Για τρίτη φορά μέσα σε τέσσερα χρόνια, η Ευρώπη διαπιστώνει ότι οδηγήθηκε σχεδόν ακούσια σε ακόμη μία ενεργειακή κρίση, με αφετηρία την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, όταν η ήπειρος βρέθηκε σε εξαιρετικά ευάλωτη θέση λόγω της εξάρτησής της κατά 40% από το ρωσικό φυσικό αέριο, γεγονός που, μετά τις κυρώσεις κατά του Κρεμλίνου, οδήγησε σε σοβαρές αναταράξεις στις ενεργειακές αγορές και έσπρωξε πολλά νοικοκυριά στην ενεργειακή φτώχεια.
Σύμφωνα με το Oil Price, τα χρόνια που ακολούθησαν, οι Ευρωπαίοι ηγέτες επιχείρησαν να διαφοροποιήσουν τις ενεργειακές πηγές και να ενισχύσουν την ενεργειακή αυτονομία, ωστόσο οι προσπάθειες αποδείχθηκαν ανεπαρκείς, καθώς η ήπειρος βίωσε ακόμη δύο κρίσεις, αμφότερες συνδεδεμένες με τη διακοπή κρίσιμων θαλάσσιων οδών, αρχικά λόγω της αποσταθεροποίησης στη Ερυθρά Θάλασσα την περίοδο 2023–2024 και πλέον εξαιτίας του παρατεταμένου ουσιαστικού κλεισίματος των Στενά του Ορμούζ.
Η νέα αυτή κρίση αναδεικνύει με έντονο τρόπο τη συνεχιζόμενη εξάρτηση της Ευρώπης από τα ορυκτά καύσιμα και ιδίως από εισαγωγές, καθιστώντας την ιδιαίτερα ευάλωτη σε διαταραχές των εμπορικών ροών.
«Ορκιστήκαμε ότι θα μάθουμε, υποσχεθήκαμε αλλαγές, αλλά βρισκόμαστε και πάλι στο ίδιο σημείο», φέρεται να δήλωσε ανώνυμα στο BBC ένας ιδιαίτερα απογοητευμένος Ευρωπαίος διπλωμάτης, επισημαίνοντας ότι αντί για μακροπρόθεσμο σχεδιασμό για ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, οι κυβερνήσεις εγκλωβίζονται σε πανικό για τις τιμές της ενέργειας και σε βραχυπρόθεσμες λύσεις υπό την πίεση των ψηφοφόρων.
Παρά την αίσθηση επανάληψης των ίδιων λαθών στις Βρυξέλλες, η Ευρώπη έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στην ανάπτυξη εγχώριων καθαρών ενεργειακών υποδομών, αν και πολλοί ειδικοί εκτιμούν ότι δεν έχει προχωρήσει αρκετά, υποστηρίζοντας ότι η μόνη διέξοδος από τον φαύλο κύκλο κρίσεων είναι η περαιτέρω ενίσχυση της ηλιακής, αιολικής και πυρηνικής ενέργειας.
Όπως σημειώνει ο επενδυτής David Frykman, κάθε παραγόμενη τεραβατώρα από εγχώριες ανανεώσιμες πηγές αποτελεί ενέργεια που δεν μπορεί να εργαλειοποιηθεί από γεωπολιτικούς αντιπάλους.
Σε ΑΠΕ και πυρηνικά η νέα εστίαση
Τα θετικά νέα είναι ότι οι ανανεώσιμες πηγές έχουν ήδη ισχυρή παρουσία, καθώς το 2025 ξεπέρασαν για πρώτη φορά τα ορυκτά καύσιμα στο ενεργειακό μείγμα της Ευρώπης, ενώ η περαιτέρω ανάπτυξή τους παραμένει η οικονομικά φθηνότερη επιλογή, αν και συνοδεύεται από προκλήσεις όπως η μεταβλητότητα στην παραγωγή, οι διακυμάνσεις τιμών και περιστασιακά εκτεταμένα μπλακάουτ.
Σε αυτό το πλαίσιο, η πυρηνική ενέργεια επανέρχεται στο προσκήνιο ως κρίσιμος σταθεροποιητικός παράγοντας, ικανός να προστατεύσει τις αγορές τόσο από εξωτερικά σοκ όσο και από εσωτερικές αστάθειες, προσφέροντας συνεχή παραγωγή χωρίς εκπομπές άνθρακα και αξιοποιώντας ταχέως εξελισσόμενες τεχνολογίες όπως οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες και η πυρηνική σύντηξη, σηματοδοτώντας στροφή σε σχέση με την προηγούμενη πολιτική απομάκρυνσης από την πυρηνική ενέργεια στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Παρά τις δυσκολίες, διαφαίνεται προοπτική εξόδου από την κρίση, υπό την προϋπόθεση ότι οι ευρωπαϊκές ηγεσίες θα συνεχίσουν με συνέπεια τις επενδύσεις σε ανανεώσιμες και πυρηνικές τεχνολογίες, σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου οι σταθερές ενεργειακές αλυσίδες εφοδιασμού υποχωρούν μπροστά σε τάσεις προστατευτισμού, εθνικισμού και αναδιάταξης της παραγωγής.
Την ίδια ώρα, αν και η Ευρώπη πλήττεται, παραμένει σε πλεονεκτικότερη θέση σε σύγκριση με τον αναπτυσσόμενο κόσμο, ο οποίος αναμένεται να δεχθεί ισχυρότερο πλήγμα από την εκτίναξη των τιμών πετρελαίου και τις διαταραχές στο εμπόριο, με τον παγκόσμιο νότο να υφίσταται δυσανάλογα τις συνέπειες αυτής της νέας ενεργειακής πραγματικότητας.
www.worldenergynews.gr
