Η Αλβανία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς χώρες με υψηλή συμμετοχή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας προστατεύονται από τις έντονες αυξήσεις στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, σύμφωνα με συγκριτικά στοιχεία τιμών από την Ευρώπη
Καθώς ο πόλεμος στο Ιράν διαταράσσει τις παγκόσμιες ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου και οι τιμές ενέργειας εκτοξεύονται, ο ποταμός Δρίνος στην Αλβανία λειτουργεί ως ένα φυσικό «ανάχωμα», με τα υδροηλεκτρικά έργα να καλύπτουν πάνω από το 90% της ηλεκτροπαραγωγής της χώρας και να συγκρατούν τις χονδρεμπορικές τιμές.
Σύμφωνα με το Reuters, η Αλβανία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς χώρες με υψηλή συμμετοχή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας προστατεύονται από τις έντονες αυξήσεις στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, σύμφωνα με συγκριτικά στοιχεία τιμών από την Ευρώπη.
Οι εξελίξεις αυτές εκτιμάται ότι θα λειτουργήσουν ανακουφιστικά για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και την οικονομική ανάπτυξη, καθώς οι αυξήσεις μετακυλίονται σταδιακά στους καταναλωτές, ενώ παράλληλα ενισχύουν τη δυναμική της ενεργειακής μετάβασης της Ευρώπης, η οποία έχει δεχθεί επικρίσεις για έλλειψη ταχύτητας και έχει βρεθεί στο στόχαστρο πολιτικών όπως ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.
Αντίθετα, χώρες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από πετρέλαιο και φυσικό αέριο αντιμετωπίζουν εντονότερες αυξήσεις τιμών, ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις και αυξάνοντας τον κίνδυνο ύφεσης, σε μια εξέλιξη που θυμίζει την ενεργειακή κρίση μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.
Σύμφωνα με αναλυτές, η κρίση ανεβάζει το κατώτατο επίπεδο τιμών σε όλη την Ευρώπη, αλλά οι χώρες με μεγαλύτερη εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα και μικρότερη ευελιξία καταγράφουν τις μεγαλύτερες διακυμάνσεις και αιχμές τιμών.
Οι διαφορές στις τιμές ενέργειας μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών γίνονται πλέον εμφανείς, με την Ιταλία, που καλύπτει πάνω από το 40% της ηλεκτροπαραγωγής της από φυσικό αέριο, να καταγράφει αύξηση άνω του 20% στις τιμές χονδρικής από την έναρξη της σύγκρουσης, ενώ στη Γερμανία η άνοδος ξεπερνά το 15%.
Αντίθετα, στη Γαλλία, όπου περίπου το 70% της παραγωγής βασίζεται στην πυρηνική ενέργεια, η αύξηση είναι σημαντικά χαμηλότερη, ενώ στην Ισπανία, που έχει αυξήσει την παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές σχεδόν στο 60% του συνόλου, οι τιμές καταγράφουν πτώση.
Ανάλογη εικόνα παρουσιάζει και η Αλβανία, όπου οι τιμές τον Μάρτιο ήταν χαμηλότερες σε σχέση με πέρυσι, χάρη στην ισχυρή υδροηλεκτρική παραγωγή, επιβεβαιώνοντας ότι η ενεργειακή διαφοροποίηση λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι στις διεθνείς αναταράξεις.
Η «καμπύλη πάπιας» και η ενεργειακή πίεση δοκιμάζουν νοικοκυριά και οικονομίες στην Ευρώπη
Χώρες με υψηλή εξάρτηση από το φυσικό αέριο, όπως η Ιταλία, η Γερμανία και η Ελλάδα, διαθέτουν σημαντική παραγωγή από ηλιακή ενέργεια, ωστόσο η υπερβολική εξάρτηση από αυτή δημιουργεί το φαινόμενο της «καμπύλης πάπιας», όπου οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας υποχωρούν το μεσημέρι αλλά εκτινάσσονται νωρίς το πρωί και αργά το απόγευμα.
Όπως επισημαίνουν αναλυτές, ο στόχος για χώρες όπως η Ιταλία και η Γερμανία είναι η δημιουργία ενός εκτεταμένου μείγματος ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε συνδυασμό με μακροχρόνια αποθήκευση, ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από το φυσικό αέριο, μια πρόκληση που χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα απαιτητική.
Την ίδια στιγμή, χώρες με παραγωγή άνθρακα, όπως η Πολωνία και η Σερβία, εμφανίζονται πιο ανθεκτικές, ενώ στην Ελλάδα, παρά τη σημαντική ηλιακή παραγωγή, ο διαχειριστής του δικτύου επιδιώκει να παραμείνει σε λειτουργία για τουλάχιστον έναν ακόμη χρόνο μονάδα λιγνίτη που είχε προγραμματιστεί να κλείσει, λόγω της κρίσης στο Ιράν.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι οι επιπτώσεις στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για τα νοικοκυριά θα είναι πιο ήπιες σε σχέση με τις αυξήσεις που καταγράφονται στη χονδρεμπορική αγορά πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς απαιτείται χρόνος για να μετακυλιστούν οι αυξήσεις στους καταναλωτές.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει μέτρα όπως η μείωση των φόρων στην ηλεκτρική ενέργεια για τον περιορισμό των επιπτώσεων της κρίσης, αν και υπάρχει ανησυχία ότι το δημοσιονομικό κόστος μπορεί να αυξηθεί σημαντικά.
Την ίδια ώρα, οι καταναλωτές που ήδη πιέζονται από την άνοδο των τιμών στα καύσιμα ανησυχούν για νέες αυξήσεις στους λογαριασμούς ρεύματος.
Στην Κύπρο, όπου τα νοικοκυριά πληρώνουν από τις υψηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ, ο βασικός πάροχος προβλέπει αυξήσεις έως και 20% μέχρι τον Αύγουστο, εν μέρει λόγω του φαινομένου της «καμπύλης πάπιας»
Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές στην καθημερινότητα, με εργαζόμενους να βλέπουν το κόστος καυσίμων να αυξάνεται έως και 20%, αναγκάζοντάς τους να περιορίσουν την εργασία τους ή να αναζητήσουν λύσεις πιο κοντά στην κατοικία τους, ενώ οι λογαριασμοί ηλεκτρικής ενέργειας παραμένουν υψηλοί.
Αντίστοιχα, μικρές επιχειρήσεις όπως αρτοποιεία στην Ιταλία αντιμετωπίζουν αυξημένα κόστη λειτουργίας, καθώς η χρήση ντίζελ για διανομές και φυσικού αερίου για παραγωγή επιβαρύνεται, ενώ προμηθευτές έχουν ήδη ανακοινώσει αυξήσεις σε πρώτες ύλες, εντείνοντας τον κίνδυνο περαιτέρω πιέσεων, ακόμη και σε θέσεις εργασίας.
