H Ελλάδα ζητά να ξεκαθαριστεί η στάση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υπογραμμίζοντας ότι δεν είναι δυνατόν ένα τμήμα της Κομισιόν να ζητεί από τα κράτη μέλη να στηρίξουν την ενεργειακή επάρκεια της Ουκρανίας και την ίδια στιγμή ένα άλλο τμήμα να επικεντρώνεται σε νομικά και ρυθμιστικά θέματα και να μην αντιμετωπίζει τον Κάθετο Διάδρομο με την απαραίτητη ευελιξία
Αντιμέτωπος με πολλαπλές προκλήσεις είναι ο Κάθετος Διάδρομος, καθώς εκτός από το αυξημένο κόστος της διαδρομής έχει να αντιμετωπίσει και την DG Com που θέτει ρυθμιστικά ζητήματα για τη λειτουργία των προϊόντων του ΔΕΣΦΑ που κατευθύνονται στην Ουκρανία. Στο πλαίσιο αυτό η Ελλάδα ζητά να ξεκαθαριστεί η στάση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υπογραμμίζοντας ότι δεν είναι δυνατόν ένα τμήμα της Κομισιόν να ζητεί από τα κράτη μέλη να στηρίξουν την ενεργειακή επάρκεια της Ουκρανίας και την ίδια στιγμή ένα άλλο τμήμα να επικεντρώνεται σε νομικά και ρυθμιστικά θέματα και να μην αντιμετωπίζει τον Κάθετο Διάδρομο με την απαραίτητη ευελιξία.
Δείτε το σχετικό ρεπορτάζ του WEN στις 23/12:
https://www.worldenergynews.gr/index.php?id=578662
Ουσιαστικά χρειάζεται η Κομισιόν να λύσει το ρυθμιστικό πρόβλημα με ρητή τροποποίηση του Κανονισμού, CAM NC είτε επίσημη ερμηνευτική παρέμβαση από την ACER ή την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε να υπάρξει πλήρης νομική ασφάλεια για τέτοιου είδους πολυκρατικά, route-based bundled προϊόντα.
Μέσα στο Δεκέμβριο αναδείχθηκε το πρόβλημα, ότι οι διαφορετικές υπηρεσίες των Βρυξελλών αντιμετωπίζουν το θέμα με διαφορετικό τρόπο. Η Γενική Διεύθυνση Ενέργειας (DG Energy) υποστηρίζει την ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου ως μέσο απεξάρτησης της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο, ενώ η DG Comp έθεσε ζητήματα ανταγωνισμού λόγω των εκπτώσεων που προσφέρουν οι Διαχειριστές του Διαδρόμου – ΔΕΣΦΑ, Bulgartransgaz, Transgaz, Vestmoltransgaz, Ukraine LLC και ICGB αλλά και γιατί οι ποσότητες μπαίνουν στην Ελλάδα για να βγουν στην Ουκρανία χωρίς δυνατότητα να μπουν ποσότητες από ενδιάμεσες χώρες.
Tα νομικά προβλήματα αποδείχθηκαν σημαντικά πρόσφατα, με την επιστολή της Κομισιόν στη ΡΑΑΕΥ λίγες μέρες πριν τη δημοπρασία του Δεκεμβρίου η οποία χαρακτήριζε «παράνομο» το προϊόν του ΔΕΣΦΑ. Η επιστολή εξέφρασε σοβαρές επιφυλάξεις για το κατά πόσο οι εκπτώσεις που παρέχουν στα τέλη χρήσης δικτύου ο ΔΕΣΦΑ, η Bulgartransgaz (έκπτωση 25%), η ρουμανική Transgaz και η μολδαβική Vestmoltransgaz (έκπτωση 50%), η ουκρανική Ukraine LLC και ο ICGB (έκπτωση 45%), είναι συμβατές με την ομαλή λειτουργία του ανταγωνισμού.
