Τα παιδιά στις μεσαιωνικές αγγλικές κοινότητες εξόρυξης αντιμετώπιζαν έκθεση σε μόλυβδο αντίστοιχη ή και μεγαλύτερη από αυτήν στις πόλεις της Βιομηχανικής Επανάστασης, με την κοινωνική θέση να διαμορφώνει προφανώς ποιος έφερε το μεγαλύτερο βάρος.
Η επανάχρηση του μολύβδου
Μεταξύ του 16ου και του 19ου αιώνα, οι παραγωγοί μολύβδου στην περιοχή Derbyshire Peak District της κεντρικής Αγγλίας επανειλημμένα έλιωναν απόβλητα που άφηναν οι ρωμαϊκές και μεσαιωνικές εργασίες. Η επαναχρησιμοποίηση αυτού του υλικού έσβησε πολλά από τα βιομηχανικά ίχνη που οι αρχαιολόγοι θα εξέταζαν κανονικά για να διαπιστώσουν πότε η εξόρυξη και η τήξη ξανάρχισαν μετά τη Ρωμαϊκή Βρετανία. Ωστόσο, ένα αρχείο επέζησε στα δόντια των ανθρώπων που ζούσαν εκεί.
Ο μόλυβδος που διατηρήθηκε στο σμάλτο των δοντιών έχει πλέον παράσχει την πρώτη οριστική απόδειξη ότι η παραγωγή καθιερώθηκε στα μέσα του έβδομου αιώνα μ.Χ. Αποκαλύπτει επίσης την έκταση της παιδικής έκθεσης. Ακόμα και τον έβδομο αιώνα, οι συγκεντρώσεις μολύβδου στις κοινότητες εξόρυξης ισοδυναμούσαν ή υπερέβαιναν εκείνες που βρέθηκαν σε ανθρώπους από βιομηχανικές πόλεις γύρω στο 1750 έως το 1850.
Μια ιστορία εξόρυξης που διατηρήθηκε στα δόντια
Η εξόρυξη και η τήξη εξέθεσαν κοινότητες σε μόλυβδο μέσω μολυσμένης σκόνης, αναθυμιάσεων και υλικών. Το σμάλτο των δοντιών σχηματίζεται κατά την παιδική ηλικία και δεν αναδιαμορφώνεται αργότερα στη ζωή, διατηρώντας ένα αρχείο του μολύβδου που απορροφήθηκε ενώ ένα άτομο μεγάλωνε. Η μέτρηση του μετάλλου που είναι κλειδωμένο μέσα στο σμάλτο επέτρεψε στους ερευνητές να ανακατασκευάσουν την έκθεση στην παιδική ηλικία από περίπου 650 έως 1500 και να συγκρίνουν την έκτασή του μεταξύ ατόμων και κοινοτήτων.
Τα δείγματα προήλθαν από τρεις πληθυσμούς νεκροταφείων που καλύπτουν την αναβίωση και επέκταση της βιομηχανίας. Το Wigber Low, στο Derbyshire White Peak, χρονολογείται στον έβδομο αιώνα. Στο Castleton, το Joule Yard χρονολογείται από τον έβδομο έως τον 11ο αιώνα, ενώ το Spital Field χρονολογείται από τον 12ο έως τον 15ο αιώνα. Η έρευνα βασίζεται σε δεκαετίες αρχαιολογικής έρευνας, συμπεριλαμβανομένης προηγούμενης εργασίας του Colin Merrony στο Πανεπιστήμιο του Sheffield, ο οποίος εντόπισε και ανασκάφηκε βασικές μεσαιωνικές ταφές στην περιοχή.
Για να τοποθετήσουν τις μετρήσεις στο κατάλληλο πλαίσιο, οι ερευνητές συνέκριναν αυτές τις κοινότητες με πληθυσμούς αλλού στη Βρετανία, που κυμαίνονταν από τη Νεολιθική περίοδο έως τη Βιομηχανική Επανάσταση. Αυτή η σύγκριση αποκάλυψε πόσο υψηλή ήταν η έκθεση της παιδικής ηλικίας κατά την πρώιμη μεσαιωνική περίοδο, πολύ πριν η βιομηχανία φτάσει στη μεγαλύτερη κλίμακα της.
