Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να συνδέσει τη χωροθέτηση και την ανάπτυξη της βιομηχανίας με την ενεργειακή μετάβαση, την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγικής βάσης και τη δημιουργία νέων αλυσίδων αξίας. Αναγνωρίζει επίσης τον ρόλο συγκεκριμένων περιοχών της χώρας ως βιομηχανικών και ενεργειακών πόλων, δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα σε περιοχές όπου συναντώνται η εξόρυξη, η μεταποίηση και η ενέργεια, όπως τα Άσπρα Σπίτια όπου δραστηριοποιείται η Metlen, αλλά και στα νέα ενεργειακά κέντρα όπως η Αλεξανδρούπολη.
Περισσότερες ΑΠΕ και ενεργειακή αυτονομία της βιομηχανίας
Στο σκέλος της ενέργειας, το χωροταξικό δίνει κατεύθυνση για μεγαλύτερη αξιοποίηση πηγών ενέργειας "φιλικών προς το περιβάλλον", με έμφαση στις ΑΠΕ, αλλά και στο φυσικό αέριο και τη βιομάζα, μέσω της δημιουργίας των κατάλληλων υποδομών. Παράλληλα, ενθαρρύνεται η εγκατάσταση συστημάτων εξοικονόμησης ενέργειας και συμπαραγωγής στη βιομηχανία, ενώ προβλέπεται η παροχή κινήτρων για τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας υφιστάμενων και νέων κτιρίων που εξυπηρετούν βιομηχανικές και εφοδιαστικές δραστηριότητες.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ενεργειακή αυτάρκεια των οργανωμένων υποδοχέων της βιομηχανίας (ΟΥΜΕΔ) για τους οποίους προβλέπεται ότι θα πρέπει να διασφαλίζεται η ενεργειακή τους επάρκεια, με ενσωμάτωση εγκαταστάσεων ΑΠΕ για την κάλυψη σημαντικού μέρους των ενεργειακών αναγκών τους. Μάλιστα, δίνεται έμφαση στην αξιοποίηση στεγών και άλλων ήδη δομημένων επιφανειών.
Στην Αττική, το πλαίσιο προβλέπει επιπλέον υποχρεωτική υποκατάσταση των υγρών καυσίμων από φυσικό αέριο όταν αυτά χρησιμοποιούνται στην παραγωγική διαδικασία βιομηχανικών και βιοτεχνικών δραστηριοτήτων, σύμφωνα με τον ν. 2965/2001.
Η ενεργειακή διάσταση δεν περιορίζεται, πάντως, στην ηλεκτροπαραγωγή. Για βιομηχανίες όπως ξηραντήρια αγροτικών προϊόντων, θερμοκήπια και μονάδες μεταποίησης που χωροθετούνται κοντά σε γεωθερμικά πεδία, ενθαρρύνεται η απευθείας αξιοποίηση της καθαρής ενέργειας της γεωθερμίας στην παραγωγική διαδικασία.
Το ΕΧΠ συνδέει, τέλος, την ενεργειακή μετάβαση με την περιβαλλοντική καινοτομία, ενθαρρύνοντας τεχνολογίες για νέες, πράσινες μορφές ενέργειας, την ενεργειακή αποτελεσματικότητα και αυτονομία, αλλά και την κυκλική χρήση υλικών, ενέργειας και νερού.
Στο επίκεντρο οι κρίσιμες πρώτες ύλες, η Φωκίδα και τα Άσπρα Σπίτια
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στις κρίσιμες πρώτες ύλες, με το νέο χωροταξικό να αναγνωρίζει τον ρόλο περιοχών όπου η εξορυκτική δραστηριότητα μπορεί να συνδεθεί με τη μεταποίηση και τη δημιουργία ευρύτερων αλυσίδων αξίας.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Φωκίδας. Το μεγαλύτερο μέρος της Περιφερειακής Ενότητας χαρακτηρίζεται ως ευρεία περιοχή στήριξης της βιομηχανίας, λόγω των συγκριτικών πλεονεκτημάτων που προσφέρονται για την καθετοποίηση εξορυκτικών δραστηριοτήτων και την ανάπτυξη ευρύτερων αλυσίδων αξίας με νέες δραστηριότητες.
Ταυτόχρονα, διαφορετικά τμήματα της Φωκίδας αποτελούν εξορυκτικό πόλο και πόλο ηλεκτροπαραγωγής από ΑΠΕ, κυρίως αιολική ενέργεια. Σύμφωνα με το ΕΧΠ, η περιοχή αναμένεται να έχει κεντρικό ρόλο στην υποστήριξη μεταποιητικών και εφοδιαστικών δραστηριοτήτων που συμμετέχουν στην αλυσίδα αξίας για την αυτονομία της ΕΕ σε κρίσιμες πρώτες ύλες και την πράσινη μετάβαση.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται ο ευρύτερος πόλος των "Άσπρων Σπιτιών", ο οποίος συνδέεται άμεσα με τις κρίσιμες πρώτες ύλες της ΕΕ. Το ΕΧΠ δίνει κατεύθυνση ανάπτυξης και ενίσχυσης του συμπλέγματος μεταποίησης και ενέργειας που έχει αναπτυχθεί στην περιοχή, επισημαίνοντας ότι ο συγκεκριμένος πόλος αποκτά, με την ολοκλήρωση σημαντικών έργων μεταφορικής κυρίως υποδομής, στρατηγικό ρόλο για την ευρύτερη Στερεά Ελλάδα.
