Από νέες κυρώσεις σε κινεζικά διυλιστήρια και τράπεζες έως χερσαίο αποκλεισμό και δευτερογενείς δασμούς, οι επιλογές της Ουάσινγκτον για την άσκηση μεγαλύτερης πίεσης στην Τεχεράνη
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump δεσμεύτηκε την Παρασκευή να πλήξει σκληρά οικονομικά το Ιράν, μία ημέρα αφότου ο υπουργός Οικονομικών Scott Bessent δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον θα επιβάλει στην Τεχεράνη μέτρα που «δεν έχουν ξαναδεί ποτέ» μόλις από την επόμενη εβδομάδα.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, τα Ηνωμένα Έθνη και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν επιβάλει κυρώσεις, εφαρμόσει εμπορικά εμπάργκο και παγώσει περιουσιακά στοιχεία από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, λόγω του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της υποστήριξής του σε ένοπλες ομάδες.
Από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν τον Φεβρουάριο, η Ουάσινγκτον έχει επιβάλει επιπλέον θαλάσσιες, ενεργειακές και χρηματοπιστωτικές κυρώσεις και έχει ξεκινήσει ναυτικό αποκλεισμό.
Στοιχεία από το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (OFAC) του υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ δείχνουν ότι η υπηρεσία έχει επιβάλει κυρώσεις σε περισσότερα από 1.000 άτομα, πλοία και αεροσκάφη από τότε που ο Trump ξεκίνησε τη δεύτερη θητεία του.
Τα πρόσφατα μέτρα έχουν στοχεύσει τον σκιώδη πετρελαϊκό στόλο του Ιράν, ασφαλιστικές εταιρείες στον τομέα της ναυτιλίας, οντότητες και άτομα που διευκολύνουν την απόκτηση όπλων από το Ιράν, καθώς και ψηφιακά ανταλλακτήρια, δεσμεύοντας περίπου 500 δισεκατομμύρια δολάρια σε κρυπτονομίσματα που συνδέονται με το Ιράν.
Οι ειδικοί λένε ότι η κυβέρνηση Trump μπορεί επίσης να εξετάσει τις ακόλουθες επιλογές:
Κυρώσεις σε κινεχικά διυλιστήρια «teapot»
Τα ανεξάρτητα κινεζικά διυλιστήρια, γνωστά ως «teapots», αντιπροσωπεύουν το ένα τέταρτο της κινεζικής δυναμικότητας διύλισης. Λειτουργούν με μικρά και, σε ορισμένες περιπτώσεις, αρνητικά περιθώρια κέρδους.
Η Κίνα αγοράζει περισσότερο από το 80% του πετρελαίου που εξάγει το Ιράν διά θαλάσσης, σύμφωνα με στοιχεία του 2025 από την εταιρεία αναλύσεων Kpler.
Τα ανεξάρτητα διυλιστήρια απορροφούν μεγάλο μέρος αυτού του εμπορίου, εκθέτοντάς τα στα λεγόμενα δευτερογενή μέτρα, τα οποία τιμωρούν οντότητες που βοηθούν έναν πρωταρχικό στόχο κυρώσεων.
Οι προηγούμενες αμερικανικές κυρώσεις έχουν αποτρέψει μεγαλύτερα ανεξάρτητα διυλιστήρια από την αγορά ιρανικού πετρελαίου.
Ωστόσο, τα ανεξάρτητα διυλιστήρια είναι σε κάποιο βαθμό προστατευμένα, καθώς έχουν μικρή έκθεση στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα, λένε ειδικοί στις κυρώσεις.
Κυρώσειες σε κινεζικές τράπεζες
Το OFAC έχει επιβάλει δευτερογενείς κυρώσεις σε μικρότερες οντότητες με έδρα την Κίνα και το Χονγκ Κονγκ, οι οποίες κατηγορούνται ότι επεξεργάζονται δισεκατομμύρια δολάρια από το ιρανικό πετρέλαιο και βοηθούν στη χρηματοδότηση της προμήθειας όπλων.
Το υπουργείο Οικονομικών έχει προειδοποιήσει δύο μεγαλύτερες κινεζικές τράπεζες ότι θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν δευτερογενείς κυρώσεις εάν διαπιστωθεί ότι ιρανικά κεφάλαια μετακινούνται μέσω των συστημάτων τους, αλλά έχει αποφύγει μέχρι στιγμής να τις κατονομάσει.
Η επιβολή κυρώσεων στις δύο αυτές τράπεζες, τις οποίες Αμερικανοί αξιωματούχοι δεν έχουν κατονομάσει δημοσίως, ή η επιβολή άλλων κυρώσεων θα μπορούσε να έχει αποτρεπτικό αποτέλεσμα στα μεγαλύτερα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, δήλωσαν ειδικοί στις κυρώσεις, προειδοποιώντας ωστόσο ότι θα μπορούσε επίσης να προκαλέσει αντίποινα από το Πεκίνο.
Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Trump έχουν προσπαθήσει να υποβαθμίσουν τις εντάσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Πεκίνου ενόψει μιας αναμενόμενης συνάντησης μεταξύ του Trump και του προέδρου Xi Jinping αργότερα φέτος.
