Παρά την παγκόσμια επιβράδυνση, το πράσινο υδρογόνο δεν έχει εγκαταλειφθεί πλήρως. Αυτό που χρειάζεται είναι να επανεξεταστεί ο τρόπος και οι τομείς στους οποίους χρησιμοποιείται. Μελέτη του 2025 που δημοσιεύθηκε στο Nature Reviews δείχνει ότι το υδρογόνο εξακολουθεί να διαθέτει τεράστιες δυνατότητες για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στη βιομηχανία, στην αποθήκευση ενέργειας μεγάλης διάρκειας και στις μεταφορές μεγάλων αποστάσεων, τομείς που δεν θα πρέπει να παραβλεφθούν
Η έρευνα και ανάπτυξη στον τομέα του πράσινου υδρογόνου βρίσκεται για ακόμη μία φορά σε μια κατάσταση αβεβαιότητας. Ο ενθουσιασμός για τις δυνατότητες του συγκεκριμένου ενεργειακού πόρου ως λύσης καθαρής ενέργειας σε δύσκολους ως προς την απανθρακοποίηση κλάδους, όπως η χαλυβουργία, η ναυτιλία και οι μεταφορές, έχει παρουσιάσει έντονες διακυμάνσεις την τελευταία δεκαετία, καθώς η τεχνολογία σημειώνει σταδιακή πρόοδο, αλλά σε μεγάλο βαθμό δεν έχει ανταποκριθεί στις προσδοκίες. Αν και ο πόλεμος στο Ιράν έδωσε νέα ώθηση στον κλάδο, αναδεικνύοντας το υδρογόνο ως πιθανή εναλλακτική λύση απέναντι στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, το νέο κύμα αισιοδοξίας βρίσκεται αντιμέτωπο με σημαντικές οικονομικές προκλήσεις.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Καλιφόρνιας. Η μεγαλύτερη οικονομία των Ηνωμένων Πολιτειών επένδυσε σημαντικά στο υδρογόνο, θεωρώντας το βασικό συστατικό του τομέα των μεταφορών της, όμως έπειτα από 20 χρόνια προσπαθειών, το όραμα αυτό απομακρύνεται ολοένα περισσότερο από την υλοποίησή του. Σήμερα, το υδρογόνο κοστίζει τέσσερις φορές περισσότερο ανά μίλι σε σχέση με τη βενζίνη, ακόμη και αν ληφθούν υπόψη οι αυξημένες τιμές των καυσίμων λόγω της αναταραχής στα Στενά του Ορμούζ.
Σύμφωνα με πρόσφατο δημοσίευμα των LA Times, ο αριθμός των αυτοκινήτων υδρογόνου που είναι ταξινομημένα στην Καλιφόρνια μειώθηκε για πρώτη φορά το 2025, φτάνοντας περίπου τα 14.000. Παράλληλα, μειώθηκε και ο αριθμός των σταθμών ανεφοδιασμού υδρογόνου, από 65 το 2023 σε 57 σήμερα, σύμφωνα με την California Energy Commission. Μάλιστα, μόλις τα δύο τρίτα αυτών των σταθμών βρίσκονται σε λειτουργία.
Οι επενδυτές εμφανίζονται επιφυλακτικοί. «Με ελάχιστες εξαιρέσεις, οι κατασκευαστές οχημάτων, οι ιδιοκτήτες στόλων και οι οργανισμοί δημόσιων μεταφορών διστάζουν να επενδύσουν σε προϊόντα υδρογόνου, όταν δεν γνωρίζουν αν θα υπάρχει το καύσιμο και αν θα λειτουργούν οι σταθμοί ανεφοδιασμού», αναφέρουν οι LA Times. Παράλληλα, η πολιτεία διστάζει να καλύψει το κενό που άφησε η ομοσπονδιακή χρηματοδότηση, μετά από μια σειρά χρεοκοπιών και ακυρώσεων που είχαν ως αποτέλεσμα να παραμείνουν στη Βόρεια Αμερική μόλις ένας κατασκευαστής φορτηγών και ένας κατασκευαστής λεωφορείων που πωλούν οχήματα υδρογόνου.
Ωστόσο, το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην οικονομική διάσταση. Η συντριπτική πλειονότητα του βιομηχανικού υδρογόνου είναι «γκρίζο υδρογόνο», το οποίο παράγεται με τη χρήση ορυκτών καυσίμων. Το πράσινο υδρογόνο, που παράγεται με χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, είναι επομένως καλύτερο για το περιβάλλον όσον αφορά τις εκπομπές σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής του, όμως απαιτεί πολύτιμους πόρους καθαρής ενέργειας, οι οποίοι συχνά μπορούν να αξιοποιηθούν πιο αποτελεσματικά και αποδοτικά μέσω άμεσων εφαρμογών.