Τελικά λίγες μέρες πριν την έναρξη της δημοπρασίας η Κομισιόν ενέκρινε τα προϊόντα Route 1,2,3 και η δημοπρασία έγινε, αν και απέτυχε να συγκεντρώσει το ενδιαφέρον. Υπενθυμίζεται ότι το Route 1 αφορά αέριο προερχόμενο από τις εγκαταστάσεις του ΔΕΣΦΑ στη Ρεβυθούσα, το Route 2 αέριο που προέρχεται από το FSRU της Αλεξανδρούπολης και το Route 3 αζέρικο αέριο από τον αγωγό ΤΑΡ.
Η αμφίσημη στάση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αλλά και ο ισχυρός ανταγωνισμός από άλλες διαδρομές μεταφοράς φυσικού αερίου όπως της Γερμανίας, της Πολωνίας της Κροατίας και της Λιθουανίας, οι οποίες εξ αντικειμένου είναι φθηνότερες λόγω της εγγύτητας με την Ουκρανία, αποτελούν σημαντικά εμπόδια στην ανάπτυξη της διαδρομής του LNG από την Ελλάδα μέσω του Κάθετου Διαδρόμου.
Παράλληλα, οι traders αντιδρούν σε νέα προϊόντα με μηνιαία διάρκεια που δεν καλύπτουν μακροχρόνιες ανάγκες και εκτός από τις λύσεις για τα ρυθμιστικά ζητήματα χρειάζεται και μεγαλύτερη διάρκεια δέσμευσης χωρητικότητας.
Ποιο είναι το πρόβλημα για την DG Com και τους traders
Η DG Comp θέτει ζητήματα ανταγωνισμού, με αφορμή τις εκπτώσεις που παρέχουν οι Διαχειριστές του Κάθετου Διαδρόμου, ειδικά μετά τις οχλήσεις από μερίδα traders οι οποίοι ανησυχούν για τις επιπτώσεις στην αγορά και τα συμφέροντα τους από μια νέα διαδρομή μεταφοράς αερίου στην Ουκρανία.
Πέραν τον traders που αντιμετωπίζουν εχθρικά τον Κάθετο Διάδρομο, μια άλλη μερίδα διαμαρτύρεται γιατί τα προϊόντα Route 1, 2 και 3 είναι παρόμοια έχουν μηνιαία διάρκεια και δεν καλύπτουν τις ανάγκες μακροχρόνιων συμβολαίων.
Το επιχείρημα που προβάλλουν ορισμένες ενώσεις εμπόρων φυσικού αερίου (όπως η EFET) στην ΕΕ σχετικά με τον Κάθετο Διάδρομο δεν στηρίζεται σε κάποια ρητή απαγόρευση του ευρωπαϊκού δικαίου, αλλά σε μια αυστηρή, γραμματική και συστηματική ερμηνεία του ισχύοντος κανονιστικού πλαισίου, και ιδίως του Κανονισμού (ΕΕ) 2017/459 (CAM NC), σε συνδυασμό με τον Κανονισμό (ΕΚ) 715/2009 και τον Κανονισμό (ΕΕ) 2017/460 (TAR NC).
Κατ’ αρχάς, το CAM NC προβλέπει ρητά τη δεσμευμένη (bundled) δυναμικότητα αποκλειστικά στο επίπεδο ενός και μόνο διασυνοριακού σημείου, δηλαδή ως συνδυασμό αντίστοιχης δυναμικότητας εισόδου και εξόδου μεταξύ δύο γειτονικών συστημάτων μεταφοράς. Στο άρθρο 3 του κανονισμού, η έννοια της bundled capacity ορίζεται ρητά σε σχέση με το «ίδιο διασυνοριακό σημείο», ενώ όλη η αρχιτεκτονική του CAM NC (άρθρα 8, 19 κ.ε.) βασίζεται στη διενέργεια συγχρονισμένων δημοπρασιών ανά διασυνοριακό σημείο και όχι σε προϊόντα που καλύπτουν αλυσίδα περισσότερων χωρών.
