Η νέα ενεργειακή κρίση οδηγεί σε αύξηση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου – Πλήττεται η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης - Η περιοχή γίνεται λιγότερο ελκυστική για επενδύσεις σε AI και data centers
Οι ευρωπαϊκές τιμές ρεύματος παραμένουν πολύ υψηλότερες από εκείνες των ΗΠΑ και της Κίνας, ενώ η συμφόρηση του δικτύου και οι καθυστερήσεις έως και δέκα ετών για συνδέσεις επιβραδύνουν την ανάπτυξη υποδομών AI σε ολόκληρη την ήπειρο.
Η Σκανδιναβία και η Γαλλία αναδεικνύονται στις σχετικά κερδισμένες χώρες εντός της Ευρώπης χάρη στο χαμηλότερο κόστος υδροηλεκτρικής ενέργειας, ανανεώσιμων πηγών και πυρηνικής ενέργειας που μειώνουν την έκθεση στις ευμετάβλητες τιμές του φυσικού αερίου.
Η δεύτερη ενεργειακή κρίση μέσα σε τέσσερα χρόνια διαβρώνει περαιτέρω την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, καθώς το ενεργειακό κόστος εκτοξεύεται ξανά και υπονομεύει την ευρωπαϊκή φιλοδοξία να ανταγωνιστεί τις ΗΠΑ και την Κίνα στην προσέλκυση επενδύσεων σε AI και data centers.
Το ενεργειακό κόστος στην Ευρώπη είναι τόσο υψηλότερο από εκείνο των ΗΠΑ ή της Ασίας, η σταθερότητα του δικτύου είναι τόσο εύθραυστη και χρειάζεται επειγόντως εκσυγχρονισμό και αναβαθμίσεις, ώστε πολλές ευρωπαϊκές χώρες βρίσκονται εκτός ανταγωνισμού για τη φιλοξενία νέων κέντρων δεδομένων - AI.
Επιπλέον, η ήδη συμφόρηση του ευρωπαϊκού δικτύου σημαίνει ότι νέες συνδέσεις μπορεί να χρειαστούν έως και 10 χρόνια σε ορισμένες περιοχές για να συνδεθούν στο δίκτυο. Δέκα χρόνια είναι μια χιλιετία στον κόσμο της τεχνητής νοημοσύνης, όπου οι εξελίξεις μετρώνται σε ημέρες.
Οι ενεργειακές δαπάνες της Ευρώπης εκτοξεύονται
Η Ευρώπη άρχισε να χάνει την ανταγωνιστικότητά της ήδη από το 2022, όταν η ενεργειακή κρίση μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία εκτόξευσε τις τιμές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας.
Μετά από δύο χρόνια σχετικής σταθερότητας στις τιμές - που όμως παραμένουν πολύ υψηλότερες από τα προ κρίσης επίπεδα - η νέα ενεργειακή κρίση αυξάνει ξανά το ενεργειακό κόστος στην Ευρώπη.
Οι ενεργοβόρες βιομηχανίες στην Ευρώπη βρίσκονται ξανά υπό πίεση από την άνοδο των τιμών φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι κατασκευαστές ενεργοβόρων data centers και υποδομών AI λαμβάνουν υπόψη το κόστος ενέργειας και τις πληθωριστικές πιέσεις, καθώς και τη γεωγραφία, όταν επιλέγουν περιοχές για νέες εγκαταστάσεις. Και η Ευρώπη σπάνια είναι η πρώτη επιλογή.
Οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας αυξάνονται παγκοσμίως, λόγω της επιστροφής της ζήτησης στις ανεπτυγμένες οικονομίες μετά από χρόνια στασιμότητας, αλλά οι τιμές στην Ευρώπη υπερβαίνουν εκείνες των ΗΠΑ και της Κίνας κατά πολύ.
Οι ΗΠΑ ηγούνται της παγκόσμιας ζήτησης για κέντρα δεδομένων (data centers)
Πέρυσι, πριν υπάρξει οποιαδήποτε ένδειξη ότι τα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσαν να κλείσουν για μήνες, οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση παρέμειναν σε υψηλά επίπεδα, ανέφερε ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) στην ετήσια έκθεσή του Electricity 2026 νωρίτερα φέτος.
Οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ ήταν ξανά κατά μέσο όρο πάνω από το διπλάσιο των επιπέδων των ΗΠΑ και σχεδόν 50% υψηλότερες από εκείνες της Κίνας, παρόμοια με το 2024, αυξάνοντας την ανταγωνιστική πίεση στις ενεργοβόρες βιομηχανίες του μπλοκ, ανέφερε ο IEA λίγες εβδομάδες πριν τον πόλεμο με το Ιράν.
Η μέση χονδρική τιμή στην ΕΕ το 2025 αυξήθηκε κατά περίπου 10% σε ετήσια βάση στα περίπου 95 δολάρια/MWh, σε ευθυγράμμιση με την αύξηση 9% στην τιμή φυσικού αερίου Title Transfer Facility (TTF) στον ολλανδικό κόμβο διαπραγμάτευσης.
Η μέση χονδρική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ παρέμεινε η υψηλότερη μεταξύ των αγορών που ανέλυσε ο IEA το 2025 - περίπου διπλάσια από εκείνη των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ινδίας, και σημαντικά υψηλότερη από τα επίπεδα στην Αυστραλία (65% υψηλότερη) και την Ιαπωνία (25% υψηλότερη).
