Στο νέο βιβλίο του ο Bojan Pancevski, αποσπάσματα του οποίου δημοσιεύει η "The Telegraph" αποκαλύπτει την ιστορία πίσω από τα παρασκήνια της υποβρύχιας επιχείρησης που, τον Σεπτέμβριο του 2022, κατέστρεψε το ρωσογερμανικό έργο φυσικού αερίου αξίας 20 δισ. δολαρίων
Η ανατίναξη των αγωγών φυσικού αερίου Nord Stream τον Σεπτέμβριο του 2022 αποτέλεσε μία από τις πιο αμφιλεγόμενες και μυστηριώδεις επιχειρήσεις δολιοφθοράς στη σύγχρονη ιστορία. Η καταστροφή τριών από τους τέσσερις αγωγούς, οι οποίοι συνέδεαν τη Ρωσία με τη Γερμανία μέσω της Βαλτικής Θάλασσας, είχε σημαντικές γεωπολιτικές, οικονομικές και ενεργειακές συνέπειες, ενώ προκάλεσε έντονες διεθνείς αντιδράσεις και πληθώρα εικασιών σχετικά με τους υπευθύνους.
Το ακόλουθο κείμενο αποτελεί μετάφραση άρθρου του Colin Freeman, που δημοσιεύθηκε στις 23 Ιουνίου 2026 και παρουσιάζει τα βασικά συμπεράσματα του βιβλίου The Nord Stream Conspiracy του ερευνητή δημοσιογράφου Bojan Pancevski. Το βιβλίο περιγράφει μια εκδοχή των γεγονότων, βασισμένη σε δημοσιογραφική έρευνα και σε μαρτυρίες προσώπων που ο συγγραφέας αναφέρει ότι συμμετείχαν στην επιχείρηση.
Το φθινόπωρο του 2022, μια ομάδα Ουκρανών δυτών κατευθύνθηκε προς ένα θέρετρο ιστιοπλοΐας στις ακτές της Βαλτικής στη Γερμανία, έτοιμη να αναλάβει μια άκρως απόρρητη αποστολή. Αποτελούμενη από τέσσερις άνδρες και μία γυναίκα, η ομάδα ήταν εξοπλισμένη με καταδυτικό εξοπλισμό, εκρηκτικά και –ίσως– την πιο αλλόκοτη ιστορία κάλυψης στην ιστορία της κατασκοπείας.
Σε περίπτωση που τους σταματούσε η αστυνομία, οι δύτες ήταν έτοιμοι να ισχυριστούν ότι γύριζαν μια πορνογραφική ταινία με υποβρύχιο θέμα. «Αυτό δεν θα φανεί καθόλου ύποπτο στη Γερμανία ή στη Σουηδία», επέμενε ο διοικητής τους, ένας αξιωματικός στρατιωτικών πληροφοριών της σοβιετικής εποχής με περιορισμένη εμπειρία στη Δυτική Ευρώπη.
Είναι μάλλον απίθανο η ιστορία αυτή να έπειθε τις γερμανικές αρχές. Ταυτόχρονα, όμως, ελάχιστοι θα πίστευαν και την πραγματική αποστολή τους: να καταδυθούν στον βυθό της Βαλτικής και να ανατινάξουν τους αγωγούς Nord Stream, τους τέσσερις αγωγούς μήκους περίπου 1.200 χιλιομέτρων που είχαν σχεδιαστεί για να μεταφέρουν φθηνό ρωσικό φυσικό αέριο στη Γερμανία.
Πρώτον, οι αγωγοί βρίσκονταν σε βάθος περίπου 80 μέτρων, δηλαδή σχεδόν διπλάσιο από το βάθος στο οποίο επιχειρούν ακόμη και οι καλύτερα εκπαιδευμένοι δύτες ειδικών δυνάμεων.
Δεύτερον, η καταστροφή του Nord Stream θα αποτελούσε τη μεγαλύτερη πράξη δολιοφθοράς στη σύγχρονη ιστορία, καταστρέφοντας ένα έργο αξίας 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο είχε σχεδιαστεί αρχικά για να ενισχύσει τη φιλία μεταξύ Ρωσίας και Γερμανίας.