Οι ενώσεις traders υποστηρίζουν, συνεπώς, ότι ένα route-based προϊόν που επιτρέπει τη δέσμευση entry στην Ελλάδα και exit στην Ουκρανία ως ενιαίο πακέτο υπερβαίνει το γράμμα του κανονισμού, καθώς συνδυάζει πολλαπλά σημεία εισόδου και εξόδου και περισσότερα από δύο συστήματα μεταφοράς, χωρίς να υπάρχει ρητή πρόβλεψη για κάτι τέτοιο στο CAM NC.
Κατά την άποψη των trders, η προσφορά ενιαίων προϊόντων τύπου “end-to-end route” συνιστά κανονιστική παρέκκλιση, διότι δεν δημοπρατούνται ανά σημείο διασύνδεσης, όπως προβλέπεται, αλλά ως ενιαίο πακέτο, χωρίς να υπάρχει σαφής νομική εξουσιοδότηση για τέτοια δομή προϊόντος.
Παράλληλα, οι ενώσεις επικαλούνται διατάξεις του Κανονισμού 715/2009 για την πρόσβαση τρίτων και τη διαφάνεια. Υποστηρίζουν ότι, εφόσον τα bundled route products καθίστανται το κυρίαρχο ή προνομιακό εργαλείο διάθεσης δυναμικότητας, ενδέχεται στην πράξη να περιορίζεται ή να αποθαρρύνεται η ανεξάρτητη πρόσβαση σε επιμέρους τμήματα του συστήματος (π.χ. μόνο στο σκέλος Ελλάδα–Βουλγαρία), κάτι που θα μπορούσε να εγείρει ζητήματα συμβατότητας με το καθεστώς third-party access.
Τέλος, γίνεται αναφορά και στον Κανονισμό (ΕΕ) 2017/460 για τα τιμολόγια μεταφοράς, με το επιχείρημα ότι κάθε TSO διαθέτει εγκεκριμένο, διακριτό και κοστοστρεφές τιμολόγιο. Η δημιουργία ενός ενιαίου route product, κατά τους εμπόρους, ενδέχεται να θολώνει τον τρόπο επιμερισμού του κόστους και να δυσχεραίνει τον έλεγχο της κοστοστρέφειας και της διαφάνειας ανά σύστημα μεταφοράς.
Συνολικά, η θέση των ενώσεων traders δεν είναι ότι τα bundled προϊόντα του Κάθετου Διαδρόμου είναι αυτομάτως παράνομα, αλλά ότι κινούνται σε μια νομική «γκρίζα ζώνη», επειδή δεν προβλέπονται ρητά από το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο. Για να ξεκαθαριστεί το πλαίσιο, απαιτείται είτε ρητή τροποποίηση του CAM NC είτε επίσημη ερμηνευτική παρέμβαση από την ACER ή την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε να υπάρξει πλήρης νομική ασφάλεια για τέτοιου είδους πολυκρατικά, route-based bundled προϊόντα.
www.worldenergynews.gr
Δείτε το σχετικό ρεπορτάζ του WEN στις 23/12:
https://www.worldenergynews.gr/index.php?id=578662
Ουσιαστικά χρειάζεται η Κομισιόν να λύσει το ρυθμιστικό πρόβλημα με ρητή τροποποίηση του Κανονισμού, CAM NC είτε επίσημη ερμηνευτική παρέμβαση από την ACER ή την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε να υπάρξει πλήρης νομική ασφάλεια για τέτοιου είδους πολυκρατικά, route-based bundled προϊόντα.
Μέσα στο Δεκέμβριο αναδείχθηκε το πρόβλημα, ότι οι διαφορετικές υπηρεσίες των Βρυξελλών αντιμετωπίζουν το θέμα με διαφορετικό τρόπο. Η Γενική Διεύθυνση Ενέργειας (DG Energy) υποστηρίζει την ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου ως μέσο απεξάρτησης της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο, ενώ η DG Comp έθεσε ζητήματα ανταγωνισμού λόγω των εκπτώσεων που προσφέρουν οι Διαχειριστές του Διαδρόμου – ΔΕΣΦΑ, Bulgartransgaz, Transgaz, Vestmoltransgaz, Ukraine LLC και ICGB αλλά και γιατί οι ποσότητες μπαίνουν στην Ελλάδα για να βγουν στην Ουκρανία χωρίς δυνατότητα να μπουν ποσότητες από ενδιάμεσες χώρες.
