Σχετικά Άρθρα
Αtlantic Council: Η παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια στη σκιά της γεωπολιτικής αβεβαιότητας
Κάθε φορά που μια κυβέρνηση αλλάζει πολιτική, ένας πόλεμος ξεσπά ή μια μεγάλη οικονομία καθυστερεί τους κλιματικούς της στόχους, οι προβλέψεις καταστροφής επιστρέφουν.
Οι τίτλοι μιλούν για «τέλος της πράσινης μετάβασης», για «επιστροφή στα ορυκτά καύσιμα» και για «κατάρρευση των κλιματικών φιλοδοξιών».
Όμως υπάρχει ένα θεμελιώδες λάθος σε αυτή την ανάγνωση: η ενεργειακή μετάβαση δεν είναι η ιστορία μιας χώρας.
Είναι η συνισταμένη δεκάδων διαφορετικών εθνικών πορειών που κινούνται ταυτόχρονα, συχνά με αντιφατικό τρόπο.
Οι πολιτικές ανατροπές στις ΗΠΑ, οι καθυστερήσεις αδειοδοτήσεων στην Ευρώπη, η εξάρτηση της Ινδίας από τον άνθρακα, οι ενεργειακές προκλήσεις του Πακιστάν ή οι βιομηχανικές υπερβολές της Κίνας μπορεί να φαίνονται καθοριστικές όταν εξετάζονται μεμονωμένα.
Στην πραγματικότητα αποτελούν μόνο κομμάτια ενός πολύ μεγαλύτερου παγκόσμιου παζλ.
Η παγκόσμια καμπύλη δεν είναι ευθεία
Η ενεργειακή μετάβαση εξελίσσεται μέσα από μια σειρά τοπικών «ζιγκ-ζαγκ».
Κάποιες χώρες επιταχύνουν τις επενδύσεις τους σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Άλλες καθυστερούν.
Κάποιες επιδοτούν την πράσινη τεχνολογία.
Άλλες προστατεύουν τις παραδοσιακές ενεργειακές βιομηχανίες τους.
Παρά τις αντιφάσεις, το συνολικό αποτέλεσμα παραμένει ανοδικό.
Νέα εργοστάσια μπαταριών κατασκευάζονται.
Ηλιακά πάρκα και αιολικά έργα συνδέονται στα δίκτυα.
Αναπτύσσονται γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, συστήματα αποθήκευσης, ηλεκτρικά οχήματα, έξυπνα δίκτυα και βιομηχανικές υποδομές.
Η μετάβαση δεν εξαρτάται πλέον από μια μοναδική πολιτική απόφαση ή από τη βούληση ενός μόνο κράτους.
Οι ΗΠΑ δεν είναι ο κόσμος
Η αμερικανική πολιτική έχει τεράστια επιρροή.
Όταν όμως οι Ηνωμένες Πολιτείες κάνουν βήματα προς τα πίσω, συχνά δημιουργείται η ψευδαίσθηση ότι ολόκληρος ο πλανήτης ακολουθεί.
Αυτό συμβαίνει επειδή οι ΗΠΑ παραμένουν η μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη, μια από τις ισχυρότερες οικονομίες και το επίκεντρο της διεθνούς ενημέρωσης.
Ωστόσο, η παγκόσμια πραγματικότητα είναι διαφορετική.
Η Κίνα συνεχίζει να επεκτείνει τη βιομηχανική της βάση στις καθαρές τεχνολογίες.
Η Ευρώπη διατηρεί μηχανισμούς τιμολόγησης άνθρακα και αυστηρά πρότυπα.
Η Ινδία επενδύει στην ηλεκτροκίνηση των σιδηροδρόμων, στα φωτοβολταϊκά και στα ηλεκτρικά δίκτυα.
Ο υπόλοιπος κόσμος δεν περιμένει την Ουάσιγκτον για να αποφασίσει το ενεργειακό του μέλλον.
Η γεωπολιτική αδυναμία των ορυκτών καυσίμων
Για δεκαετίες, το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και ο άνθρακας θεωρούνταν συνώνυμα της ενεργειακής ασφάλειας.
Σήμερα συμβαίνει το αντίθετο.
Οι κυβερνήσεις έχουν βιώσει εμπάργκο, πολέμους, κυρώσεις, εκβιασμούς μέσω αγωγών, κρίσεις τιμών και αβεβαιότητα στις θαλάσσιες μεταφορές.
Η ενεργειακή εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα μεταφράζεται σε οικονομικό και στρατηγικό ρίσκο.
Η ηλεκτροδότηση και οι ανανεώσιμες πηγές δεν εξαλείφουν τη γεωπολιτική.
Αλλάζουν όμως τη φύση της.
