Μια διεθνής μελέτη με επικεφαλής ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Τάρτου δείχνει ότι πριν από περίπου 470 εκατομμύρια χρόνια, μια σημαντική οικολογική αλλαγή έλαβε χώρα στους ωκεανούς του κόσμου: Για πρώτη φορά, το εσωτερικό των άδειων κελυφών μαλακίων άρχισε να χρησιμοποιείται ως ενδιαιτήματα. Αυτό σηματοδότησε την εμφάνιση μιας νέας οικολογικής θέσης και ήταν ένα κρίσιμο βήμα στην ανάπτυξη ενός θαλάσσιου οικοσυστήματος παρόμοιου με το σημερινό.
Οι ανακαλύψεις των κελυφών
Στις σύγχρονες θάλασσες, τα άδεια κελύφη μαλακίων σπάνια παραμένουν ακατοίκητα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Συχνά καλύπτονται από διάφορα προσκολλημένα ασπόνδυλα, όπως βρυόζωα και δακτυλιοειδείς. Ωστόσο, η μελέτη δείχνει ότι κατά την Κάμβρια Περίοδο, πριν από περισσότερα από 500 εκατομμύρια χρόνια, το εσωτερικό τέτοιων κελυφών παρέμεινε εντελώς ακατοίκητο, παρόλο που υπήρχαν ήδη οργανισμοί που ζούσαν σε προστατευμένες κοιλότητες.
Μια ομάδα ερευνητών, συμπεριλαμβανομένων των Olev Vinn, Oive Tinn, Liisa Lang και Mare Isakar από το Πανεπιστήμιο του Tartu, ανέλυσε απολιθώματα από διάφορα μέρη του κόσμου και διαπίστωσε ότι τα πρώτα ζώα που αποίκισαν αυτά τα προστατευμένα ενδιαιτήματα εμφανίστηκαν σε κελύφη μαλακίων κατά τη Μέση Ορδοβικιακή Εποχή, δηλαδή περίπου 460 εκατομμύρια χρόνια πριν. Αρχικά, τα σχετικά μεγάλα και ευρύχωρα κελύφη των κεφαλόποδων - ή ναυτιλοειδών - αποικίστηκαν και αργότερα, αυτοί οι μικροί κάτοικοι εξαπλώθηκαν και στο εσωτερικό των σαλιγκαριών και των αχιβάδων. Η εργασία τους δημοσιεύεται στο περιοδικό Scientific Reports.
Μέχρι την Ύστερη Ορδοβικιακή Εποχή - περίπου 450 εκατομμύρια χρόνια πριν - το εσωτερικό πολλών κελυφών ήταν ήδη πυκνά καλυμμένο με προσκολλημένη πανίδα. Αυτά κατοικούνταν από ζώα που φιλτράρουν σωματίδια τροφής που επέπλεαν στο νερό, όπως βρυόζωα, βραχιόποδα, σφουγγάρια, γραπτόλιθοι και κορνουλίδες, τα οποία κατασκεύαζαν σωληνοειδή κελύφη.
Οι συνθήκες διαβίωσης
Ωστόσο, δεν παρείχαν όλα τα άδεια κελύφη τις ίδιες συνθήκες διαβίωσης. Η μελέτη αποκάλυψε ότι παρόλο που οι κοινότητες που ζούσαν στα κελύφη των σαλιγκαριών, των αχιβάδων και των κεφαλόποδων ήταν αρκετά παρόμοιες ως προς τη σύνθεση των ειδών, το σχήμα των κελυφών επηρέαζε τον αριθμό των οργανισμών και το μέγεθος που μεγάλωναν. Το νερό κυκλοφορούσε πιο ελεύθερα στους ευρύχωρους θαλάμους των ναυτιλοειδών, παρέχοντας στα ζώα οξυγόνο και τροφή και απομακρύνοντας τα μεταβολικά απόβλητα. Κατά συνέπεια, ακριβώς σε αυτά τα κελύφη βρίσκονται οι πιο ποικίλες κοινότητες απολιθωμάτων.
Στα σπειροειδή κελύφη των σαλιγκαριών με στενά ανοίγματα, η ανταλλαγή νερού ήταν φτωχότερη και οι οργανισμοί που αναπτύσσονταν εκεί ήταν ως επί το πλείστον μικρότεροι. Επιπλέον, ορισμένες ομάδες ζώων που απαιτούσαν ισχυρότερο ρεύμα νερού απουσίαζαν εντελώς.
Γιατί αυτός ο νέος τρόπος ζωής εμφανίστηκε κατά τη διάρκεια της Ορδοβικιακής περιόδου;
Η υιοθέτηση αυτού του νέου οικοτόπου συνέπεσε με μια σημαντική αύξηση της Ορδοβικιακής βιοποικιλότητας. Εκείνη την εποχή, οι θαλάσσιες κοινότητες διαφοροποιήθηκαν ραγδαία και υπήρξε σημαντική αύξηση στον αριθμό των άμισχων οργανισμών που περιέβαλλαν τα σκελετικά υποστρώματα σε σύγκριση με προηγούμενες περιόδους.
Αρκετοί παράγοντες συνέβαλαν στην εξάπλωση αυτού του νέου οικοτόπου: η αυξημένη πίεση θήρευσης, η ταχεία διαφοροποίηση των άμισχων οργανισμών και η διεύρυνση των κελυφών μαλακίων σε όλη την Ορδοβισιακή περίοδο. Το προστατευμένο εσωτερικό των κελυφών παρείχε προστασία στα ζώα και ανοιχτό χώρο για την άμισχη πανίδα να προσκολληθεί στην σκληρή επιφάνεια. Το εσωτερικό ενός άδειου κελύφους προσέφερε επίσης προστασία στα ευαίσθητα τροφοδότητα με φίλτρο από τόσο τη θήρευση όσο και από τις φυσικές διαταραχές.
Οι παλαιότεροι γνωστοί κάτοικοι άδειων κελυφών έχουν βρεθεί στην περιοχή της Βαλτικής, γεγονός που μπορεί να υποδηλώνει ότι αυτός ο νέος τρόπος ζωής εμφανίστηκε για πρώτη φορά σε αυτές τις θάλασσες. Ωστόσο, οι ερευνητές τονίζουν ότι αυτό το αποτέλεσμα μπορεί επίσης να οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι απολιθώματα από την Εσθονία και άλλα μέρη της Βαλτικής έχουν μελετηθεί διεξοδικά.
Μέχρι το τέλος της Ορδοβισιακής περιόδου, παρόμοιες κοινότητες υπήρχαν ήδη στη Λαυρεντία - τη σημερινή Βόρεια Αμερική - καθώς και στη νότια Κίνα και την περιοχή Γκοντβάνα. Για το λόγο αυτό, οι συγγραφείς θεωρούν τον αποικισμό των άδειων κελυφών ως ένα παγκόσμιο οικολογικό γεγονός.
Η μελέτη μας βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα πώς οι οικολογικές καινοτομίες έχουν διαμορφώσει την εξέλιξη της ζωής στη Γη. Ακόμη και μια φαινομενικά μέτρια αλλαγή - η υιοθέτηση άδειων κελυφών ως οικοτόπων - μπορεί να είχε σημαντικό αντίκτυπο στην ανάπτυξη των οικοσυστημάτων του θαλασσίου πυθμένα και στην αύξηση της βιοποικιλότητας εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια πριν.
www.worldenergynews.gr
