Τι θα γινόταν αν τα δέντρα συνέχιζαν να απορροφούν διοξείδιο του άνθρακα πολύ αφότου σταματήσουν να αναπτύσσονται; Νέα επιστημονική έρευνα φέρνει στο φως ένα εντυπωσιακό φαινόμενο που ανατρέπει μια από τις βασικές παραδοχές των επιστημόνων για τον τρόπο με τον οποίο τα δάση αποθηκεύουν άνθρακα. Οι βελανιδιές εξακολουθούν να φωτοσυνθέτουν και να δεσμεύουν CO₂ για μήνες μετά το τέλος της ετήσιας ανάπτυξής τους, γεγονός που μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζουμε τη συμβολή των δασών στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Η μεγάλη ανακάλυψη
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances, έδειξε ότι η φωτοσύνθεση και η ανάπτυξη των δέντρων δεν συμβαδίζουν απαραίτητα.
Μέχρι σήμερα οι περισσότεροι επιστήμονες θεωρούσαν ότι όσο περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα απορροφά ένα δέντρο μέσω της φωτοσύνθεσης, τόσο περισσότερο ξύλο παράγει, αποθηκεύοντας έτσι τον άνθρακα για δεκαετίες ή και αιώνες.
Ωστόσο, τα νέα δεδομένα αποκαλύπτουν ότι αυτό δεν ισχύει πάντα.
Τα δέντρα συνεχίζουν να δεσμεύουν CO₂ ακόμα και όταν σταματά η ανάπτυξή τους
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι στις βελανιδιές των ανατολικών Ηνωμένων Πολιτειών η ανάπτυξη του κορμού ολοκληρώνεται συνήθως από τον Ιούλιο, ενώ η φωτοσύνθεση συνεχίζεται μέχρι και τον Οκτώβριο.
Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό:
- περίπου 36% της ετήσιας απορρόφησης άνθρακα πραγματοποιείται αφού το δέντρο έχει σταματήσει να μεγαλώνει,
- στις βελανιδιές της Καλιφόρνιας το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει περίπου το 26%.
Αυτό σημαίνει ότι τα δέντρα εξακολουθούν να αφαιρούν σημαντικές ποσότητες CO₂ από την ατμόσφαιρα, αλλά δεν μετατρέπουν όλο αυτόν τον άνθρακα σε νέο ξύλο.
Πού καταλήγει τελικά ο άνθρακας;
Ο άνθρακας που δεσμεύεται μετά το τέλος της ανάπτυξης δεν χάνεται αμέσως, αλλά αξιοποιείται με διαφορετικούς τρόπους.
Ένα μέρος αποθηκεύεται προσωρινά ως άμυλο, ώστε να χρησιμοποιηθεί την επόμενη άνοιξη όταν ξεκινήσει ξανά η ανάπτυξη.
Άλλο μέρος χρησιμοποιείται για:
- την παραγωγή νέων φύλλων,
- την ανάπτυξη ριζών,
- τη διατήρηση των ζωντανών κυττάρων,
- την παραγωγή ουσιών που προστατεύουν το δέντρο από ασθένειες,
- την τροφοδότηση μικροοργανισμών στο έδαφος που βοηθούν στην απορρόφηση θρεπτικών στοιχείων.
Έτσι, μόνο ένα μέρος του απορροφημένου άνθρακα μετατρέπεται τελικά σε ξύλο, όπου μπορεί να παραμείνει αποθηκευμένο για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα.
Γιατί σταματά η ανάπτυξη ενώ συνεχίζεται η φωτοσύνθεση;
Οι επιστήμονες εξηγούν ότι η ανάπτυξη των δέντρων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την πίεση του νερού στους ιστούς τους.
Όταν επικρατούν υψηλές θερμοκρασίες και ξηρασία, η εσωτερική αυτή πίεση μειώνεται γρήγορα και η ανάπτυξη σταματά σχεδόν αμέσως.
Η φωτοσύνθεση, όμως, συνεχίζεται - έστω και με χαμηλότερους ρυθμούς - επιτρέποντας στα δέντρα να εξακολουθούν να απορροφούν διοξείδιο του άνθρακα.
Τι σημαίνει αυτό για την κλιματική αλλαγή;
Η ανακάλυψη έχει ιδιαίτερη σημασία για τα μοντέλα που χρησιμοποιούν οι επιστήμονες ώστε να προβλέψουν πόσο διοξείδιο του άνθρακα θα μπορούν να αποθηκεύουν τα δάση στο μέλλον.
Μέχρι σήμερα, τα περισσότερα μοντέλα θεωρούσαν σχεδόν δεδομένο ότι περισσότερη φωτοσύνθεση σημαίνει περισσότερη ανάπτυξη και συνεπώς μεγαλύτερη αποθήκευση άνθρακα στο ξύλο.
Η νέα έρευνα δείχνει ότι η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη και ότι ένα σημαντικό ποσοστό του άνθρακα ακολουθεί διαφορετικές «διαδρομές» μέσα στο δέντρο, χωρίς να μετατρέπεται σε μόνιμη ξυλώδη βιομάζα.
Η κλιματική αλλαγή μπορεί να ενισχύσει το φαινόμενο
Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης ότι η απόσταση ανάμεσα στη φωτοσύνθεση και την ανάπτυξη γίνεται ακόμη μεγαλύτερη σε χρονιές με έντονες εναλλαγές ανάμεσα σε υγρές και ξηρές περιόδους.
Καθώς η κλιματική αλλαγή αναμένεται να αυξήσει τη συχνότητα τέτοιων ακραίων καιρικών συνθηκών, το φαινόμενο ενδέχεται να γίνει ακόμη πιο έντονο τις επόμενες δεκαετίες.
Η έρευνα συνεχίζεται
Η επιστημονική ομάδα εξετάζει πλέον αν το ίδιο μοτίβο παρατηρείται και σε άλλα είδη δέντρων και σε διαφορετικά δασικά οικοσυστήματα ανά τον κόσμο.
Αν επιβεβαιωθεί ότι πρόκειται για ένα γενικευμένο φαινόμενο, οι επιστήμονες ίσως χρειαστεί να αναθεωρήσουν σημαντικά τις προβλέψεις τους για τον ρόλο των δασών στην απορρόφηση του διοξειδίου του άνθρακα και στην επιβράδυνση της κλιματικής αλλαγής.
Το βέβαιο είναι ότι τα δέντρα εξακολουθούν να κρύβουν μυστικά που η επιστήμη μόλις τώρα αρχίζει να αποκαλύπτει.
www.worldenergynews.gr
