Η παγκόσμια παραγωγή βιοκαυσίμων προβλέπεται να αυξηθεί κατά σχεδόν 70% έως το 2030, καθώς μεγάλες παραγωγές χώρες αυξάνουν τις υποχρεωτικές αναλογίες ανάμειξης βιοκαυσίμων στα καύσιμα, ως απάντηση στην ενεργειακή κρίση που προκάλεσε η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με μελέτη που συνυπογράφουν η βρετανική δεξαμενή σκέψης Chatham House και το Forest Stewardship Council.
Τα βιοκαύσιμα, όπως η αιθανόλη, τα οποία συνήθως προέρχονται από καλλιέργειες τροφίμων ή ζωοτροφές και αναμειγνύονται με βενζίνη ή ντίζελ, γίνονται πιο ανταγωνιστικά ως προς το κόστος όταν οι τιμές του αργού πετρελαίου και της βενζίνης αυξάνονται απότομα.
Αρκετές χώρες, μεταξύ άλλων οι ΗΠΑ, η ΕΕ, η Βραζιλία, η Ινδία και η Ινδονησία, έχουν υιοθετήσει ή προτείνει υψηλότερες υποχρεωτικές αναλογίες ανάμειξης βιοκαυσίμων από την έναρξη της σύγκρουσης στα τέλη Φεβρουαρίου.
Στις ΗΠΑ, η Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος (EPA) παρουσίασε τον Απρίλιο τον κανονισμό «Set 2» του Renewable Fuel Standard (RFS) για το 2026 και το 2027, καθορίζοντας τις υψηλότερες υποχρεωτικές ποσότητες ανανεώσιμων καυσίμων στην 20ετή ιστορία του προγράμματος.
Ο κανονισμός αυξάνει τις απαιτήσεις για βιοκαύσιμο ντίζελ από βιομάζα σε 5,4 δισ. γαλόνια για το 2026 και 5,7 δισ. γαλόνια για το 2027, από 3,35 δισ. γαλόνια το 2025.
Η EPA εκτιμά ότι, μετά τον συνυπολογισμό των εξαγωγών και άλλων καυσίμων που δεν δημιουργούν πιστώσεις συμμόρφωσης, θα χρειαστούν περίπου 6,07 δισ. γαλόνια βιοκαυσίμου ντίζελ από βιομάζα το 2026.
Η EPA εξέδωσε επίσης ξεχωριστή έκτακτη απαλλαγή που επέτρεψε την πώληση E15 σε ολόκληρη τη χώρα, δηλαδή βενζίνης με 15% αιθανόλη, κατά τη θερινή περίοδο οδήγησης, με στόχο τη μείωση των τιμών στις αντλίες και την αύξηση της προσφοράς καυσίμων.
Εν τω μεταξύ, η Ευρωπαϊκή Ένωση ενδέχεται σύντομα να απαιτήσει από τα κράτη-μέλη της να αυξήσουν τη χρήση βιοκαυσίμων
Στο ισχύον πλαίσιο της Οδηγίας για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, τα κράτη-μέλη υποχρεούνται να επιτύχουν μερίδιο 29% ανανεώσιμης ενέργειας στις μεταφορές έως το 2030.
Ωστόσο, μεταγενέστερες αλλαγές πολιτικής και διαρρεύσαντα προσχέδια επικαιροποίησης της οδηγίας (RED IV) δείχνουν ότι η ΕΕ προσαρμόζει περαιτέρω τις επιλέξιμες ποσότητες, μεταξύ άλλων προτείνοντας αύξηση κατά 30% των επιλέξιμων ποσοτήτων βιοκαυσίμων από καλλιέργειες, στο πλαίσιο ανώτατου ορίου 7% σε επίπεδο ΕΕ.
Η Βραζιλία κινήθηκε ακόμη ταχύτερα
Τον Ιούλιο, το Εθνικό Συμβούλιο Ενεργειακής Πολιτικής αύξησε προσωρινά την υποχρεωτική περιεκτικότητα αιθανόλης στη βενζίνη στο 32%, αφού είχε αυξήσει την αναλογία από 27% σε 30% τον Ιούνιο του 2025.
Η βραζιλιάνικη νομοθεσία επιτρέπει στην κυβέρνηση να αυξήσει την υποχρεωτική αναλογία αιθανόλης έως και στο 35%.
Το Υπουργείο Ενέργειας εκτιμά ότι το E32 θα αντικαταστήσει περίπου 900 εκατ. λίτρα εισαγόμενης βενζίνης κάθε χρόνο με αιθανόλη εγχώριας παραγωγής.
Η Βραζιλία απαγόρευσε επίσης τις εισαγωγές βιοντίζελ, διατηρώντας την υποχρεωτική ανάμειξη ντίζελ για τους εγχώριους παραγωγούς. Η Βραζιλία είναι ήδη ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός βιοκαυσίμων στον κόσμο μετά τις ΗΠΑ και οι δύο χώρες μαζί παρέχουν περίπου το 80% της παγκόσμιας αιθανόλης για καύσιμα.
