Τα επόμενα βήματα για την προώθηση του Κάθετου Διαδρόμου φυσικού αερίου, συζητήθηκαν χθες στη συνάντηση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, με τον Ειδικό Απεσταλμένο των ΗΠΑ για την Ενέργεια, Joshua Volz.
Η Ελλάδα και οι ΗΠΑ συνεργάζονται στενά και έχουν πετύχει σημαντικά ορόσημα στην προσπάθεια καθιέρωσής τους, τόσο με τη Διατλαντική Σύνοδο για την Ασφάλεια Φυσικού Αερίου στην Ουάσιγκτον όσο και με τις συζητήσεις στο πλαίσιο της CERAWeek στο Χιούστον. Η λειτουργία του Κάθετου Διαδρόμου, από τη μια θα κάνει την Ελλάδα να αναβαθμιστεί σε ενεργειακό κόμβο, και από την άλλη οι ΗΠΑ να δημιουργήσουν μια αξιόπιστη κεντρική διαδρομή για την ενίσχυση της παρουσίας του LNG τους στην ευρωπαϊκή αγορά και κυρίως στη Ν.Α Ευρώπη.
Ο Κάθετος Διάδρομος, που συνδέει τα συστήματα μεταφοράς φυσικού αερίου της Ελλάδας με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την Ουγγαρία, τη Σλοβακία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία έχει ειδικό βάρος για τις ΗΠΑ, αφού πρόκειται τη μοναδική διαδρομή που μπορεί να αντικαταστήσει τις ρωσικές ροές όχι μόνο στις ευρωπαϊκές χώρες αλλά και στα Βαλκάνια.
Ο επόμενος σταθμός της ελληνοαμερικανικής συνεργασίας αναμένεται στην Κροατία, στις 28 και 29 Απριλίου, στο πλαίσιο του Three Seas Initiative Summit, όπου ο Κάθετος Διάδρομος αναμένεται να αποτελέσει εκ νέου βασικό θέμα συζήτησης. Το Επιχειρηματικό Φόρουμ θα πραγματοποιηθεί στις 28-29 Απριλίου στο Ντουμπρόβνικ, συγκεντρώνοντας περισσότερους από 1.200 φορείς χάραξης πολιτικής, επιχειρηματίες, επενδυτές και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα από πολλές χώρες, με επίκεντρο τις μεταφορές, την ενέργεια, τη ψηφιακή βιομηχανία, τις εφαρμογές διττής χρήσης και τη χρηματοδότηση. Το Φόρουμ αντικατοπτρίζει το έντονο ενδιαφέρον για τον οικονομικό χώρο μεταξύ Βαλτικής, Αδριατικής και Μαύρης Θάλασσας — μια αγορά περίπου 120 εκατομμυρίων ανθρώπων με συνολικό ΑΕΠ 3,5 τρισ. το 2025.
Εξάλλου, σημερινή συγκυρία που αναδεικνύει τη σημασία της ενεργειακής ασφάλειας, ενισχύει την ανάγκη για απρόσκοπτη προμήθεια φυσικού αερίου με μακροπρόθεσμα συμβόλαια. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, και ειδικότερα η ένταση γύρω από το Ιράν, δημιουργούν νέα δεδομένα στην αγορά LNG. Η αβεβαιότητα για τις ροές από το Κατάρ αυξάνει τη ζήτηση για αμερικανικό LNG, το οποίο χρειάζεται αξιόπιστες υποδομές μεταφοράς προς την Ευρώπη. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Κάθετος Διάδρομος αποκτά σημαντικό ρόλο για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.
Πλήρες φάσμα προϊόντων
Καθοριστική εξέλιξη για την ενεργοποίησή του αποτελεί η πρόσφατη συμφωνία μεταξύ Κομισιόν και Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς (TSOs), η οποία αλλάζει ριζικά το μοντέλο λειτουργίας του διαδρόμου. Για πρώτη φορά, προβλέπεται η διάθεση πλήρους φάσματος προϊόντων δυναμικότητας – ημερήσια, μηνιαία, τριμηνιαία και ετήσια – σε σημαντικά πιο ανταγωνιστικές τιμές από τις σημερινές. Η εξέλιξη αυτή δίνει στους χρήστες ορατότητα κόστους και τη δυνατότητα μακροπρόθεσμου σχεδιασμού, αίροντας ένα από τα βασικά εμπόδια που μέχρι σήμερα περιόριζαν το εμπορικό ενδιαφέρον.
Θα ξεπεραστεί έτσι ένα από τα προβλήματα που είχε μέχρι πρόσφατα ο Κάθετος Διάδρομος: κατακερματισμένα τιμολόγια ανά χώρα, περιορισμένα βραχυχρόνια προϊόντα και ένα καθεστώς που δεν επέτρεπε τη σύναψη μακροχρόνιων συμβάσεων. Το αποτέλεσμα ήταν δημοπρασίες με χαμηλή ή μηδενική συμμετοχή και περιορισμένη αξιοποίηση της υποδομής.
Ωστόσο, ακόμη και με το νέο αυτό πλαίσιο, η πλήρης ενεργοποίηση του διαδρόμου δεν είναι δεδομένη. Η αγορά πρέπει να πειστεί για κάτι πολύ πιο θεμελιώδες: ότι δεν υπάρχει καμία πιθανότητα επιστροφής των ρωσικών ροών φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση μετά το φθινόπωρο του 2027. Χωρίς αυτή την πεποίθηση, οι ενεργειακές εταιρείες διστάζουν να δεσμευτούν σε μακροπρόθεσμες συμφωνίες, φοβούμενες ότι μια πιθανή επαναφορά φθηνότερου ρωσικού αερίου θα υπονομεύσει τις επενδύσεις τους.
Παράλληλα, αναγκαία θεωρείται η γεωγραφική και εμπορική επέκταση του διαδρόμου. Η σημερινή του μορφή, αν και σημαντική, δεν επαρκεί για να καλύψει τις ανάγκες χωρών όπως η Σερβία, η Ουγγαρία ή η Σλοβακία, οι οποίες εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το ρωσικό αέριο. Η προσθήκη νέων διαδρομών και προϊόντων προς την Κεντρική Ευρώπη αποτελεί κρίσιμη προϋπόθεση ώστε ο Κάθετος Διάδρομος να μετατραπεί σε πραγματική εναλλακτική.
www.worldenergynews.gr