Tα νομικά προβλήματα αποδείχθηκαν σημαντικά πρόσφατα, με την επιστολή της Κομισιόν στη ΡΑΑΕΥ λίγες μέρες πριν τη δημοπρασία του Δεκεμβρίου η οποία χαρακτήριζε «παράνομο» το προϊόν του ΔΕΣΦΑ. Η επιστολή εξέφρασε σοβαρές επιφυλάξεις για το κατά πόσο οι εκπτώσεις που παρέχουν στα τέλη χρήσης δικτύου ο ΔΕΣΦΑ, η Bulgartransgaz (έκπτωση 25%), η ρουμανική Transgaz και η μολδαβική Vestmoltransgaz (έκπτωση 50%), η ουκρανική Ukraine LLC και ο ICGB (έκπτωση 45%), είναι συμβατές με την ομαλή λειτουργία του ανταγωνισμού.
Τελικά λίγες μέρες πριν την έναρξη της δημοπρασίας η Κομισιόν ενέκρινε τα προϊόντα Route 1,2,3 και η δημοπρασία έγινε, αν και απέτυχε να συγκεντρώσει το ενδιαφέρον. Υπενθυμίζεται ότι το Route 1 αφορά αέριο προερχόμενο από τις εγκαταστάσεις του ΔΕΣΦΑ στη Ρεβυθούσα, το Route 2 αέριο που προέρχεται από το FSRU της Αλεξανδρούπολης και το Route 3 αζέρικο αέριο από τον αγωγό ΤΑΡ.
Η αμφίσημη στάση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αλλά και ο ισχυρός ανταγωνισμός από άλλες διαδρομές μεταφοράς φυσικού αερίου όπως της Γερμανίας, της Πολωνίας της Κροατίας και της Λιθουανίας, οι οποίες εξ αντικειμένου είναι φθηνότερες λόγω της εγγύτητας με την Ουκρανία, αποτελούν σημαντικά εμπόδια στην ανάπτυξη της διαδρομής του LNG από την Ελλάδα μέσω του Κάθετου Διαδρόμου.
Παράλληλα, οι traders αντιδρούν σε νέα προϊόντα με μηνιαία διάρκεια που δεν καλύπτουν μακροχρόνιες ανάγκες και εκτός από τις λύσεις για τα ρυθμιστικά ζητήματα χρειάζεται και μεγαλύτερη διάρκεια δέσμευσης χωρητικότητας.
Ποιο είναι το πρόβλημα για την DG Com και τους traders
Η DG Comp θέτει ζητήματα ανταγωνισμού, με αφορμή τις εκπτώσεις που παρέχουν οι Διαχειριστές του Κάθετου Διαδρόμου, ειδικά μετά τις οχλήσεις από μερίδα traders οι οποίοι ανησυχούν για τις επιπτώσεις στην αγορά και τα συμφέροντα τους από μια νέα διαδρομή μεταφοράς αερίου στην Ουκρανία.
Πέραν τον traders που αντιμετωπίζουν εχθρικά τον Κάθετο Διάδρομο, μια άλλη μερίδα διαμαρτύρεται γιατί τα προϊόντα Route 1, 2 και 3 είναι παρόμοια έχουν μηνιαία διάρκεια και δεν καλύπτουν τις ανάγκες μακροχρόνιων συμβολαίων.
Το επιχείρημα που προβάλλουν ορισμένες ενώσεις εμπόρων φυσικού αερίου (όπως η EFET) στην ΕΕ σχετικά με τον Κάθετο Διάδρομο δεν στηρίζεται σε κάποια ρητή απαγόρευση του ευρωπαϊκού δικαίου, αλλά σε μια αυστηρή, γραμματική και συστηματική ερμηνεία του ισχύοντος κανονιστικού πλαισίου, και ιδίως του Κανονισμού (ΕΕ) 2017/459 (CAM NC), σε συνδυασμό με τον Κανονισμό (ΕΚ) 715/2009 και τον Κανονισμό (ΕΕ) 2017/460 (TAR NC).