Παρόμοια εξέλιξη σημειώθηκε στην Ινδονησία
Η κυβέρνηση ξεκίνησε την 1η Ιουλίου 2026 το υποχρεωτικό πρόγραμμα βιοντίζελ B50, επιβάλλοντας ανάμειξη 50% με βάση το φοινικέλαιο στο συμβατικό ντίζελ, με στόχο να σταματήσει τις εισαγωγές ντίζελ χαμηλής ποιότητας και να ενισχύσει την ενεργειακή αυτάρκεια.
Η επιθετική αύξηση της χρήσης βιοκαυσίμων θυμίζει την απαγόρευση εξαγωγών φοινικέλαιου από την Ινδονησία το 2022, η οποία οδήγησε τις παγκόσμιες τιμές βρώσιμων ελαίων σε επίπεδα ρεκόρ και επιβάρυνε σημαντικά τις εταιρείες καταναλωτικών προϊόντων.
Η Ινδονησία είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός φοινικέλαιου στον κόσμο, με παραγωγή άνω των 45 εκατ. μετρικών τόνων ετησίως. Η ποσότητα αυτή είναι υπερδιπλάσια από την παραγωγή της Μαλαισίας, του δεύτερου μεγαλύτερου παραγωγού παγκοσμίως.
Οι προειδοποιήσεις των ειδικών
Όπως είναι αναμενόμενο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η συνεχιζόμενη αύξηση της χρήσης βιοκαυσίμων, με στόχο την ενίσχυση της εγχώριας ενεργειακής ασφάλειας, είναι πιθανό να έχει πολύ υψηλό κόστος.
Η μελέτη διαπίστωσε ότι η επέκταση θα μπορούσε να διπλασιάσει έως το 2030 την έκταση γης που απαιτείται παγκοσμίως για την καλλιέργεια πρώτων υλών βιοκαυσίμων, απαιτώντας επιπλέον 36 εκατ. εκτάρια (85 εκατ. acres) γης - έκταση περίπου ίση με το μέγεθος της Γερμανίας - εάν εφαρμοστούν πλήρως όλες οι προτεινόμενες υποχρεωτικές αναλογίες ανάμειξης.
Επιπλέον, η μεγάλη ώθηση στα βιοκαύσιμα θα υπονόμευε τις παγκόσμιες προσπάθειες για ενίσχυση της επισιτιστικής ασφάλειας, διοχετεύοντας γη και πόρους που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή βασικών τροφίμων, όπως καλαμπόκι, ρύζι, σόγια, ζαχαροκάλαμο και φυτικά έλαια, προς την παραγωγή βιοκαυσίμων.
«Δίνοντας προτεραιότητα στην ενεργειακή ασφάλεια βραχυπρόθεσμα, ορισμένες πολιτικές αντιδράσεις μπορεί να οδηγούν σε ανταλλαγή με αυξημένη επισιτιστική ανασφάλεια μεσοπρόθεσμα και οποιοδήποτε πρόσθετο σοκ, όπως ακραία καιρικά φαινόμενα, θα μπορούσε να επηρεάσει σοβαρά τις τιμές των τροφίμων», ανέφεραν οι συγγραφείς.
«Η ταχύτητα με την οποία αυξάνονται οι υποχρεωτικές αναλογίες βιοκαυσίμων δημιουργεί σημαντικούς κινδύνους, καθώς η ζήτηση για πρώτες ύλες μπορεί να αυξηθεί ταχύτερα από όσο μπορούν να εφαρμοστούν περιβαλλοντικές δικλίδες ασφαλείας, συστήματα πιστοποίησης, σχεδιασμός χρήσεων γης και μηχανισμοί επιβολής».
Τον Απρίλιο, το International Council on Clean Transportation (ICCT) προειδοποίησε ότι μόνο ο ναυτιλιακός τομέας θα μπορούσε να αυξήσει τη ζήτηση για βιοκαύσιμα στα 140 δισ. λίτρα έως το 2035, περίπου τριπλάσια από ολόκληρη τη σημερινή παγκόσμια αγορά βιοκαυσίμων που βασίζονται σε φυτικά έλαια.
Η τεράστια αύξηση της κατανάλωσης φυτικών ελαίων θα μπορούσε δυνητικά να τριπλασιάσει τις τιμές τους, προσθέτοντας επιπλέον επιβάρυνση στα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, στις χώρες που εισάγουν καθαρά τρόφιμα και στα σχεδόν 700 εκατ. ανθρώπους που αντιμετωπίζουν επισιτιστική ανασφάλεια παγκοσμίως.
www.worldenergynews.gr
