Ένας παγετώνας της Ανταρκτικής μόλις κατέρρευσε με ταχύτητα ρεκόρ, αιφνιδιάζοντας τους επιστήμονες και εγείροντας φόβους για το μέλλον του πάγου της Γης.
O παγετώνας
Ο παγετώνας Hektoria της Ανταρκτικής έχει υποστεί μια από τις ταχύτερες υποχωρήσεις παγετώνων που έχουν καταγραφεί ποτέ, εκπλήσσοντας τους επιστήμονες με το πόσο γρήγορα εξαφανίστηκε ο πάγος. Μεταξύ Ιανουαρίου 2022 και Μαρτίου 2023, ο παγετώνας υποχώρησε κατά περίπου 25 χιλιόμετρα. Κατά τη διάρκεια ενός ιδιαίτερα δραματικού διαστήματος δύο μηνών, η άκρη του παγετώνα υποχώρησε περισσότερο από 8 χιλιόμετρα (5 μίλια), καταγράφοντας ένα σύγχρονο ρεκόρ για την ταχύτερη απώλεια προσγειωμένου πάγου παγετώνα που έχει παρατηρηθεί ποτέ.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν διάφορες μορφές δεδομένων δορυφόρων και τηλεπισκόπησης για να διερευνήσουν την κατάρρευση. Η ανάλυσή τους έδειξε ότι η δομή του παγετώνα Hektoria τον καθιστούσε ιδιαίτερα ευάλωτο σε ραγδαίες αλλαγές. Όπως πολλοί παγετώνες κατά μήκος της Ανταρκτικής Χερσονήσου, η Hektoria ξεκινά από την ξηρά πριν επεκταθεί στον ωκεανό, όπου το εξωτερικό του τμήμα σχηματίζει μια παχιά πλωτή πλατφόρμα γνωστή ως γλώσσα πάγου.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι ο παγετώνας έχασε τόσο την πλωτή γλώσσα πάγου του όσο και ένα μεγάλο τμήμα προσγειωμένου πάγου που ακουμπά σε μια επίπεδη περιοχή του βυθού. Αυτή η απώλεια προσγειωμένου πάγου συμβάλλει άμεσα στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Παρόλο που η Hektoria είναι σχετικά μικρή σε σύγκριση με ορισμένους από τους μεγαλύτερους παγετώνες της Ανταρκτικής, οι ερευνητές προειδοποιούν ότι ο ίδιος τύπος ταχείας υποχώρησης σε μεγαλύτερους παγετώνες θα μπορούσε να έχει πολύ μεγαλύτερες παγκόσμιες συνέπειες.
Δορυφορικές εικόνες αποκαλύπτουν τεράστια απώλεια πάγου
Οι δορυφορικές εικόνες υπογραμμίζουν την κλίμακα της υποχώρησης του παγετώνα Hektoria στην ανατολική Ανταρκτική Χερσόνησο. Η εικόνα που δείχνει τις συνθήκες ένα χρόνο αργότερα χρησιμοποιήθηκε επειδή οι εικόνες Landsat χωρίς σύννεφα που κάλυπταν ολόκληρη την περιοχή δεν ήταν διαθέσιμες από τον προηγούμενο Μάρτιο.
Μετά τη δραματική υποχώρηση, το τέρμα της Hektoria παρέμεινε σχετικά σταθερό, σύμφωνα με τη μελέτη. Ωστόσο, ο κοντινός Πράσινος Παγετώνας συνέχισε να υποχωρεί.
Τα γεγονότα που οδήγησαν στην κατάρρευση της Hektoria μπορούν να εντοπιστούν πριν από περισσότερα από 20 χρόνια. Το 2002, η παγοκρηπίδα Larsen B έσπασε γρήγορα και κατέρρευσε. Αυτή η παγοκρηπίδα είχε λειτουργήσει σαν σταθεροποιητικό φράγμα για την Hektoria και τους γειτονικούς παγετώνες. Μετά την εξαφάνισή της, οι παγετώνες στην περιοχή άρχισαν να αραιώνουν και να υποχωρούν τα επόμενα χρόνια.
Το 2011, ο θαλάσσιος πάγος κοντά στο τέρμα της Hektoria έγινε αρκετά εκτεταμένος ώστε να παρέχει προσωρινή υποστήριξη στο μέτωπο του παγετώνα, επιτρέποντας στον παγετώνα να προχωρήσει για άλλη μια φορά.