Ένα φωτοβολταϊκό πάνελ ή μια ανεμογεννήτρια εγκαθίστανται μία φορά και παράγουν ενέργεια για δεκαετίες.
Δεν απαιτούν καθημερινές εισαγωγές καυσίμων ούτε εξαρτώνται από διεθνείς κρίσεις στις τιμές.
Η Κίνα αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού
Εάν υπάρχει μία χώρα που επηρεάζει περισσότερο από κάθε άλλη την παγκόσμια καμπύλη της ενεργειακής μετάβασης, αυτή είναι η Κίνα.
Η κυριαρχία της στην παραγωγή φωτοβολταϊκών, μπαταριών, επεξεργασία κρίσιμων ορυκτών, ηλεκτρικών οχημάτων και βιομηχανικού εξοπλισμού έχει συμπιέσει το κόστος και έχει επιταχύνει την παγκόσμια υιοθέτηση καθαρών τεχνολογιών.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Κίνα είναι χωρίς προβλήματα ή στρατηγικούς κινδύνους.
Σημαίνει όμως ότι η πρόοδος της ενεργειακής μετάβασης δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τις πολιτικές αποφάσεις της Δύσης.
Η Ευρώπη κινείται πιο αργά, αλλά πιο θεσμικά
Η Ευρώπη συχνά κατηγορείται για γραφειοκρατία, αργές αδειοδοτήσεις και εσωτερικές διαφωνίες.
Κι όμως, διαθέτει εργαλεία που λειτουργούν μακροπρόθεσμα:
- Τιμολόγηση εκπομπών άνθρακα
- Ρυθμιστικά πρότυπα
- Διασυνδεδεμένα ηλεκτρικά δίκτυα
- Βιομηχανικές πολιτικές
- Μηχανισμούς προσαρμογής άνθρακα στα σύνορα
Ενώ ο ρυθμός μπορεί να φαίνεται αργός, η κατεύθυνση παραμένει σταθερή.
Η Ινδία: ο γίγαντας που πολλοί υποτιμούν
Η Ινδία εξακολουθεί να βασίζεται σημαντικά στον άνθρακα και αντιμετωπίζει τεράστιες αναπτυξιακές ανάγκες.
Ταυτόχρονα όμως επενδύει σε:
- Μεγάλης κλίμακας φωτοβολταϊκά έργα
- Εκσυγχρονισμό δικτύων
- Ηλεκτροκίνηση σιδηροδρόμων
- Βιομηχανία μπαταριών
- Εγχώρια παραγωγή ενεργειακού εξοπλισμού
Για μια χώρα που εξαρτάται έντονα από εισαγόμενα καύσιμα, η ενεργειακή ανεξαρτησία αποτελεί ζήτημα εθνικής ασφάλειας.
Οι εμπορικοί πόλεμοι δεν ακυρώνουν την πρόοδο
Δασμοί, κυρώσεις, εξαγωγικοί περιορισμοί και βιομηχανικός προστατευτισμός αυξάνουν το κόστος και δημιουργούν καθυστερήσεις.
Ωστόσο, παράλληλα ενθαρρύνουν:
- Τη διαφοροποίηση των εφοδιαστικών αλυσίδων
- Την ανάπτυξη περιφερειακής παραγωγής
- Την ανακύκλωση πρώτων υλών
- Τη στρατηγική αυτάρκεια
Η παγκόσμια οικονομία μπορεί να γίνει λιγότερο αποδοτική, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι σταματά να κινείται προς την καθαρή ενέργεια.
Το κρίσιμο συμπέρασμα για τον 21ο αιώνα
Το μεγαλύτερο λάθος των αναλυτών είναι να συγχέουν τον θόρυβο με την τάση.
Μια πολιτική ανατροπή στις ΗΠΑ, μια καθυστέρηση στην Ευρώπη ή μια κρίση σε μια αναδυόμενη οικονομία δεν καθορίζουν από μόνες τους το μέλλον της ενεργειακής μετάβασης.
Η πραγματική εικόνα προκύπτει από το άθροισμα χιλιάδων επενδύσεων, εκατομμυρίων τεχνολογικών βελτιώσεων και δεκάδων εθνικών στρατηγικών που εξελίσσονται ταυτόχρονα.
Η γεωπολιτική δεν σταματά την ενεργειακή μετάβαση.
Τη διαμορφώνει, τη δυσκολεύει, την ανακατευθύνει και τελικά την επιταχύνει.
Και όσο οι χώρες συνεχίζουν να αναζητούν ενεργειακή ασφάλεια, οικονομική ανθεκτικότητα και τεχνολογική υπεροχή, η παγκόσμια καμπύλη θα συνεχίσει να ανεβαίνει - ακόμη κι όταν τοπικά φαίνεται να κατεβαίνει.
www.worldenergynews.gr
