Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι τα ευρήματα δεν σημαίνουν πως οι φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις προκαλούν μείωση των πληθυσμών των νυχτερίδων. Η μελέτη κατέγραψε κυρίως πού και πόσο συχνά πετούν τα ζώα και όχι πόσα άτομα χάνονται ή αν επηρεάζεται μακροπρόθεσμα το μέγεθος των πληθυσμών τους
Νέα στοιχεία από 19 φωτοβολταϊκά πάρκα στην Αγγλία δείχνουν ότι η παρουσία μεγάλων επιφανειών ηλιακών πάνελ μπορεί να επηρεάζει σημαντικά τη δραστηριότητα των νυχτερίδων, με την καταγεγραμμένη παρουσία τους στο εσωτερικό των εγκαταστάσεων να μειώνεται έως και 86% για ορισμένα είδη.
Η έρευνα βασίστηκε σε ειδικούς ανιχνευτές υπερήχων, οι οποίοι κατέγραψαν περίπου 50.000 κλήσεις ηχοεντοπισμού νυχτερίδων. Οι επιστήμονες τοποθέτησαν συσκευές τόσο ανάμεσα στα φωτοβολταϊκά πάνελ όσο και σε γειτονικές εκτάσεις χωρίς πάνελ, ώστε να μπορούν να συγκρίνουν τη δραστηριότητα των ζώων υπό όσο το δυνατόν πιο παρόμοιες συνθήκες.
Η διαφορά ήταν ιδιαίτερα έντονη στο εσωτερικό των φωτοβολταϊκών πάρκων. Ενώ στις παρυφές των εγκαταστάσεων η δραστηριότητα των νυχτερίδων παρέμενε σχετικά κοντά σε εκείνη των γειτονικών εκτάσεων, όσο οι ανιχνευτές πλησίαζαν προς το κέντρο των πάρκων οι καταγραφές μειώνονταν αισθητά.
Από τα οκτώ είδη ή ομάδες νυχτερίδων που μπόρεσαν να αναγνωρίσουν οι ερευνητές, τα έξι εμφάνισαν σημαντικά χαμηλότερη δραστηριότητα πάνω από τις επιφάνειες των πάνελ.
Χαρακτηριστικότερη ήταν η περίπτωση της κοινής νανοβραχομυωτίδας, ενός από τα συχνότερα καταγεγραμμένα είδη νυχτερίδας στη Βρετανία. Η δραστηριότητά της στο κέντρο των φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων μειώθηκε περίπου κατά 86%, ενώ ακόμη και στις άκρες των πάρκων η πτώση έφτασε περίπου το 40%.
Συνολικά, όταν εξετάστηκαν όλες οι νυχτερίδες μαζί, η δραστηριότητά τους στο εσωτερικό των εκτάσεων με πάνελ ήταν μειωμένη περίπου κατά 2/3 σε σχέση με τις γειτονικές εκτάσεις χωρίς φωτοβολταϊκά.
Μία από τις βασικές θεωρίες που εξετάζουν οι επιστήμονες σχετίζεται με τον τρόπο με τον οποίο οι νυχτερίδες αντιλαμβάνονται το περιβάλλον τους. Τα ζώα χρησιμοποιούν τον ηχοεντοπισμό, εκπέμποντας ήχους και αναλύοντας τις ανακλάσεις τους για να εντοπίσουν εμπόδια, έντομα και άλλα αντικείμενα.
Οι μεγάλες, επίπεδες και λείες επιφάνειες των φωτοβολταϊκών πάνελ ενδέχεται να λειτουργούν διαφορετικά από τη φυσική βλάστηση. Αντί να διαχέουν τον ήχο προς πολλές κατευθύνσεις, μπορούν να τον ανακλούν μακριά από τη νυχτερίδα, με αποτέλεσμα να επιστρέφει πολύ ασθενέστερο σήμα.
Έτσι, μια μεγάλη έκταση γεμάτη πάνελ ενδέχεται να «φαίνεται» ακουστικά στις νυχτερίδες σαν μια περιοχή χωρίς αρκετές επιφάνειες πάνω στις οποίες μπορούν να ανακλαστούν οι ήχοι τους. Οι ερευνητές θεωρούν ότι αυτό θα μπορούσε να εξηγεί γιατί τα ζώα αποφεύγουν να κυνηγούν πάνω από τα πάνελ.
Η υπόθεση αυτή, ωστόσο, δεν έχει αποδειχθεί οριστικά. Οι νυχτερίδες είναι γνωστό ότι μπορούν να μπερδέψουν επίπεδες επιφάνειες με νερό και να κατευθυνθούν προς αυτές για να πιουν. Παράλληλα, υπάρχουν και άλλες πιθανές εξηγήσεις για τη μειωμένη παρουσία τους στα φωτοβολταϊκά πάρκα.
Μία από αυτές αφορά τη διαθεσιμότητα τροφής. Η βλάστηση κάτω και γύρω από τα πάνελ μπορεί να διαχειρίζεται με διαφορετικό τρόπο, επηρεάζοντας τον αριθμό των εντόμων που αποτελούν τροφή για τις νυχτερίδες. Επιπλέον, η διάταξη των σειρών των πάνελ ενδέχεται να διακόπτει φυσικές διαδρομές πτήσης, φράχτες και άλλες γραμμές που χρησιμοποιούν τα ζώα για να μετακινούνται και να κυνηγούν.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι τα ευρήματα δεν σημαίνουν πως οι φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις προκαλούν μείωση των πληθυσμών των νυχτερίδων. Η μελέτη κατέγραψε κυρίως πού και πόσο συχνά πετούν τα ζώα και όχι πόσα άτομα χάνονται ή αν επηρεάζεται μακροπρόθεσμα το μέγεθος των πληθυσμών τους.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η Αγγλία αυξάνει την εγκατεστημένη ισχύ από ηλιακή ενέργεια και ολοένα περισσότερες εκτάσεις μετατρέπονται σε φωτοβολταϊκά πάρκα. Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι ο σχεδιασμός των νέων εγκαταστάσεων θα πρέπει να λαμβάνει εξαρχής υπόψη τις ανάγκες της άγριας ζωής.
Η διατήρηση των φυτοφρακτών, των φυσικών περιθωρίων και των σκοτεινών διαδρομών που χρησιμοποιούν οι νυχτερίδες θα μπορούσε να συμβάλει στη διατήρηση των περιοχών μετακίνησης και κυνηγιού τους, χωρίς να αναιρείται η ανάπτυξη της ηλιακής ενέργειας.
Παρόμοια ευρήματα έχουν καταγραφεί και στη Γαλλία, όπου διαφορετική ερευνητική ομάδα παρατήρησε αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οι νυχτερίδες πετούν και αναζητούν τροφή πάνω από φωτοβολταϊκά πάνελ.
Τα αποτελέσματα δεν αμφισβητούν τον ρόλο της ηλιακής ενέργειας στην ενεργειακή μετάβαση, αλλά αναδεικνύουν μια παράμετρο που μέχρι σήμερα έχει μελετηθεί λιγότερο. Το ζητούμενο, σύμφωνα με τους ερευνητές, είναι ο σχεδιασμός των φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων να επιτρέπει την παραγωγή καθαρής ενέργειας χωρίς να αποκλείει από το ίδιο τοπίο τα είδη που ήδη το χρησιμοποιούν.
www.worldenergynews.gr
