Η Σερβία επιδιώκει να μεταβεί από ένα μοντέλο ενεργειακής εξάρτησης σε ένα πιο διαφοροποιημένο και ανθεκτικό σύστημα, με το LNG και τις νέες διασυνδέσεις να λειτουργούν συμπληρωματικά προς τις υφιστάμενες υποδομές.
Με τον Κάθετο Διάδρομο και τη συνεργασία των Διαχειριστών Ενέργειας στην ατζέντα ιδιαίτερα σημαντική είναι η σημερινή συνάντηση στο Βελιγράδι μεταξύ του υπουργού Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου και της Σέρβας υπουργού Μεταλλείων και Ενέργειας, Ντουμπράβκα Τζέντοβιτς Χαντάνοβιτς.
Η συνάντηση εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της προσπάθειας της Σερβίας να μειώσει την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο, στρεφόμενη προς το LNG, αλλά και στον ενισχυμένο ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακής πύλης προς την ευρωπαϊκή αγορά. Το Βελιγράδι επιδιώκει να συμμετάσχει πιο ενεργά στις νέες ενεργειακές διαδρομές, με στόχο τη διαμόρφωση ενός πιο ανθεκτικού ενεργειακού χάρτη στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, την ώρα που η Ελλάδα, μέσω των πρωτοβουλιών της, αναδεικνύεται σε βασικό κόμβο για την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής και της Ευρώπης συνολικά.
Η Ελλάδα στοχεύει να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στον ενεργειακό σχεδιασμό των Βαλκανίων, ενισχύοντας τη συνεργασία σε τομείς όπως οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις και οι υποδομές LNG. Στο πλαίσιο αυτό, πηγές αναφέρουν ότι εξετάζεται και η συνεργασία μεταξύ του ΑΔΜΗΕ και του σερβικού διαχειριστή συστήματος, με στόχο την καλύτερη διαχείριση της ενέργειας στη Δυτική Βαλκανική και τη σταδιακή διαμόρφωση μιας ενιαίας ενεργειακής περιφέρειας με επίκεντρο την Ελλάδα.
Στην ατζέντα των συνομιλιών βρίσκεται επίσης η πιθανή ένταξη της Σερβίας στον Κάθετο Διάδρομο, καθώς και τα έργα που απαιτούνται για την υλοποίησή της. Ο Κάθετος Διάδρομος αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για τις ΗΠΑ, καθώς συνδέεται τόσο με την υποκατάσταση των ρωσικών ροών στην Ευρώπη μέσω LNG μετά το 2028, όσο και με τη στήριξη χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης εκτός ΕΕ, όπως η Σερβία, στην προσπάθεια διαφοροποίησης των ενεργειακών τους πηγών.
Ήδη, η Σερβία κινείται προς αυτή την κατεύθυνση, ενισχύοντας την πρόσβασή της σε εναλλακτικές πηγές προμήθειας. Κομβικό ρόλο διαδραματίζει η διασύνδεση με τη Βουλγαρία, μέσω της οποίας μπορεί να εισάγει φυσικό αέριο τόσο από το Αζερμπαϊτζάν, μέσω του Νότιου Διαδρόμου, όσο και LNG που καταλήγει σε ελληνικούς τερματικούς σταθμούς. Παράλληλα, η κρατική εταιρεία Srbijagas έχει ήδη εξασφαλίσει δυναμικότητα στον υπό ανάπτυξη τερματικό LNG της Αλεξανδρούπολης, επιβεβαιώνοντας τη στρατηγική στροφή προς το υγροποιημένο φυσικό αέριο.
Αναπροσαρμογή ενεργειακής πολιτικής
Η ενεργειακή πολιτική της Σερβίας βρίσκεται συνολικά σε φάση αναπροσαρμογής. Αν και η χώρα παραμένει υποψήφια προς ένταξη στην ΕΕ από το 2012 και διαπραγματεύεται από το 2014, η πορεία της προχωρά με αργούς ρυθμούς, εν μέσω προκλήσεων που σχετίζονται με το κράτος δικαίου, τη θεσμική ανεξαρτησία και την ευθυγράμμιση με την ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική.
