη χρήση φυσικού αερίου για ηλεκτροπαραγωγή, αυξάνοντας τόσο το ενεργειακό κόστος όσο και την εξάρτηση της χώρας από εισαγόμενα καύσιμα.
«Το σύστημα δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο στα φωτοβολταϊκά»
Ο πρόεδρος της ΕΛΕΤΑΕΝ υπογράμμισε ότι τα αιολικά αποτελούν την τεχνολογία ΑΠΕ που επηρεάζεται λιγότερο από τις περικοπές παραγωγής, εμφανίζει περιορισμένα προβλήματα χρηματοδότησης και συμβάλλει ουσιαστικά στην εξισορρόπηση του ηλεκτρικού συστήματος.
Όπως ανέφερε, μεγάλο μέρος των έργων ΑΠΕ που αναφέρονται στο χαρτοφυλάκιο αδειοδοτήσεων αφορά φωτοβολταϊκά και όχι αιολικά. Ωστόσο, ένα σύστημα που θα βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στα φωτοβολταϊκά δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά.
«Αν αποδεχθούμε ότι η χώρα χρειάζεται περισσότερα αιολικά, τότε πρέπει να τους επιτρέψουμε να εγκατασταθούν εκεί όπου υπάρχει το κατάλληλο αιολικό δυναμικό. Δεν μπορούμε ταυτόχρονα να ζητάμε περισσότερα αιολικά, να αποκλείουμε τις καλύτερες περιοχές, να αποφεύγουμε κάθε τοπική αντίδραση και να επιτυγχάνουμε τους ενεργειακούς στόχους», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Οι αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών
Η Ένωση αμφισβητεί και το βασικό επιχείρημα ότι οι νέοι περιορισμοί θα μειώσουν τις αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών.
Αντίθετα, εκτιμά ότι η συγκέντρωση των νέων έργων σε πολύ λιγότερες περιοχές θα αυξήσει τις πιέσεις στις συγκεκριμένες τοπικές κοινωνίες. Παράλληλα, η απαγόρευση εγκαταστάσεων σε μεγάλα υψόμετρα ενδέχεται να μεταφέρει τα έργα χαμηλότερα, πιο κοντά σε οικισμούς, αυξάνοντας την οπτική όχληση.
Ενδεικτικά αναφέρει ότι, εκτός από την Κρήτη και την Εύβοια, απομένουν μόλις έντεκα νησιά όπου θα μπορεί να αναπτυχθεί νέα αιολική ισχύς.
Οι αλλαγές που ζητά
Η ΕΛΕΤΑΕΝ χαρακτηρίζει το σχέδιο «ανώριμο», με ασάφειες και ελλείψεις σε σύγχρονα εργαλεία χωροταξικού σχεδιασμού, και ζητά τρεις βασικές παρεμβάσεις πριν από την οριστικοποίησή του: την κατάργηση ή ουσιαστική αναθεώρηση του οριζόντιου ορίου υψομέτρου, την επανεξέταση του ορίου των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων που αποκλείει μεγάλο μέρος των νησιών του Αιγαίου και την αξιολόγηση των έργων στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας κατά περίπτωση μέσω της περιβαλλοντικής αδειοδότησης, αντί του εκ των προτέρων αποκλεισμού.
Η Ένωση βρίσκεται σε διάλογο με το ΥΠΕΝ και εκφράζει την ελπίδα ότι θα υπάρξουν διορθώσεις, καθώς το νέο χωροταξικό αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα στο καλοκαίρι, λόγω και των σχετικών οροσήμων του Ταμείου Ανάκαμψης.
Τι αναφέρει το υπόμνημα της ΕΛΕΤΑΕΝ για το νέο Χωροταξικό των ΑΠΕ
Σφοδρή κριτική στο σχέδιο του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας ασκεί η Ελληνική Επιστημονική Ένωση Αιολικής Ενέργειας (ΕΛΕΤΑΕΝ) με το αναλυτικό υπόμνημα 58 σελίδων που κατέθεσε στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης.
Η Ένωση χαρακτηρίζει το σχέδιο «ανώριμο» και υποστηρίζει ότι, παρά την πολυετή προετοιμασία του, φαίνεται να συντάχθηκε βιαστικά ή να επιβαρύνθηκε με εμβόλιμες διατάξεις την τελευταία στιγμή. Σύμφωνα με την ΕΛΕΤΑΕΝ, το κείμενο παρουσιάζει σοβαρές ασάφειες, δεν αξιοποιεί σύγχρονα εργαλεία χωροταξικού σχεδιασμού, δεν ενσωματώνει τις διεθνείς βέλτιστες πρακτικές ούτε περιλαμβάνει σαφή κωδικοποίηση των δεδομένων που απαιτούνται για την εφαρμογή του.