Το αποτέλεσμα είναι ένα σημαντικό χάσμα μεταξύ των φιλοδοξιών και της πραγματικής υλοποίησης έργων πράσινου υδρογόνου, το οποίο εκτείνεται πολύ πέρα από τα σύνορα της Καλιφόρνιας. Μελέτη που δημοσιεύθηκε πέρυσι στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Nature Energy διαπίστωσε ότι λιγότερο από το ένα δέκατο των σχεδιαζόμενων έργων πράσινου υδρογόνου είχαν πράγματι υλοποιηθεί το 2023. «Παρακολουθώντας 190 έργα επί τρία χρόνια, εντοπίζουμε ένα μεγάλο χάσμα υλοποίησης το 2023, με μόλις το 7% των παγκόσμιων ανακοινώσεων δυναμικότητας να ολοκληρώνεται εντός χρονοδιαγράμματος», ανέφεραν οι επιστήμονες.
Ωστόσο, παρά την παγκόσμια επιβράδυνση, το πράσινο υδρογόνο δεν έχει εγκαταλειφθεί πλήρως. Αυτό που χρειάζεται είναι να επανεξεταστεί ο τρόπος και οι τομείς στους οποίους χρησιμοποιείται. Μελέτη του 2025 που δημοσιεύθηκε στο Nature Reviews δείχνει ότι το υδρογόνο εξακολουθεί να διαθέτει τεράστιες δυνατότητες για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στη βιομηχανία, στην αποθήκευση ενέργειας μεγάλης διάρκειας και στις μεταφορές μεγάλων αποστάσεων, τομείς που δεν θα πρέπει να παραβλεφθούν. Ωστόσο, έχει έρθει η ώρα να αναγνωριστεί ότι το πράσινο υδρογόνο έχει αποτύχει ως λύση για τα αυτοκίνητα κυψελών καυσίμου και τη θέρμανση κτιρίων, καθώς οι ηλεκτρικές εναλλακτικές έχουν αποδειχθεί αποδοτικότερες και ανταγωνιστικότερες ως προς το κόστος.
«Το καθαρό υδρογόνο θα πρέπει να αναπτύσσεται στρατηγικά σε τομείς όπου φαίνεται πιθανότερο να προσφέρει τα μεγαλύτερα οφέλη ως προς το κόστος και τη βιωσιμότητα σε σύγκριση με εναλλακτικές λύσεις, όπως ο άμεσος εξηλεκτρισμός με καθαρές πηγές ενέργειας», αναφέρει η μελέτη. «Βραχυπρόθεσμα, η ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια θα μπορούσε να επιτύχει μεγαλύτερη μείωση των εκπομπών εάν χρησιμοποιηθεί άμεσα για την αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων στην ηλεκτροπαραγωγή, τη θέρμανση ή τις μεταφορές, αντί να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή πράσινου υδρογόνου. Μακροπρόθεσμα, το υδρογόνο θα μπορούσε, αντίθετα, να διευκολύνει την ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, εντάσσοντας την πλεονάζουσα παραγωγή στα ενεργειακά συστήματα».
Η αναπροσαρμογή της έρευνας και ανάπτυξης γύρω από το πράσινο υδρογόνο αποτελεί πλέον ζήτημα επείγουσας σημασίας, καθώς η μεταβλητότητα στις παγκόσμιες αγορές ορυκτών καυσίμων έχει αναζωπυρώσει το ενδιαφέρον για τον κλάδο και έχει δημιουργήσει ένα πολύτιμο παράθυρο ευκαιρίας για τον επαναπροσδιορισμό των επενδύσεων και των πολιτικών. Η Κίνα, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν τους τελευταίους μήνες δείξει μια πιο προσεκτική επαναπροσέγγιση του υδρογόνου στις ενεργειακές στρατηγικές τους. Παρότι το υδρογόνο δεν θεωρείται πλέον λύση που μπορεί να αντιμετωπίσει από μόνη της όλες τις ενεργειακές προκλήσεις, θα μπορούσε —και θα πρέπει— να αποτελέσει κρίσιμο μέρος ενός πιο διαφοροποιημένου και ανθεκτικού παγκόσμιου ενεργειακού τοπίου.
www.worldenergynews.gr