Παραδοσιακά, η Σερβία βασιζόταν σχεδόν αποκλειστικά στο ρωσικό φυσικό αέριο, κυρίως μέσω του αγωγού TurkStream/Balkan Stream, γεγονός που διασφάλιζε ενεργειακή επάρκεια αλλά ενίσχυε την εξάρτηση από έναν προμηθευτή. Οι εξελίξεις μετά το 2022 ανέδειξαν τα όρια αυτού του μοντέλου και επιτάχυναν την ανάγκη διαφοροποίησης.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ένταξη στον Κάθετο Διάδρομο αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για το Βελιγράδι. Το δίκτυο αυτό, που συνδέει Ελλάδα, Βουλγαρία και Ρουμανία, δίνει τη δυνατότητα μεταφοράς φυσικού αερίου από LNG και άλλες μη ρωσικές πηγές προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη. Μέσω αυτού, η Σερβία θα μπορεί να αξιοποιεί αέριο που εισέρχεται από ελληνικούς τερματικούς σταθμούς ή από τον Νότιο Διάδρομο, περιορίζοντας περαιτέρω την εξάρτησή της.
Ωστόσο, για να καταστεί αυτό εφικτό, απαιτούνται σημαντικές επενδύσεις σε υποδομές. Εκτός από τη διασύνδεση με τη Βουλγαρία, σχεδιάζονται νέοι αγωγοί προς τη Ρουμανία και τη Βόρεια Μακεδονία, που θα επιτρέψουν πρόσβαση σε νέες πηγές, όπως τα κοιτάσματα της Μαύρης Θάλασσας και πρόσθετες ποσότητες LNG. Παράλληλα, κρίσιμη είναι και η αναβάθμιση του εσωτερικού δικτύου, ώστε να υποστηρίζει αμφίδρομες ροές και μεγαλύτερη ευελιξία.
Συνολικά, η Σερβία επιδιώκει να μεταβεί από ένα μοντέλο ενεργειακής εξάρτησης σε ένα πιο διαφοροποιημένο και ανθεκτικό σύστημα, με το LNG και τις νέες διασυνδέσεις να λειτουργούν συμπληρωματικά προς τις υφιστάμενες υποδομές. Η επιτυχία αυτής της μετάβασης θα εξαρτηθεί από την πρόοδο των έργων και την ένταξη της χώρας στο ευρύτερο ευρωπαϊκό ενεργειακό δίκτυο.
Στο μεταξύ, το ενδιαφέρον των ΗΠΑ για την ενεργειακή αναδιάταξη της περιοχής αποτυπώθηκε και στη συνάντηση που είχε πριν από περίπου έναν μήνα ο πρωθυπουργός της Σερβίας με την πρέσβη των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, στο περιθώριο των εκδηλώσεων για την εθνική εορτή της Σερβίας στην Αθήνα.
Κατά τις συνομιλίες, δόθηκε έμφαση στην ενίσχυση της ενεργειακής συνεργασίας και της περιφερειακής διασύνδεσης, σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Όπως ανέφερε η Αμερικανίδα πρέσβης, κοινός στόχος είναι η ενίσχυση της ενεργειακής ανεξαρτησίας και της διασυνδεσιμότητας στην Ευρώπη, μέσω έργων όπως ο αγωγός Ελλάδας–Βόρειας Μακεδονίας.
Από την πλευρά του, ο Σέρβος πρωθυπουργός υπογράμμισε τη σημασία της στενότερης συνεργασίας, επισημαίνοντας ότι η ανταλλαγή απόψεων για την ενεργειακή κατάσταση και τον ρόλο των ΗΠΑ στην περιοχή μπορεί να συμβάλει σε πιο αποτελεσματικές λύσεις. Και οι δύο πλευρές συμφώνησαν ότι η ενίσχυση των ενεργειακών διασυνδέσεων αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού και τη θωράκιση της περιοχής απέναντι στις προκλήσεις του ενεργειακού περιβάλλοντος.
www.worldenergynews.gr