Πέρα όμως από τις τεχνικές αδυναμίες, η Ένωση θεωρεί ότι το σημαντικότερο πρόβλημα είναι πολιτικό. Όπως επισημαίνει, το σχέδιο απαγορεύει εκ των προτέρων την αξιολόγηση νέων αιολικών έργων σε περισσότερο από το 61% της ελληνικής επικράτειας, αποκλείοντας κυρίως περιοχές με υψηλό αιολικό δυναμικό. Κατά την ΕΛΕΤΑΕΝ, πρόκειται για επιλογή που αντιστρατεύεται τον κυβερνητικό στόχο αύξησης της συμμετοχής της αιολικής ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα και δεν συνοδεύεται από καμία ποσοτική εκτίμηση των συνεπειών της.
Η Ένωση εκτιμά ότι οι επιπτώσεις θα είναι τριπλές. Πρώτον, θα αυξηθεί η απόκλιση από τους στόχους του ΕΣΕΚ για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Δεύτερον, θα αυξηθεί το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς η χώρα δεν θα αξιοποιεί τις πλέον αποδοτικές περιοχές για αιολικά πάρκα και το ενεργειακό έλλειμμα θα καλύπτεται από ακριβότερες τεχνολογίες. Τρίτον, θα ενισχυθεί η ενεργειακή εξάρτηση της Ελλάδας μέσω μεγαλύτερων εισαγωγών φυσικού αερίου για ηλεκτροπαραγωγή.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις νέες «οριζόντιες ζώνες αποκλεισμού» που εισάγει το σχέδιο. Η ΕΛΕΤΑΕΝ διαφωνεί με την απαγόρευση ανάπτυξης αιολικών σε περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, επισημαίνοντας ότι ακριβώς εκεί εντοπίζεται σημαντικό μέρος του αιολικού δυναμικού της ηπειρωτικής Ελλάδας. Αντίστοιχα, χαρακτηρίζει υπερβολικό τον αποκλεισμό των νησιών με έκταση μικρότερη των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, καθώς, όπως σημειώνει, από τα χιλιάδες ελληνικά νησιά απομένουν μόλις 13 –μαζί με την Κρήτη και την Εύβοια– όπου μπορεί να εξεταστεί η ανάπτυξη νέων αιολικών έργων.
Σημαντικές ενστάσεις διατυπώνει και για την καθολική απαγόρευση έργων στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ). Σύμφωνα με το υπόμνημα, η ίδια η Δέουσα Εκτίμηση που συνοδεύει τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων αναγνωρίζει ότι σύγχρονα μέτρα, όπως τα συστήματα ανίχνευσης πτηνών και προσωρινής παύσης λειτουργίας των ανεμογεννητριών, μπορούν να περιορίσουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις ακόμη και σε περιοχές υψηλής οικολογικής ευαισθησίας. Για τον λόγο αυτό, η ΕΛΕΤΑΕΝ υποστηρίζει ότι τα έργα πρέπει να αξιολογούνται κατά περίπτωση μέσω της περιβαλλοντικής αδειοδότησης και όχι να αποκλείονται συλλήβδην.
Παράλληλα, το υπόμνημα αμφισβητεί τη μεθοδολογία που χρησιμοποιείται για τον χαρακτηρισμό των «Περιοχών Καταλληλότητας». Όπως αναφέρει, η χρήση ενός μέσου ορίου ταχύτητας ανέμου σε επίπεδο Δημοτικής Ενότητας μπορεί να οδηγήσει στο παράδοξο να αποκλείονται τοποθεσίες με εξαιρετικό αιολικό δυναμικό μόνο και μόνο επειδή άλλες περιοχές της ίδιας ενότητας έχουν χαμηλές ανεμολογικές επιδόσεις. Η Ένωση προτείνει η αξιολόγηση να βασίζεται σε πιστοποιημένες επιτόπιες ανεμολογικές μετρήσεις και όχι σε γενικευμένους χαρτογραφικούς δείκτες.
Τέλος, η ΕΛΕΤΑΕΝ αφιερώνει σημαντικό μέρος του υπομνήματος στις μεταβατικές διατάξεις. Εκτιμά ότι, όπως έχουν διατυπωθεί, οδηγούν στον αιφνίδιο τερματισμό ώριμων επενδυτικών σχεδίων στα οποία έχουν ήδη επενδυθεί σημαντικοί οικονομικοί πόροι. Παράλληλα, απορρίπτει την εκτίμηση ότι το υφιστάμενο χαρτοφυλάκιο αιολικών έργων επαρκεί για την επίτευξη των εθνικών στόχων, υπογραμμίζοντας ότι μόνο ένα μικρό ποσοστό των αδειοδοτημένων έργων φτάνει τελικά στην κατασκευή. Για τον λόγο αυτό, ζητά ουσιαστικές αλλαγές στο τελικό κείμενο του χωροταξικού, ώστε να διασφαλιστεί η ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας χωρίς να παραβιάζονται οι περιβαλλοντικοί στόχοι και η ευρωπαϊκή νομοθεσία.
www.worldenergynews.gr