Η διάσπαση του θαλάσσιου πάγου πυροδότησε ταχεία υποχώρηση
Αυτή η σταθερότητα τερματίστηκε απότομα τον Ιανουάριο του 2022, όταν ο θαλάσσιος πάγος στην εναπόθεση Larsen B διαλύθηκε, πιθανώς λόγω ισχυρών ωκεάνιων κυμάτων. Μόλις εξαφανίστηκε αυτή η προστατευτική υποστήριξη, ο παγετώνας Hektoria αποσταθεροποιήθηκε γρήγορα.
Καθ' όλη τη διάρκεια του υπόλοιπου καλοκαιριού, η πλωτή γλώσσα πάγου του παγετώνα διαλύθηκε μέσω μιας σειράς γεγονότων αποκόλλησης, οδηγώντας σε περίπου 16 χιλιόμετρα υποχώρησης.
Επιστήμονες Αναγνωρίζουν την Αποκόλληση που Προκαλείται από την Άνοδο
Οι ερευνητές αργότερα διαπίστωσαν ότι ο εναπομείνας πάγος ήταν ακόμα γειωμένος κατά τη διάρκεια της άνοιξης του 2022. Τα στοιχεία προήλθαν από σεισμούς που εντοπίστηκαν κάτω από τον παγετώνα. Η ανάλυσή τους έδειξε ότι ο πάγος είχε εξαπλωθεί σε ένα ευρύ, σχετικά επίπεδο τμήμα του βραχώδους υποβάθρου, δημιουργώντας αυτό που οι επιστήμονες αποκαλούν πεδιάδα πάγου.
Αυτός ο τύπος γεωμετρίας του παγετώνα επιτρέπει στο θαλασσινό νερό να ρέει κάτω από τον πάγο κατά τη διάρκεια της παλίρροιας, ανυψώνοντας προσωρινά τμήματα του παγετώνα από το έδαφος. Όταν ο πάγος γίνει αρκετά λεπτός, μεγάλες περιοχές μπορούν ξαφνικά να αποκολληθούν και να διαλυθούν μονομιάς.
Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι αυτή η διαδικασία, γνωστή ως αποκόλληση που προκαλείται από την άνωση, προκάλεσε το δεύτερο στάδιο της υποχώρησης της Hektoria. Κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης, ο παγετώνας έχασε άλλα 8 χιλιόμετρα σε μήκος.
Παρακολούθηση μέσω δορυφόρων
Νέες πλατφόρμες, όπως οι δορυφόροι NISAR και SWOT που αναπτύχθηκαν από τη NASA και τους συνεργάτες της, μπορούν να βοηθήσουν στην κατανόηση των ραγδαίων αλλαγών στους παγετώνες.
Ο δορυφόρος NISAR (NASA-ISRO Synthetic Aperture Radar) μπορεί να ανιχνεύσει κίνηση σε όλη την ξηρά και τις επιφάνειες πάγου με ακρίβεια εκατοστού. Σύμφωνα με τον Scambos, τα δεδομένα της αποστολής θα είναι «πολύ χρήσιμα για δομικές αξιολογήσεις της Hektoria και άλλων παγετώνων στην περιοχή».
«Εκτός από τον NISAR», πρόσθεσε ο Ochwat, «ενδιαφέρομαι ιδιαίτερα να μάθω τι μπορεί να μας πει η SWOT για τις ραγδαίες αλλαγές στους παγετώνες».
Ο δορυφόρος SWOT (Surface Water and Ocean Topography) σχεδιάστηκε κυρίως για να μετρά λεπτομερείς αλλαγές στις υδάτινες επιφάνειες της Γης. Οι επιστήμονες διερευνούν επίσης πώς η αποστολή μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη μελέτη της κρυόσφαιρας, συμπεριλαμβανομένων των παγοκρηπίδων και του θαλάσσιου πάγου.
Ο Παγετώνας Hektoria Μπορεί να Συνεχίσει να Επιβραδύνεται
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι η πιο δραματική φάση της κατάρρευσης του Παγετώνα Hektoria πιθανότατα έχει τελειώσει. Η μελλοντική υποχώρηση αναμένεται να συνεχιστεί με βραδύτερο ρυθμό, καθώς ο παγετώνας χάνει περισσότερο υψόμετρο και μάζα.
Ο Scambos είπε ότι δεν θα εκπλαγεί αν ο παγετώνας συνεχίσει να επιβραδύνεται τα επόμενα χρόνια.
«Ο παγετώνας έχει χάσει τόσο πολύ υψόμετρο και μάζα που απλά δεν μπορεί να συνεχίσει να διατηρεί την ίδια απόδοση», είπε. «Βρίσκεται στο δρόμο του να γίνει φιόρδ, όχι παγετώνας».
www.worldenergynews.gr
