Στις 28 Φεβρουαρίου 2026, οι εικόνες προβλήθηκαν επανειλημμένα σε όλα τα παγκόσμια ειδησεογραφικά δίκτυα: πυκνοί καπνοί πάνω από την Τεχεράνη, κυβερνητικά κτίρια να εκρήγνυνται μέσα σε δευτερόλεπτα, και ο εκπρόσωπος του ισραηλινού στρατού να ανακοινώνει ότι «εξουδετέρωσαν 40 ανώτατους αξιωματούχους, συμπεριλαμβανομένου του Χαμενεΐ, σε ένα λεπτό».
Η Επιχείρηση «Epic Fury», που διεξήχθη από κοινού από την Ουάσινγκτον και το Τελ Αβίβ, είχε πλήξει την καρδιά της ιρανικής εξουσίας με ακρίβεια και σφοδρότητα πρωτοφανή από την εισβολή στο Ιράκ το 2003.
Ο Ανώτατος Ηγέτης της Ισλαμικής Δημοκρατίας, Αλί Χαμενεΐ, 86 ετών, είχε σκοτωθεί στα συντρίμμια του διοικητικού του συγκροτήματος στην πρωτεύουσα.
Ωστόσο, από τις πρώτες ώρες μετά την καταστροφική αυτή επίθεση, κάτι συνέβαινε που θα έπρεπε να προβληματίσει τους στρατηγούς στην Ουάσινγκτον και το Τελ Αβίβ.
Το Ιράν αντεπιτιθόταν μαζικά: πύραυλοι και drones έπεφταν ταυτόχρονα σε 27 αμερικανικές βάσεις στον Κόλπο, στο Ισραήλ, στο Μπαχρέιν, στο Ντουμπάι και στο Ντόχα.
Οι Φρουροί της Επανάστασης, των οποίων η έδρα είχε μόλις καταστραφεί σύμφωνα με το Πεντάγωνο, συνέχιζαν να συντονίζουν επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους σε περιφερειακή κλίμακα.
Τριμελές μεταβατικό σώμα ανέλαβε την εξουσία στην Τεχεράνη. Και το ερώτημα που έθεταν ιδιωτικά οι πιο διορατικοί Αμερικανοί αναλυτές ήταν το ίδιο που η ιστορία θέτει εδώ και έναν αιώνα: αν ο στόχος είναι η ανατροπή καθεστώτος, θα αρκέσουν οι βόμβες;
Σύμφωνα με την Athera, η απάντηση, τεκμηριωμένη από δεκαετίες στρατηγικών μελετών και από το ιστορικό όλων των σημαντικών αεροπορικών εκστρατειών της σύγχρονης εποχής, είναι όχι.
Όχι επειδή οι επιθέσεις θα ήταν στρατιωτικά αναποτελεσματικές, αλλά επειδή η καταστροφή δεν συνιστά διακυβέρνηση και η ανατροπή ενός καθεστώτος απαιτεί πολύ περισσότερα από την εξόντωση των ορατών ηγετών του.
Αυτή η άβολη αλήθεια, επαναλαμβανόμενη από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο μέχρι τα διδάγματα του Ιράκ και της Λιβύης, επανέρχεται στο προσκήνιο με το ιρανικό επεισόδιο του 2026.
Στο ίδιο μήκος κύματος και η ανάλυση του Globsec
Η Επιχείρηση «Epic Fury» σηματοδοτεί μία από τις πιο φιλόδοξες στρατιωτικές προσπάθειες των ΗΠΑ, με υποστήριξη από το Ισραήλ, κατά του Ιράν. Σε αντίθεση με προηγούμενες επιθέσεις που στόχευαν κυρίως πυρηνικές εγκαταστάσεις, αυτή η εκστρατεία έχει ευρύτερους στόχους.
Ο βασικός στόχος είναι σαφώς πολιτικός και γεωπολιτικός: η αποδυνάμωση ή ακόμη και η ανατροπή της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Η διάκριση αυτή είναι σημαντική για την αξιολόγηση του επιπέδου φιλοδοξίας· η καταστροφή πυρηνικών ή στρατιωτικών εγκαταστάσεων είναι δύσκολη αλλά σχετικά απλή διαδικασία, ενώ η ανατροπή του ιρανικού θεοκρατικού καθεστώτος αποτελεί τον πιο σύνθετο στρατηγικό στόχο της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής στην περιοχή.
Από επιχειρησιακή άποψη, η πρώτη φάση της εκστρατείας φαίνεται ιδιαίτερα αποτελεσματική. Ο συντονισμός των αμερικανικών και ισραηλινών δυνάμεων, η επιλογή στόχων και ο ρυθμός εκτέλεσης δείχνουν ένα επίπεδο ικανότητας που ξεχωρίζει. Αν οι στόχοι ηγεσίας ήταν η κύρια προτεραιότητα, η πρώτη ημέρα μπορεί να θεωρηθεί από τις πιο επιτυχημένες επιχειρήσεις ακριβείας σε πολύπλοκους στόχους που έχουν πραγματοποιηθεί ποτέ. Ωστόσο, τέτοια επιτυχία μπορεί να είναι βραχυπρόθεσμη και χωρίς περαιτέρω νίκες.
