Οι κυβερνήσεις ανακοίνωσαν στρατηγικές για το υδρογόνο αξίας εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ. Εταιρείες παρουσίασαν φιλόδοξα έργα που εκτείνονταν από την Πορτογαλία έως την Πολωνία. Αναλυτές προέβλεψαν μια μελλοντική οικονομία υδρογόνου που θα απανθρακοποιούσε τα πάντα, από τον χάλυβα και τα χημικά έως τη ναυτιλία και την αεροπορία.
Έπειτα ήρθε η αναπόφευκτη διόρθωση
Το κόστος παρέμεινε υψηλότερο από το αναμενόμενο. Η χρηματοδότηση έγινε δυσκολότερη καθώς τα επιτόκια αυξήθηκαν.
Αρκετά εμβληματικά έργα καθυστέρησαν, συρρικνώθηκαν ή εγκαταλείφθηκαν αθόρυβα. Οι επενδυτές άρχισαν να θέτουν δύσκολα ερωτήματα για το αν το υδρογόνο θα καταφέρει ποτέ να γίνει εμπορικά βιώσιμο χωρίς μόνιμη κρατική στήριξη.
Ως αποτέλεσμα, το υδρογόνο σταδιακά έγινε μία από τις πιο αμφισβητούμενες τεχνολογίες της ενεργειακής μετάβασης. Όχι επειδή δεν έχει προοπτική, αλλά επειδή πολλοί άρχισαν να αναρωτιούνται αν η αγορά θα ξεπεράσει ποτέ το στάδιο των ανακοινώσεων και των παρουσιάσεων PowerPoint.
Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος που η τελευταία εξέλιξη μεταξύ Δανίας και Γερμανίας έχει σημασία.
Τρία δανικά έργα υδρογόνου εξασφάλισαν συνολικές γερμανικές επιδοτήσεις ύψους 1,3 δισ. ευρώ, με την Everfuel να λαμβάνει 244,9 εκατ. ευρώ, την European Energy 228 εκατ. ευρώ και την Copenhagen Infrastructure Partners (CIP) περίπου 777 εκατ. ευρώ.
Τα έργα θα τροφοδοτούν τελικά τη Γερμανία με πράσινο υδρογόνο μέσω του σχεδιαζόμενου «Δανικού Κορμού Υδρογόνου», ο οποίος αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία πριν το τέλος της δεκαετίας.
Με μια πρώτη ματιά, αυτό μπορεί να μοιάζει με ακόμη μία ανακοίνωση επιδότησης σε έναν τομέα που έχει ήδη δει πολλές.
Στην πραγματικότητα, όμως, αντιπροσωπεύει κάτι πολύ πιο σημαντικό: την πρώτη σοβαρή προσπάθεια της Ευρώπης να δημιουργήσει μια λειτουργική διεθνή αγορά υδρογόνου.
Λύνοντας το πρόβλημα της «κότας και του αυγού» στο υδρογόνο
Η μεγαλύτερη πρόκληση για το υδρογόνο δεν ήταν ποτέ ο ηλεκτρολύτης. Ούτε η διαθεσιμότητα ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας. Το πραγματικό πρόβλημα ήταν ότι κανείς δεν ήθελε να κάνει την πρώτη κίνηση.
Οι παραγωγοί υδρογόνου δίσταζαν επειδή δεν υπήρχε βεβαιότητα ζήτησης. Οι βιομηχανικοί καταναλωτές δίσταζαν επειδή δεν μπορούσαν να είναι σίγουροι ότι θα υπάρξει αξιόπιστη προσφορά. Οι κατασκευαστές υποδομών περίμεναν έργα παραγωγής, ενώ οι developers έργων περίμεναν αγωγούς.
Το αποτέλεσμα ήταν ένα κλασικό πρόβλημα «κότας και αυγού» που έχει επιβραδύνει αμέτρητες βιομηχανικές μεταβάσεις στην ιστορία.
Αυτό που ουσιαστικά έκανε η Γερμανία μέσω αυτού του μηχανισμού χρηματοδότησης είναι να μειώσει αυτή την αβεβαιότητα σε όλη την αλυσίδα αξίας.
Ξαφνικά, οι παραγωγοί βλέπουν μια αγορά. Οι βιομηχανικοί χρήστες βλέπουν μελλοντική προσφορά. Οι κατασκευαστές υποδομών βλέπουν μελλοντικούς όγκους. Οι επενδυτές βλέπουν μελλοντικές ταμειακές ροές.