Παρά το παράτολμο σχέδιο, η επιχείρηση προχώρησε και στέφθηκε με επιτυχία. Στις 26 Σεπτεμβρίου εκείνης της χρονιάς, δύο εκρήξεις κατέστρεψαν ανεπανόρθωτα τρεις από τους τέσσερις αγωγούς. Έκτοτε δεν έχουν τεθεί ξανά σε λειτουργία.
Οι σχέσεις του Βερολίνου με τη Μόσχα είχαν ήδη επιδεινωθεί μετά τη γενικευμένη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022. Η δολιοφθορά, επτά μήνες αργότερα, εδραίωσε ακόμη περισσότερο αυτή τη ρήξη και συνέβαλε ώστε η Ρωσία να μην μπορέσει ποτέ ξανά να δελεάσει τη Γερμανία με την προοπτική φθηνού ρωσικού φυσικού αερίου.
Ωστόσο, η μεταφορά του πολέμου στα ευρωπαϊκά παράκτια ύδατα αποτελούσε ένα τεράστιο ρίσκο. Πώς, λοιπόν, γεννήθηκε εξαρχής αυτό το σχέδιο και ποιοι το συνέλαβαν;
Σε όλα αυτά τα ερωτήματα –και σε πολλά ακόμη– επιχειρεί να απαντήσει το The Nord Stream Conspiracy, το νέο βιβλίο του ερευνητή δημοσιογράφου Bojan Pancevski, το οποίο αφηγείται την εντυπωσιακή παρασκηνιακή ιστορία της επιχείρησης ανατίναξης, καθώς και την επίμονη έρευνα της γερμανικής αστυνομίας που ακολούθησε.
Αντί να βασιστεί αποκλειστικά σε επίσημες πηγές, ο Pancevski αντλεί μεγάλο μέρος των πληροφοριών του από τους ίδιους τους Ουκρανούς συνωμότες, οι οποίοι του αφηγούνται την ιστορία τους ενώ οι Γερμανοί εισαγγελείς εξακολουθούν να τους αναζητούν.
Η επίθεση, που προκάλεσε τη διαρροή περίπου 350.000 τόνων μεθανίου στη Βαλτική Θάλασσα, εξελίχθηκε σε ένα τεράστιο γεωπολιτικό μυστήριο.
Εκείνη την εποχή, πολλοί στη Δύση υπέθεσαν ότι επρόκειτο για ενέργεια του Κρεμλίνου, το οποίο ήταν εξοργισμένο από τις ευρωπαϊκές ενεργειακές κυρώσεις και ήθελε να δείξει πόσο ευάλωτες ήταν οι ενεργειακές υποδομές της Ευρώπης σε πράξεις δολιοφθοράς.
Άλλοι, αντίθετα, έδειξαν ως υπεύθυνη τη CIA. Διαδοχικές κυβερνήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών είχαν προειδοποιήσει τη Γερμανία ότι η εξάρτησή της από το φθηνό ρωσικό φυσικό αέριο την καθιστούσε όμηρο του καθεστώτος του Βλαντίμιρ Πούτιν. Δύο εβδομάδες πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, Biden, είχε δηλώσει αινιγματικά ότι θα «έβαζε τέλος» στον Nord Stream 2 εάν η Ρωσία περνούσε τα ουκρανικά σύνορα.
Ο ίδιος ο Putin, αν και συνήθως δεν χάνει ευκαιρία να κατηγορήσει το Κίεβο, φάνηκε αυτή τη φορά να θεωρεί ότι η Ουκρανία δεν διέθετε τις απαραίτητες δυνατότητες. Αντ' αυτού, κατηγόρησε μια «αγγλοσαξονική συμμαχία».
Όποιος κι αν ήταν ο δράστης, η επικρατούσα άποψη ήταν ότι θα έπρεπε να διαθέτει τεχνογνωσία που μόνο οι μεγαλύτερες παγκόσμιες δυνάμεις θα μπορούσαν να έχουν.
Ωστόσο, όπως αποκαλύπτει ο Pancevski, ο κόσμος υποτίμησε για ακόμη μία φορά την Ουκρανία.