Ανησυχούν ότι η Κίνα θα μπορούσε να περιορίσει τις εξαγωγές κρίσιμων ορυκτών, τα οποία είναι απαραίτητα για την παραγωγή προηγμένης τεχνολογίας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ΗΠΑ και οι δυτικοί σύμμαχοί τους εξακολουθούν να προσπαθούν να αναπτύξουν τις δικές τους προμήθειες.
«whack-a-mole»
Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να συνεχίσουν να στοχεύουν Ιρανούς ιδιώτες και οντότητες, καθώς και άλλους στην Κίνα και στον Κόλπο, που βοηθούν την Τεχεράνη να παρακάμπτει τις κυρώσεις για να συγκεντρώνει έσοδα για την πολεμική της προσπάθεια.
Το υπουργείο Οικονομικών επέβαλε πρόσφατα κυρώσεις σε εταιρείες που εμφανίζονται για να διευκολύνουν την ανταλλαγή των εσόδων του Ιράν από το πετρέλαιο με εισαγωγές.
Ωστόσο, τέτοια μέτρα συνιστούν μια προσέγγιση «whack-a-mole» που δεν έχει μεταβάλει τη συμπεριφορά του Ιράν, δήλωσε ο Brett Erickson, διευθύνων σύμβουλος της Obsidian Risk Advisors, επισημαίνοντας ότι η Τεχεράνη απλώς δημιουργεί νέες οντότητες για να αντικαταστήσει τις προηγούμενες.
Ο Miad Maleki, ειδικός στις κυρώσεις στο Foundation for Defense of Democracies, δήλωσε ότι ο Bessent πιθανότατα σηματοδοτούσε μια εντατικοποίηση των προσπαθειών επιβολής μέτρων κατά των μεταφορέων πετρελαίου, των αγοραστών και των ανταλλακτηρίων συναλλάγματος που βοηθούν το Ιράν να πληρώνει για τις εισαγωγές του.
Περαιτέρω κυρώσεις στον τομέα της αεροπορίας ήταν επίσης πιθανές, με στόχο να υποβαθμιστεί η ικανότητα του Ιράν να μεταφέρει εμπορεύματα, τώρα που οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει αποκλεισμό στη ναυτιλία μέσω των Στενών του Ορμούζ, πρόσθεσε.
Χερσαίος αποκλεισμός
Ορισμένοι Αμερικανοί και Ισραηλινοί αξιωματούχοι έχουν αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο ενός χερσαίου αποκλεισμού, ο οποίος θα απαιτούσε τη συνδρομή των γειτόνων του Ιράν: του Ιράκ, της Τουρκίας, του Πακιστάν, του Αφγανιστάν, του Τουρκμενιστάν, του Αζερμπαϊτζάν και της Αρμενίας.
Η κυβέρνηση Trump διατηρεί διαφορετικού βαθμού στενές σχέσεις με όλες αυτές τις χώρες, με εξαίρεση το Αφγανιστάν, αλλά τα σύνορα εκεί είναι ορεινά και εξαιρετικά δύσκολο να επιτηρηθούν ούτως ή άλλως.
Ο Trump ενδέχεται να διαθέτει επιρροή στο Πακιστάν, το οποίο πρόσφατα ζήτησε από το υπουργείο Οικονομικών γραμμή ανταλλαγής συναλλάγματος ύψους 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων, και στην Τουρκία, η οποία επιδιώκει να επανενταχθεί στο αμερικανικό πρόγραμμα μαχητικών αεροσκαφών F-35.
Ένας χερσαίος αποκλεισμός θα μπορούσε να αυξήσει την πίεση στον ιρανικό λαό, διακόπτοντας τις εισαγωγές τροφίμων, ενέργειας και υφασμάτων, όμως οι ειδικοί λένε ότι ένα τέτοιο μέτρο θα ήταν δύσκολο να εφαρμοστεί και ενδέχεται να μην οδηγήσει σε διαμαρτυρίες ή εσωτερική πίεση.
Δευρτερογενή δασμοί
Ο Trump έχει επανειλημμένα απειλήσει με δασμούς στα προϊόντα χωρών που συναλλάσσονται με το Ιράν, αν και το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε τη νομική βάση για τέτοιους φόρους.
Η Γερουσία ενέκρινε την περασμένη εβδομάδα ένα ευρύ νομοσχέδιο για κυρώσεις κατά της Ρωσίας, το οποίο περιλάμβανε νέες κυρώσεις κατά του Ιράν και θα έδινε στον Trump νέες εξουσίες επιβολής δασμών, τις οποίες θα μπορούσε ενδεχομένως να χρησιμοποιήσει εναντίον χωρών που βοηθούν το εμπόριο του Ιράν και την προμήθεια όπλων.
Η νομοθεσία πρέπει ακόμη να εγκριθεί από τη Βουλή των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ, κάτι που θα μπορούσε να αποδειχθεί δύσκολο, δεδομένων των ευρέως διαδεδομένων ανησυχιών μεταξύ των Δημοκρατικών και ορισμένων Ρεπουμπλικανών σχετικά με τα μέτρα για τους δασμούς.
www.worldenergynews.gr