Αυτός είναι ο λόγος που ο CEO της Hydrogen Denmark, Tejs Laustsen Jensen, χαρακτήρισε την ανακοίνωση ως κάτι που αλλάζει θεμελιωδώς το επενδυτικό τοπίο. Όταν η στήριξη παραγωγής και η στήριξη ζήτησης εμφανίζονται ταυτόχρονα, τα έργα γίνονται λιγότερο κερδοσκοπικά και πιο τραπεζοποιήσιμα (bankable).
Αυτή η αλλαγή μπορεί να ακούγεται τεχνική, αλλά είναι ακριβώς ο τρόπος με τον οποίο ξεκινούν οι βιομηχανικές επαναστάσεις.
Η επόμενη ενεργειακή επιτυχία της Δανίας
Αυτό που κάνει την ανακοίνωση ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι ο ρόλος που διαμορφώνει η Δανία για τον εαυτό της.
Για δεκαετίες, η Δανία έχει σταθερά απόδοση πολύ μεγαλύτερη από το μέγεθός της στις ενεργειακές αγορές. Η χώρα βοήθησε να πρωτοπορήσει η σύγχρονη αιολική ενέργεια πολύ πριν η υπεράκτια αιολική γίνει ένας από τους πιο σημαντικούς τομείς της Ευρώπης.
Σήμερα, η δανική τεχνογνωσία, οι εταιρείες και οι αλυσίδες εφοδιασμού βρίσκονται σε όλο τον παγκόσμιο κλάδο των ανανεώσιμων.
Το υδρογόνο φαίνεται όλο και περισσότερο ως το επόμενο κεφάλαιο αυτής της ιστορίας.
Τα έργα που λαμβάνουν στήριξη είναι μεγάλης κλίμακας. Το έργο Frigg της Everfuel ξεκινά με εγκατάσταση ηλεκτρολυτών 200 MW, αλλά θα μπορούσε τελικά να φτάσει τα 2 GW. Η European Energy επεκτείνει την υφιστάμενη μονάδα Kassø, η οποία ήδη παράγει υδρογόνο για την παραγωγή e-μεθανόλης. Παράλληλα, το έργο Høst της CIP στο Esbjerg έλαβε το μεγαλύτερο μερίδιο στήριξης, αντανακλώντας το μέγεθος και τη στρατηγική του σημασία.
Δεν πρόκειται για πιλοτικά έργα δοκιμών τεχνολογίας. Πρόκειται για βιομηχανικές εγκαταστάσεις σχεδιασμένες να τροφοδοτούν μία από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης. Αυτή η διάκριση είναι κρίσιμη, γιατί δείχνει μετάβαση από τον πειραματισμό στην υλοποίηση.
Η βιομηχανική πραγματικότητα της Γερμανίας
Το κίνητρο της Γερμανίας είναι εξίσου αποκαλυπτικό. Η χώρα έχει συνειδητοποιήσει ολοένα και περισσότερο ότι η ηλεκτροκίνηση από μόνη της δεν μπορεί να απανθρακοποιήσει πλήρως τη βιομηχανική της βάση.
Η ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια μπορεί να λύσει πολλά προβλήματα, αλλά τομείς όπως ο χάλυβας, τα χημικά, τα διυλιστήρια, τα λιπάσματα και άλλες βιομηχανικές διεργασίες υψηλής θερμοκρασίας χρειάζονται κάτι περισσότερο από ηλεκτρόνια.
Χρειάζονται μόρια. Το υδρογόνο θεωρείται όλο και περισσότερο μία από τις λίγες ρεαλιστικές οδούς για την απανθρακοποίηση αυτών των τομέων χωρίς απώλεια βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας. Ωστόσο, η Γερμανία αναγνωρίζει επίσης ότι η εγχώρια παραγωγή πιθανότατα δεν θα επαρκεί.
Η λύση μοιάζει όλο και περισσότερο με το ιστορικό μοντέλο του φυσικού αερίου στην Ευρώπη: εισαγωγή ενέργειας από γειτονικές χώρες μέσω ειδικών υποδομών.
Μόνο που αυτή τη φορά τα μόρια είναι πράσινα. Σε πολλά σημεία, ο αναδυόμενος διάδρομος υδρογόνου Δανίας-Γερμανίας θυμίζει την πρώιμη ανάπτυξη του ευρωπαϊκού δικτύου φυσικού αερίου πριν από δεκαετίες.