Η κατεύθυνση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς στον συγκεκριμένο βιομηχανικό πόλο βρίσκονται οι εγκαταστάσεις της Metlen, όπου έχει ξεκινήσει η μεγάλη επένδυση για την παραγωγή γαλλίου και άλλων κρίσιμων πρώτων υλών.
Η Χίος και η Αλεξανδρούπολη
Η Φωκίδα δεν είναι η μόνη περιοχή όπου το ΕΧΠ εντοπίζει τέτοιες δυνατότητες. Η Χίος, λόγω της ύπαρξης σημαντικών κοιτασμάτων ορυκτών πρώτων υλών και κρίσιμων πρώτων υλών, χαρακτηρίζεται επίσης από το χωροταξικό ως πόλος εξόρυξης στον οποίο προωθείται η καθετοποίηση της δραστηριότητας.
Παράλληλα, σημαντικοί παράγοντες που φαίνεται ότι μπορούν να δώσουν καινούργια ώθηση στις επενδύσεις για βιομηχανικές και εφοδιαστικές δραστηριότητες είναι οι αναδιαμορφώσεις που συντελούνται αφενός στον τομέα της ενέργειας και, αφετέρου, στους γεωπολιτικούς ανασχηματισμούς.
Ως αποτέλεσμα, η προώθηση επενδύσεων και σχεδίων για την δημιουργία ενεργειακού πόλου στην Αλεξανδρούπολη διαμορφώνουν συνθήκες που μπορούν να αυξήσουν σημαντικά τα περιθώρια ενίσχυσης της ανάπτυξης στην περιοχή και ήδη διαφαίνεται ενδιαφέρον για βιομηχανικές επενδύσεις σε κλάδους πέραν των παραδοσιακών της ελληνικής βιομηχανίας.
Ταυτόχρονα η Αλεξανδρούπολη αποτελεί λιμενική πύλη εισόδου, με ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο, για την εφοδιαστική, αλλά και γεωπολιτικό - ενεργειακό. Στην ΠΕ εντοπίζονται δύο βασικές ευρείες περιοχές επέκτασης της βιομηχανίας, η πρώτη στα νότια της ΠΕ όπου επεκτείνεται προς τα βόρειο-δυτικά εντός και της ΠΕ Ροδόπης προκειμένου να συμπεριλάβει και τον πόλο της Κομοτηνής.
Χώρος για data centers στην Ανατολική Αττική
Στο νέο παραγωγικό τοπίο που περιγράφει το ΕΧΠ έχουν θέση και τα data centers, με την Ανατολική Αττική να αποτελεί την περιοχή όπου γίνεται συγκεκριμένη αναφορά στη δυνατότητα χωροθέτησής τους. Η Περιφερειακή Ενότητα Ανατολικής Αττικής κατατάσσεται στην Ομάδα Α ως προς την ένταση και την προοπτική της μεταποίησης, ενώ ως προς την εφοδιαστική εντάσσεται, όπως και το σύνολο της Αττικής, στα "Μητροπολιτικά Εφοδιαστικά Κέντρα".
Στην περιοχή υπάρχουν ήδη τρεις οργανωμένοι υποδοχείς. Το ΕΧΠ κατευθύνει τον υποκείμενο σχεδιασμό να διερευνήσει τις ανάγκες μελλοντικών επεκτάσεών τους και τη σκοπιμότητα καθορισμού συμβατών ζωνών χρήσεων γης στις ευρύτερες περιοχές τους. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν, ωστόσο, οι θέσεις Γυαλού-Αγ. Δημητρίου-Πύργου και Πέτρα Γιαλού-Βούλια-Προκαλήσι στον Δήμο Σπάτων.
Πρόκειται για περιοχές όπου συγκεντρώνονται κυρίως δραστηριότητες του τριτογενούς τομέα και, σύμφωνα με το νέο χωροταξικό, υπάρχει προοπτική να χωροθετηθούν κέντρα δεδομένων (data centers), μαζί με άλλες δραστηριότητες περιβαλλοντικής Κατηγορίας Β, προσανατολισμένες στο μητροπολιτικό περιβάλλον.
Έτσι, το νέο ΕΧΠ δεν αντιμετωπίζει τη βιομηχανία μόνο με όρους παραδοσιακής μεταποίησης. Η ενεργειακή επάρκεια, η αξιοποίηση καθαρότερων μορφών ενέργειας, η ανάπτυξη αλυσίδων αξίας γύρω από τις κρίσιμες πρώτες ύλες και η χωρική πρόβλεψη για νέες δραστηριότητες, όπως τα data centers, αποτελούν πλέον τμήματα του ίδιου παραγωγικού σχεδιασμού.
www.worldenergynews.gr