Πολλές προσπάθειες να «βομβαρδιστεί» ένα καθεστώς μέχρι εξαφάνισης έχουν σημειωθεί στο παρελθόν, με χαμηλά ποσοστά επιτυχίας. Στρατιωτικές ενέργειες κατά καθεστώτων όπως το Ιράκ του Σαντάμ, η Λιβύη του Καντάφι, το Αφγανιστάν υπό τους Ταλιμπάν ή ακόμη και το κομμουνιστικό Βιετνάμ ξεκίνησαν με την πεποίθηση ότι η αεροπορική ισχύς είναι ο δρόμος για στρατηγική επιτυχία. Η ιστορία δείχνει όμως ότι ακόμη και η εξόντωση της ηγεσίας δεν εγγυάται την αποτελεσματική ανατροπή καθεστώτος. Στο Ιράν, η Φρουρά της Επανάστασης παραμένει κεντρική στο πολιτικό σύστημα και όσο παραμένει άθικτη, το καθεστώς μπορεί να αντέξει ακόμη και σημαντικές στρατιωτικές απώλειες. Η επίτευξη ανατροπής αποκλειστικά μέσω αεροπορικής ισχύος παραμένει η λιγότερο πιθανή έκβαση, ανεξαρτήτως τακτικής επιτυχίας των επιθέσεων.
Πόλεμος φθοράς
Η διατήρηση της πίεσης αποτελεί επίσης κρίσιμο παράγοντα. Πρόκειται πιθανότατα όχι για μία μεμονωμένη επίθεση αλλά για την αρχή μιας παρατεταμένης εκστρατείας, με πιθανώς μεταβαλλόμενη ένταση. Με την πάροδο του χρόνου, τα αποθέματα όπλων μεγάλης ακρίβειας, αντιαεροπορικών συστημάτων και άλλων μέσων επιθέσεων θα αντιμετωπίσουν περιορισμούς.
Ακόμη και τα αμερικανικά αποθέματα πυραύλων δεν είναι απεριόριστα και λόγω του αργού ρυθμού αναπλήρωσης, οι ΗΠΑ θα πρέπει να εκτιμήσουν πόσο μπορούν να συνεχίσουν μετά από κάθε κύμα επιθέσεων. Η διατήρηση της πίεσης στο απαιτούμενο επίπεδο για στρατηγικό αποτέλεσμα μπορεί τελικά να απαιτήσει αεροπορική εκστρατεία με ένταση ανάλογη του Πολέμου του Κόλπου το 1991, αντί για πιο περιορισμένες πρόσφατες επιχειρήσεις, και είναι ακόμη αβέβαιο αν οι ηγέτες των ΗΠΑ και του Ισραήλ είναι έτοιμοι για τέτοια δέσμευση.
Το Ιράν διαθέτει και πιθανότατα θα διατηρήσει επιλογές αντεκδίκησης. Κύματα πυραύλων και drones μπορούν να προκαλέσουν ζημιές ακόμη και απέναντι σε ικανές αεράμυνες, ενώ οι ισραηλινές δυνάμεις, αν και από τις καλύτερες στον κόσμο, δεν είναι αδιαπέραστες. Οι περιφερειακοί εταίροι των ΗΠΑ, συχνά λιγότερο προστατευμένοι, θα αντιμετωπίσουν παρόμοιες προκλήσεις. Οι απώλειες και οι ζημιές σε υποδομές δεν είναι υποθετικά σενάρια, αλλά αναμενόμενα χαρακτηριστικά μιας παρατεταμένης σύγκρουσης και πρέπει να ενσωματωθούν στις στρατηγικές εκτιμήσεις.
Αυτό δεν αλλάζει το γεγονός ότι το ιρανικό καθεστώς παραμένει παράγοντας αστάθειας μέσω της διάδοσης πυραύλων, του αμφιλεγόμενου πυρηνικού προγράμματος και της υποστήριξης αντιπροσώπων στην περιοχή, καθιστώντας κατανοητές τις στρατιωτικές ενέργειες εναντίον του. Ωστόσο, η στρατιωτική ισχύς από μόνη της είναι πολύ απίθανο να διασφαλίσει πολιτική αλλαγή. Ακόμη και αν οι κρίσιμες δυνατότητες του Ιράν καταστραφούν σοβαρά, μπορούν να αποκατασταθούν εάν το καθεστώς παραμείνει. Δεδομένων των συνεπειών, το καθεστώς είναι πιο πιθανό να αγωνιστεί και να ρισκάρει τελικά την ήττα παρά να παραδοθεί καθαρά λόγω στρατιωτικής πίεσης τώρα ή την επόμενη εβδομάδα. Για να επιτύχει ο στόχος της ανατροπής, οι κινητήριες δυνάμεις πρέπει να είναι εσωτερικές και να έχουν πολιτικό και κοινωνικό χαρακτήρα. Η εμφάνισή τους και η αποτελεσματικότητά τους θα καθορίσουν την τελική επιτυχία της επιχείρησης.
www.worldenergynews.gr