Η διαφορά είναι ότι αντί για σύνδεση κοιτασμάτων αερίου με βιομηχανικά κέντρα, η υποδομή θα συνδέει ΑΠΕ με βιομηχανική ζήτηση.
Ο αγωγός έχει μεγαλύτερη σημασία από τους ηλεκτρολύτες
Ίσως το πιο σημαντικό στοιχείο της ανακοίνωσης δεν είναι οι ίδιες οι μονάδες παραγωγής, αλλά η υποδομή που τις συνδέει.
Η ενεργειακή ιστορία δείχνει επανειλημμένα ότι οι τεχνολογίες γίνονται μετασχηματιστικές μόνο όταν η υποδομή αναπτύσσεται παράλληλα.
Το πετρέλαιο κυριάρχησε επειδή δημιουργήθηκαν αγωγοί, λιμάνια, διυλιστήρια και δίκτυα διανομής γύρω του. Το φυσικό αέριο επεκτάθηκε επειδή συστήματα μεταφοράς συνέδεσαν παραγωγούς και καταναλωτές πέρα από τα σύνορα.
Το ίδιο θα ισχύσει και για το υδρογόνο. Ο Δανικός Κορμός Υδρογόνου μπορεί τελικά να αποδειχθεί πιο σημαντικός από οποιοδήποτε μεμονωμένο έργο που συνδέεται σε αυτόν. Μόλις υπάρξει αγωγός, τα μελλοντικά έργα γίνονται ευκολότερα στη χρηματοδότηση. Οι νέοι βιομηχανικοί πελάτες αποκτούν εμπιστοσύνη για μετατροπή των εγκαταστάσεών τους. Επιπλέον μονάδες παραγωγής γίνονται λιγότερο ριψοκίνδυνες.
Η υποδομή δημιουργεί επιλογές και οι επιλογές προσελκύουν επενδύσεις. Γι’ αυτό αυτή η ανακοίνωση δεν πρέπει να ιδωθεί απλώς ως στήριξη τριών έργων υδρογόνου. Είναι ουσιαστικά στήριξη για ένα ολόκληρο νέο ενεργειακό βιομηχανικό σύστημα.
Αναγέννηση του υδρογόνου στην Ευρώπη;
Τα τελευταία δύο χρόνια, πολλοί αμφισβήτησαν αν οι φιλοδοξίες της Ευρώπης για το υδρογόνο ήταν ρεαλιστικές. Κάποιος σκεπτικισμός ήταν δικαιολογημένος. Τα χρονοδιαγράμματα αποδείχθηκαν υπερβολικά αισιόδοξα, το κόστος παρέμεινε υψηλό και η αγορά χρειάστηκε επαναπροσδιορισμό μετά από χρόνια ενθουσιασμού.
Αλλά οι διορθώσεις δεν είναι αποτυχίες. Οι ισχυρότερες ενεργειακές μεταβάσεις σπάνια ακολουθούν ευθεία γραμμή. Περνούν από κύκλους υπεραισιοδοξίας, απογοήτευσης, ενοποίησης και τελικής ωρίμανσης. Η υπεράκτια αιολική ενέργεια ακολούθησε ακριβώς αυτή την πορεία. Το ίδιο και η ηλιακή ενέργεια.
Το υδρογόνο φαίνεται όλο και περισσότερο να εισέρχεται σε αυτή την τελευταία φάση.
Η πρόσφατη συμφωνία Δανίας-Γερμανίας δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη έχει ξαφνικά μια ανθηρή οικονομία υδρογόνου. Το κόστος παραμένει υψηλό, η υποδομή πρέπει ακόμη να κατασκευαστεί και η ζήτηση πρέπει να συνεχίσει να αναπτύσσεται.
Σημαίνει όμως ότι η Ευρώπη αρχίζει επιτέλους να λύνει τα πρακτικά προβλήματα που κρατούσαν τον τομέα πίσω.
Για χρόνια, το υδρογόνο ήταν κυρίως ένα όραμα του μέλλοντος. Με 1,3 δισ. ευρώ πλέον δεσμευμένα, βιομηχανικά έργα σε εξέλιξη και διασυνοριακή υποδομή να διαμορφώνεται, αρχίζει να μοιάζει όλο και περισσότερο με πραγματική βιομηχανία.
Και όταν οι βιομηχανίες γίνονται επενδύσιμες, συνήθως κινούνται πολύ πιο γρήγορα απ’ ό,τι περιμένει κανείς.
www.worldenergynews.gr
