Ιδιαίτερη είναι η εστίαση σε Κίνα και ΗΠΑ - Τι αναφέρει το δημοσίευμα του Reuters
Για τους υποστηρικτές της ενεργειακής μετάβασης, το 2025 προσέφερε αρκετούς λόγους για απογοήτευση, από την κατάργηση των πολιτικών στήριξης της καθαρής ενέργειας στις ΗΠΑ και την άπνοια που έπληξε την ευρωπαϊκή αιολική παραγωγή, έως την υποχώρηση εταιρειών από έργα αιολικής ενέργειας και την αναζωπύρωση της παραγωγής ηλεκτρισμού από άνθρακα.
Παράλληλα, όμως, υπήρξαν και εξελίξεις που αξίζουν να καταγραφούν, όπως η εγκατάσταση ρεκόρ συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες, τα ιστορικά μερίδια παραγωγής ηλεκτρισμού από φωτοβολταϊκά σε δεκάδες χώρες και η συνεχιζόμενη αύξηση των πωλήσεων ηλεκτρικών οχημάτων σε βασικές αγορές αυτοκινήτου.
Οκτώ βασικά διαγράμματα που δημοσίευσε το Reuters, αποτυπώνουν τα ορόσημα και τις τάσεις που διαμόρφωσαν την πορεία της παγκόσμιας ενεργειακής μετάβασης το 2025 και δίνουν μερικές ενδείξεις για το τι θα ακολουθήσει από το 2026 και μετά.
Παράλληλα, όμως, υπήρξαν και εξελίξεις που αξίζουν να καταγραφούν, όπως η εγκατάσταση ρεκόρ συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες, τα ιστορικά μερίδια παραγωγής ηλεκτρισμού από φωτοβολταϊκά σε δεκάδες χώρες και η συνεχιζόμενη αύξηση των πωλήσεων ηλεκτρικών οχημάτων σε βασικές αγορές αυτοκινήτου.
Οκτώ βασικά διαγράμματα που δημοσίευσε το Reuters, αποτυπώνουν τα ορόσημα και τις τάσεις που διαμόρφωσαν την πορεία της παγκόσμιας ενεργειακής μετάβασης το 2025 και δίνουν μερικές ενδείξεις για το τι θα ακολουθήσει από το 2026 και μετά.
Η Κίνα διατηρεί και ενισχύει την κυριαρχία της στην καθαρή ενέργεια, καθώς παράγει περισσότερη πυρηνική, ηλιακή, αιολική και βιοενέργεια από κάθε άλλη χώρα. Η παραγωγή καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας οδεύει προς την έβδομη συνεχόμενη χρονιά ισχυρής αύξησης, με τα στοιχεία της Ember να δείχνουν ότι τους πρώτους 11 μήνες του 2025 αυξήθηκε κατά 15,4% σε ετήσια βάση.
Για πρώτη φορά, οι καθαρές πηγές αναμένεται να καλύψουν πάνω από το 40% της ηλεκτρικής ενέργειας που διανέμεται από τα δίκτυα κοινής ωφέλειας στην Κίνα, ενώ το μερίδιο των ορυκτών καυσίμων υποχωρεί σε ιστορικό χαμηλό.
Παρότι τα ορυκτά καύσιμα παραμένουν ο βασικός πυλώνας του κινεζικού ενεργειακού συστήματος, από το 2019 η παραγωγή καθαρής ενέργειας αυξάνεται με ρυθμό πάνω από τέσσερις φορές ταχύτερο από εκείνον της παραγωγής από ορυκτά καύσιμα.
Για πρώτη φορά, οι καθαρές πηγές αναμένεται να καλύψουν πάνω από το 40% της ηλεκτρικής ενέργειας που διανέμεται από τα δίκτυα κοινής ωφέλειας στην Κίνα, ενώ το μερίδιο των ορυκτών καυσίμων υποχωρεί σε ιστορικό χαμηλό.
Παρότι τα ορυκτά καύσιμα παραμένουν ο βασικός πυλώνας του κινεζικού ενεργειακού συστήματος, από το 2019 η παραγωγή καθαρής ενέργειας αυξάνεται με ρυθμό πάνω από τέσσερις φορές ταχύτερο από εκείνον της παραγωγής από ορυκτά καύσιμα.
Το Πεκίνο αναμένεται να συνεχίσει την επέκταση της ηλιακής, αιολικής, πυρηνικής και αποθηκευτικής δυναμικότητας την επόμενη δεκαετία, γεγονός που προμηνύει περαιτέρω άνοδο του μεριδίου της καθαρής ενέργειας. Παράλληλα, η Κίνα ενισχύει το αποτύπωμά της στο εξωτερικό μέσω εξαγωγών καθαρής τεχνολογίας που έφτασαν σε επίπεδα ρεκόρ άνω των 180 δισ. δολαρίων τους πρώτους δέκα μήνες του 2025. Τα συστήματα αποθήκευσης με μπαταρίες αναδείχθηκαν στο πιο επικερδές εξαγώγιμο προϊόν, με πωλήσεις σχεδόν 66 δισ. δολαρίων, ακολουθούμενα από εξαγωγές ηλεκτρικών οχημάτων ύψους περίπου 54 δισ. δολαρίων.
Ρεκόρ σημειώθηκε επίσης στις εξαγωγές εξοπλισμού δικτύων και συστημάτων θέρμανσης και ψύξης, εδραιώνοντας τον ρόλο της Κίνας ως βασικού προμηθευτή υλικού για την παγκόσμια ηλεκτροδότηση.