Οι υψηλότερες τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη άσκησαν ανοδική πίεση στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας το 2025
Οι τιμές ενέργειας αυξήθηκαν ξανά φέτος, μετά την κρίση στη Μέση Ανατολή και την ξαφνική εξαφάνιση περίπου του 20% των παγκόσμιων ροών LNG που οδήγησαν σε μια ακόμη μεγάλη άνοδο στις τιμές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσπαθεί να εφαρμόσει σχέδια για περαιτέρω αποσύνδεση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας από τις τιμές φυσικού αερίου.
Αλλά στην πραγματικότητα, εν μέσω της χειρότερης διαταραχής στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου, οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη παραμένουν στενά συνδεδεμένες με τις τιμές φυσικού αερίου και, παρά την αύξηση των ανανεώσιμων πηγών, οι χονδρικές τιμές παραμένουν πολύ υψηλότερες σε σύγκριση με τις ΗΠΑ και την Κίνα - τους βασικούς ανταγωνιστές στον αγώνα της AI.
Οι ΗΠΑ κυριαρχούν στη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας για data centers
Σήμερα, τα data centers καταναλώνουν περίπου το 2% της παγκόσμιας ηλεκτρικής ενέργειας, από 1,7% το 2024 και 1,9% στα μέσα του 2025, σύμφωνα με τον International Data Center Authority (IDCA) σε έκθεση νωρίτερα αυτόν τον μήνα.
Οι ΗΠΑ είναι μακράν η μεγαλύτερη τοποθεσία data centers στον κόσμο, με 43% της παγκόσμιας κατανάλωσης. Τα data centers καταναλώνουν περίπου το 6% της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας.
Ακολουθεί η Κίνα με 8,5 GW data centers που καταναλώνουν 0,8% της εθνικής ηλεκτρικής ενέργειας.
Η Γερμανία, η μεγαλύτερη οικονομία της ΕΕ, ακολουθεί με 5,5 GW, αλλά καταναλώνει ένα πολύ μεγάλο 9,5% της ηλεκτρικής της ενέργειας.
Οι υψηλότερες τιμές ενέργειας στη Γερμανία, καθώς και στο Ηνωμένο Βασίλειο, θα μπορούσαν να αποθαρρύνουν νέους κατασκευαστές data centers
Η Ευρώπη χάνει την κούρσα της AI σε τρία βασικά μέτωπα, δήλωσε ο Chris Seiple, αντιπρόεδρος του τομέα ηλεκτρικής ενέργειας και ανανεώσιμων της Wood Mackenzie, στο CNBC.
«Το ένα είναι το κόστος ενέργειας, το δεύτερο η γεωγραφική τοποθεσία των εταιρειών που αναπτύσσουν data centers και το τρίτο η ταχύτητα υλοποίησης - ο χρόνος που χρειάζεται για να κατασκευαστεί η υποδομή και να συνδεθεί στο δίκτυο».
Επιπλέον, το κόστος εξασφάλισης χωρητικότητας data centers στις πέντε μεγαλύτερες αγορές της Ευρώπης - τις λεγόμενες αγορές FLAPD (Φρανκφούρτη, Λονδίνο, Άμστερνταμ, Δουβλίνο και Παρίσι) – αναμένεται να αυξηθεί κατά μέσο όρο 12% το 2026, λόγω περιορισμών προσφοράς και αυξανόμενου κόστους ανάπτυξης, σύμφωνα με νέα έρευνα της CBRE.
«Τα μεγαλύτερα και πιο τεχνικά σύνθετα data centers απαιτούν προηγμένα συστήματα ψύξης και υποδομές υψηλότερων προδιαγραφών, γεγονός που αυξάνει σημαντικά το κόστος κατασκευής», σχολίασε ο Kevin Restivo, διευθυντής ευρωπαϊκής έρευνας κέντρων δεδομένων στην CBRE.
«Καθώς η ζήτηση για αυτά τα περιβάλλοντα αυξάνεται και η διαθεσιμότητα μειώνεται, οι πάροχοι μετακυλίουν όλο και περισσότερο αυτά τα κόστη στους πελάτες».
Δεν είναι όλη η Ευρώπη ίδια όσον αφορά την πρόσβαση στην ενέργεια και το ενεργειακό κόστος
Οι αναλυτές σημειώνουν το σχετικό πλεονέκτημα των σκανδιναβικών αγορών - Νορβηγία, Σουηδία και Δανία - καθώς και της Γαλλίας, όπου το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας δεν είναι τόσο υψηλό όσο στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Οι σκανδιναβικές χώρες διαθέτουν μεγάλα υδροηλεκτρικά και άλλα ανανεώσιμα συστήματα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ η Γαλλία είναι ευρωπαϊκός ηγέτης στην πυρηνική ενέργεια.
Αυτό σημαίνει ότι το φυσικό αέριο παίζει μικρό ή καθόλου ρόλο στο ενεργειακό σύστημα και στους μηχανισμούς τιμολόγησης, απομονώνοντας σε μεγάλο βαθμό αυτές τις αγορές από τις αυξήσεις των τιμών των ορυκτών καυσίμων.
www.worldenergynews.gr