Το "Βαθύ κράτος" της Ουκρανίας
Το βιβλίο βασίζεται τόσο στη δημοσιογραφική έρευνα που πραγματοποίησε ως ανταποκριτής της Wall Street Journal στο Βερολίνο –όπου αποκάλυψε μεγάλο μέρος της υπόθεσης– όσο και σε πολυετή έρευνα στην Ουκρανία. Εκεί φαίνεται πως γνώρισε και καλλιέργησε σχέσεις εμπιστοσύνης με δύο από τους στρατιωτικούς διοικητές που βρίσκονταν πίσω από την επίθεση στον Nord Stream, μια επιχείρηση με την κωδική ονομασία «Operation Diameter» («Επιχείρηση Διάμετρος»).
Οι δύο αυτοί άνδρες αναφέρονται μόνο ως «ο Στρατηγός» και «ο Συνταγματάρχης».
Σύμφωνα με το βιβλίο, δεν λάμβαναν άμεσες εντολές από τον Ουκρανό πρόεδρο Zelensky. Αντίθετα, όπως λέει ο «Στρατηγός», αποτελούσαν «ένα μικροσκοπικό βαθύ κράτος», το οποίο λειτουργούσε σε μεγάλο βαθμό με δική του πρωτοβουλία.
Και οι δύο διέθεταν μεγάλη εμπειρία στις πιο σκοτεινές πλευρές των μυστικών επιχειρήσεων. Ο «Συνταγματάρχης», για παράδειγμα, ειδικευόταν στις στοχευμένες δολοφονίες φιλορώσων πολέμαρχων στις περιοχές της ανατολικής Ουκρανίας που ελέγχονταν από τους αυτονομιστές. Ένας από αυτούς είχε σκοτωθεί όταν τοποθετήθηκε βόμβα στον ανελκυστήρα της πολυκατοικίας όπου διέμενε.
Για να συγκροτήσουν την ομάδα της «Operation Diameter», όμως, οι δύο άνδρες χρειάστηκε να στραφούν πέρα από τους συνήθεις, σκληροτράχηλους στρατιωτικούς τους κύκλους και να στρατολογήσουν εξειδικευμένους πολίτες-δύτες βαθέων υδάτων – τους μοναδικούς ανθρώπους που μπορούσαν να καταδυθούν στο βάθος των περίπου 80 μέτρων όπου βρίσκονταν οι αγωγοί Nord Stream.
Ευτυχώς για αυτούς, η Ουκρανία διέθετε μια πολυάριθμη και ιδιαίτερα πατριωτική κοινότητα δυτών της Μαύρης Θάλασσας. Από αυτήν επιλέχθηκαν, υπό συνθήκες απόλυτης μυστικότητας, οι εθελοντές της αποστολής.
Μεταξύ τους βρισκόταν και μία γυναίκα δύτρια, με το κωδικό όνομα «Freya», πρώην μοντέλο, η οποία στο παρελθόν είχε εμφανιστεί στο εξώφυλλο ενός ερωτικού περιοδικού.
Η ομάδα εκπαιδεύτηκε σε εγκαταλελειμμένα λατομεία στην Ουκρανία, πραγματοποιώντας ασκήσεις με εκρηκτικά που ήταν κρυμμένα μέσα στις φιάλες οξυγόνου τους.
Στη συνέχεια ταξίδεψαν στη Γερμανία, όπου νοίκιασαν ένα σκάφος από μια μαρίνα στις ακτές της Βαλτικής και παρουσιάστηκαν ως ερασιτέχνες δύτες που εξερευνούσαν ναυάγια. (Η αρχική ιστορία περί γυρισμάτων πορνογραφικής ταινίας είχε, σε αυτό το στάδιο, εγκαταλειφθεί.)
Από εκεί απέπλευσαν για να τοποθετήσουν τα εκρηκτικά σε τέσσερα διαφορετικά σημεία κοντά στο δανικό νησί Μπόρνχολμ.
Παρά τις δύσκολες καιρικές συνθήκες στη Βαλτική, η επιχείρηση εξελίχθηκε σχεδόν άψογα. Η τοποθέτηση των εκρηκτικών ολοκληρώθηκε χωρίς προβλήματα, ενώ οι χρονοδιακόπτες λειτούργησαν ακριβώς όπως είχαν σχεδιαστεί, πυροδοτώντας τις υποθαλάσσιες εκρήξεις αρκετές ώρες αργότερα, όταν πλέον η ομάδα είχε ήδη εγκαταλείψει τη Γερμανία οδικώς.