Κατ’ αρχάς, το CAM NC προβλέπει ρητά τη δεσμευμένη (bundled) δυναμικότητα αποκλειστικά στο επίπεδο ενός και μόνο διασυνοριακού σημείου, δηλαδή ως συνδυασμό αντίστοιχης δυναμικότητας εισόδου και εξόδου μεταξύ δύο γειτονικών συστημάτων μεταφοράς. Στο άρθρο 3 του κανονισμού, η έννοια της bundled capacity ορίζεται ρητά σε σχέση με το «ίδιο διασυνοριακό σημείο», ενώ όλη η αρχιτεκτονική του CAM NC (άρθρα 8, 19 κ.ε.) βασίζεται στη διενέργεια συγχρονισμένων δημοπρασιών ανά διασυνοριακό σημείο και όχι σε προϊόντα που καλύπτουν αλυσίδα περισσότερων χωρών.
Οι ενώσεις traders υποστηρίζουν, συνεπώς, ότι ένα route-based προϊόν που επιτρέπει τη δέσμευση entry στην Ελλάδα και exit στην Ουκρανία ως ενιαίο πακέτο υπερβαίνει το γράμμα του κανονισμού, καθώς συνδυάζει πολλαπλά σημεία εισόδου και εξόδου και περισσότερα από δύο συστήματα μεταφοράς, χωρίς να υπάρχει ρητή πρόβλεψη για κάτι τέτοιο στο CAM NC.
Κατά την άποψη των trders, η προσφορά ενιαίων προϊόντων τύπου “end-to-end route” συνιστά κανονιστική παρέκκλιση, διότι δεν δημοπρατούνται ανά σημείο διασύνδεσης, όπως προβλέπεται, αλλά ως ενιαίο πακέτο, χωρίς να υπάρχει σαφής νομική εξουσιοδότηση για τέτοια δομή προϊόντος.
Παράλληλα, οι ενώσεις επικαλούνται διατάξεις του Κανονισμού 715/2009 για την πρόσβαση τρίτων και τη διαφάνεια. Υποστηρίζουν ότι, εφόσον τα bundled route products καθίστανται το κυρίαρχο ή προνομιακό εργαλείο διάθεσης δυναμικότητας, ενδέχεται στην πράξη να περιορίζεται ή να αποθαρρύνεται η ανεξάρτητη πρόσβαση σε επιμέρους τμήματα του συστήματος (π.χ. μόνο στο σκέλος Ελλάδα–Βουλγαρία), κάτι που θα μπορούσε να εγείρει ζητήματα συμβατότητας με το καθεστώς third-party access.
Τέλος, γίνεται αναφορά και στον Κανονισμό (ΕΕ) 2017/460 για τα τιμολόγια μεταφοράς, με το επιχείρημα ότι κάθε TSO διαθέτει εγκεκριμένο, διακριτό και κοστοστρεφές τιμολόγιο. Η δημιουργία ενός ενιαίου route product, κατά τους εμπόρους, ενδέχεται να θολώνει τον τρόπο επιμερισμού του κόστους και να δυσχεραίνει τον έλεγχο της κοστοστρέφειας και της διαφάνειας ανά σύστημα μεταφοράς.
Συνολικά, η θέση των ενώσεων traders δεν είναι ότι τα bundled προϊόντα του Κάθετου Διαδρόμου είναι αυτομάτως παράνομα, αλλά ότι κινούνται σε μια νομική «γκρίζα ζώνη», επειδή δεν προβλέπονται ρητά από το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο. Για να ξεκαθαριστεί το πλαίσιο, απαιτείται είτε ρητή τροποποίηση του CAM NC είτε επίσημη ερμηνευτική παρέμβαση από την ACER ή την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε να υπάρξει πλήρης νομική ασφάλεια για τέτοιου είδους πολυκρατικά, route-based bundled προϊόντα.
www.worldenergynews.gr