Ρεκόρ σημειώθηκε επίσης στις εξαγωγές εξοπλισμού δικτύων και συστημάτων θέρμανσης και ψύξης, εδραιώνοντας τον ρόλο της Κίνας ως βασικού προμηθευτή υλικού για την παγκόσμια ηλεκτροδότηση.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, αντίθετα, η πρόοδος στην καθαρή ενέργεια γνώρισε οπισθοχώρηση το 2025, μετά την κατάργηση της ομοσπονδιακής στήριξης προς τις ανανεώσιμες πηγές από τη δεύτερη κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ. Οι βαθιές περικοπές στα φορολογικά κίνητρα εκτιμάται ότι θα περιορίσουν τις επενδύσεις τα επόμενα χρόνια και θα διατηρήσουν το ενεργειακό σύστημα έντονα εξαρτημένο από τα ορυκτά καύσιμα. Αν και το φυσικό αέριο παραμένει η βασική πηγή ηλεκτροπαραγωγής, το 2025 τη μεγαλύτερη αύξηση σημείωσε ο άνθρακας, λόγω της ανόδου των τιμών του φυσικού αερίου που πίεσε τα περιθώρια των εταιρειών κοινής ωφέλειας. Η παραγωγή από άνθρακα αυξήθηκε κατά 13% από τον Ιανουάριο έως τον Νοέμβριο, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών ετών.
Εξαιτίας των πολύ υψηλότερων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα από τις λιγνιτικές μονάδες σε σχέση με τις μονάδες φυσικού αερίου, οι εκπομπές του αμερικανικού ηλεκτροπαραγωγικού τομέα αυξήθηκαν το 2025. Οι συνολικές εκπομπές από άνθρακα και φυσικό αέριο έφτασαν τα 1,526 δισ. τόνους CO2 τους πρώτους 11 μήνες, αυξημένες κατά 3% σε σχέση με το 2024 και στο υψηλότερο επίπεδο από το 2021. Με τις τιμές του φυσικού αερίου να κλείνουν τη χρονιά περίπου 50% υψηλότερα από τον μέσο όρο του 2024, οι εταιρείες αναμένεται να στραφούν ακόμη περισσότερο στον φθηνότερο άνθρακα για την κάλυψη της χειμερινής ζήτησης, προοιωνίζοντας μεγαλύτερη ρύπανση και το 2026.
Την ίδια στιγμή, ωστόσο, καταγράφηκε μια σιωπηρή αλλά ουσιαστική πρόοδος μέσω της εκρηκτικής ανάπτυξης των μπαταριών. Παρά την αυξημένη καύση άνθρακα, οι ΗΠΑ εγκατέστησαν το 2025 ρεκόρ δυναμικότητας αποθήκευσης, με τη συνολική ισχύ να ξεπερνά τα 39 γιγαβάτ, αυξημένη κατά 43% σε σχέση με το 2024.
Η εξέλιξη αυτή αλλάζει τις ροές ισχύος σε βασικά δίκτυα, με την Καλιφόρνια και το Τέξας να διαθέτουν πλέον επαρκή αποθήκευση ώστε να επηρεάζουν ουσιαστικά το μείγμα παραγωγής στις ώρες αιχμής.
Στην Καλιφόρνια, οι μπαταρίες καλύπτουν πλέον περίπου το 15% έως 18% της ζήτησης τις βραδινές ώρες, περιορίζοντας την ανάγκη για φυσικό αέριο, ενώ στο Τέξας το ποσοστό αν και χαμηλότερο, γύρω στο 3%, αυξήθηκε από σχεδόν μηδενικό επίπεδο μέσα σε έναν χρόνο.
Η εξέλιξη αυτή αλλάζει τις ροές ισχύος σε βασικά δίκτυα, με την Καλιφόρνια και το Τέξας να διαθέτουν πλέον επαρκή αποθήκευση ώστε να επηρεάζουν ουσιαστικά το μείγμα παραγωγής στις ώρες αιχμής.
Στην Καλιφόρνια, οι μπαταρίες καλύπτουν πλέον περίπου το 15% έως 18% της ζήτησης τις βραδινές ώρες, περιορίζοντας την ανάγκη για φυσικό αέριο, ενώ στο Τέξας το ποσοστό αν και χαμηλότερο, γύρω στο 3%, αυξήθηκε από σχεδόν μηδενικό επίπεδο μέσα σε έναν χρόνο.
Αν και η Κίνα και οι ΗΠΑ κυριαρχούν συχνά στις συζητήσεις για τη συνολική εγκατεστημένη ισχύ, η διάδοση των φωτοβολταϊκών σημαίνει πλέον ότι τόσο ανεπτυγμένες όσο και αναδυόμενες οικονομίες τα αξιοποιούν σε μεγάλη κλίμακα.
Σε ορισμένες περιόδους του 2025, χώρες όπως η Βουλγαρία, το Πακιστάν, η Ουγγαρία και η Πολωνία κάλυψαν περίπου το 20% ή και περισσότερο της ηλεκτρικής τους ενέργειας από ηλιακά πάρκα, μειώνοντας κόστος και εκπομπές.
Το 2026 αναμένεται ότι το μερίδιο της ηλιακής ενέργειας θα καταγράψει νέα ρεκόρ σε ακόμη περισσότερες χώρες, διατηρώντας τη δυναμική της παγκόσμιας ενεργειακής μετάβασης, ακόμη και αν μεγάλες οικονομίες, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, κάνουν βήματα προς τα πίσω.
www.worldenergynews.gr