Πως τους εντόπισε η γερμανική αστυνομία
Ωστόσο, οι Ουκρανοί έπεσαν θύματα της ίδιας τους της επαγγελματικής αρτιότητας – αλλά και της επιμονής της γερμανικής αστυνομίας.
Όταν οι ερευνητές άρχισαν να εντοπίζουν άτομα που βρίσκονταν στη μαρίνα εκείνες τις ημέρες, διαπίστωσαν ότι ένας από τους ιδιοκτήτες σκαφών είχε εντυπωσιαστεί τόσο από τις ικανότητες του κυβερνήτη του ενοικιασμένου σκάφους στους χειρισμούς πρόσδεσης, ώστε τον είχε βιντεοσκοπήσει. Κατά λάθος, στο βίντεο καταγράφηκε και ένα μπεζ βαν Citroën που χρησιμοποιούσε η ομάδα.
Οι αστυνομικοί στη συνέχεια έλεγξαν τις κάμερες ελέγχου ταχύτητας της περιοχής, ελπίζοντας ότι το συγκεκριμένο όχημα ίσως είχε καταγραφεί.
Αφού εξέτασαν περίπου 5.000 φωτογραφίες, εντόπισαν μία στην οποία φαινόταν ο Ουκρανός οδηγός του βαν πίσω από το τιμόνι.Μέχρι σήμερα, οι γερμανικές αρχές έχουν συλλάβει μόνο έναν ύποπτο: τον κυβερνήτη του σκάφους, ο οποίος συνελήφθη κατά τη διάρκεια διακοπών στην Ιταλία τον περασμένο Αύγουστο και εκδόθηκε στη Γερμανία. Στη συνέχεια ταυτοποιήθηκε ως Serhiy Kuznetsov.
Το Βερολίνο εξέδωσε επίσης ένταλμα σύλληψης για έναν δεύτερο ύποπτο που βρισκόταν στην Πολωνία. Ωστόσο, σύμφωνα με το βιβλίο, οι πολωνικές αρχές –που αντιμετωπίζουν με μεγαλύτερη συμπάθεια την ουκρανική υπόθεση– τον ειδοποίησαν εγκαίρως ώστε να διαφύγει.
Όταν Γερμανός υπουργός διαμαρτυρήθηκε έντονα, ο Πολωνός ομόλογός του φέρεται να απάντησε: «Αντί για ένταλμα σύλληψης, ένας τέτοιος άνθρωπος θα έπρεπε να πάρει μετάλλιο.» Τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας «Diameter», τα οποία εκτιμάται ότι αριθμούν τουλάχιστον δώδεκα άτομα, εξακολουθούν να βρίσκονται στην Ουκρανία, η οποία δεν εκδίδει τους πολίτες της σε άλλες χώρες.
Ο κυβερνήτης του σκάφους αναμένεται να δικαστεί στη Γερμανία αργότερα μέσα στη χρονιά, αν και το πολιτικό ενδιαφέρον για την υπόθεση φαίνεται να είναι περιορισμένο.
Το Βερολίνο έχει εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους στρατιωτικούς υποστηρικτές της Ουκρανίας, ενώ ο Γερμανός καγκελάριος Friedrich Merz έχει δηλώσει ότι η κατασκευή του Nord Stream ήταν εξαρχής «λάθος».
Η δίκη ενδέχεται επίσης να στρέψει την προσοχή στο κατά πόσο γνώριζε ο Ουκρανός πρόεδρος Zelensky για το σχέδιο.
Σύμφωνα με τον Pancevski, η επιχείρηση εγκρίθηκε αρχικά από τον τότε αρχηγό των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, Valerii Zaluzhnyi – ο οποίος σήμερα υπηρετεί ως πρέσβης της Ουκρανίας στο Λονδίνο – και στη συνέχεια διαβιβάστηκε στον Ζελένσκι για την τελική έγκριση.
Το σχέδιο εγκαταλείφθηκε προσωρινά όταν δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών φέρονται να πληροφορήθηκαν την ύπαρξή του, όμως αργότερα ενεργοποιήθηκε ξανά.
Τόσο ο Zelensky όσο και ο Zaluzhnyi έχουν αρνηθεί ότι ενέκριναν ποτέ την επιχείρηση.
Ο Pancevski αφήνει επίσης να εννοηθεί ότι η CIA ίσως ενθάρρυνε σιωπηρά τους Ουκρανούς.
www.worldenergynews.gr