Η μεσαιωνική ρύπανση κορυφώνεται γύρω στο 1200
Μέχρι τα μέσα του όγδοου αιώνα, η μεγάλης κλίμακας παραγωγή είχε μολύνει το ευρύτερο περιβάλλον γύρω από τα κέντρα εξόρυξης όπως το Castleton. Η έκθεση σε μόλυβδο κατά την παιδική ηλικία παρέμεινε υψηλή καθ' όλη τη μεσαιωνική περίοδο, φτάνοντας στα υψηλότερα επίπεδά της στα τέλη του 12ου και στις αρχές του 13ου αιώνα. Τα ιστορικά αρχεία τοποθετούν την μεσαιωνική κορύφωση της παραγωγής μολύβδου στο Peak District στην ίδια περίοδο.
Αυτός ο χρόνος συνδέει επίσης τα δόντια των ανθρώπων με στοιχεία που συλλέχθηκαν πολύ πέρα από τις κοινότητές τους. Προηγούμενες μελέτες για πυρήνες πάγου των Άλπεων και πυρήνες ιζημάτων από ποτάμια, λίμνες και τυρφώνες σε όλη τη δυτική Ευρώπη εντόπισαν μια αύξηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης από μόλυβδο γύρω στο 1200, η οποία αποδίδεται ιδιαίτερα στη βρετανική παραγωγή. Τα ευρήματα από το σμάλτο παρέχουν μια άμεση σύνδεση μεταξύ αυτών των περιβαλλοντικών αρχείων και των ανθρώπων που ζουν και εργάζονται σε ένα από τα σημαντικότερα τοπία παραγωγής μολύβδου στην Ευρώπη.
Υψηλότερη κοινωνική θέση, χαμηλότερη έκθεση σε μόλυβδο
Εντός των κοινοτήτων εξόρυξης, η έκθεση ποίκιλλε ανάλογα με την εμφανή κοινωνική θέση. Οι άνθρωποι που θάφτηκαν με κτερίσματα υψηλού κύρους, συμπεριλαμβανομένων όπλων, είχαν γενικά πολύ χαμηλότερες συγκεντρώσεις μολύβδου από εκείνους των οποίων οι ταφές ήταν λιγότερο πλούσια επιπλωμένες. Το μοτίβο υποδηλώνει ότι οι ελίτ μπορεί να έλεγχαν ή να επωφελούνταν από την παραγωγή μολύβδου, ενώ τα νοικοκυριά χαμηλότερου κοινωνικού επιπέδου εργάζονταν πιο άμεσα με την επεξεργασία και την τήξη μεταλλεύματος. Τα παιδιά που μεγάλωναν σε αυτά τα νοικοκυριά θα αντιμετώπιζαν κατά συνέπεια μεγαλύτερη έκθεση.
Η ισοτοπική ανάλυση έδειξε ότι τα περισσότερα από τα άτομα που εξετάστηκαν είχαν μεγαλώσει στην περιοχή. Αυτό υποδηλώνει ότι η γνώση σχετικά με την εξόρυξη και την τήξη μεταφερόταν από γενιά σε γενιά εντός σχετικά σταθερών κοινοτήτων, αντί ο κλάδος να βασίζεται σε μεγάλο αριθμό εργαζομένων που έφταναν από άλλες περιοχές.
Ο Merrony δήλωσε: «Οι πρόσφατες ανασκαφές μας στο Castleton παρείχαν πολλές νέες πληροφορίες για τους ανθρώπους που ζούσαν στην κοιλάδα Hope κατά τη διάρκεια της μεσαιωνικής περιόδου. Τώρα κατανοούμε καλύτερα το μέγεθος του πληθυσμού στην κοιλάδα και, βάσει των αρχαιολογικών ευρημάτων, διαπιστώνουμε ότι αυτές οι κοινότητες εργαζομένων απασχολούνταν σε δραστηριότητες που απαιτούσαν σκληρή σωματική εργασία. Ωστόσο, η παρούσα μελέτη μάς επέτρεψε, για πρώτη φορά, να υπερβούμε αυτή τη γενική εικόνα και να εξετάσουμε βαθύτερα τον καθοριστικό αντίκτυπο που είχε η παραγωγή μολύβδου στα άτομα και στις κοινότητες όπου ζούσαν».
Οι πιθανές επιπτώσεις του μολύβδου στις νέες γυναίκες
Ο μόλυβδος μπορεί να προκαλέσει βλάβες στο νευρικό σύστημα, τους νεφρούς και το αναπαραγωγικό σύστημα, καθιστώντας την έκθεση κατά την παιδική ηλικία ανησυχητική, ακόμη και για άτομα που έζησαν πολλά χρόνια μετά. Τρεις γυναίκες που εξετάστηκαν στη μελέτη είχαν εκτεθεί σε υψηλά επίπεδα μολύβδου κατά την παιδική τους ηλικία και απεβίωσαν σε ηλικία περίπου 17 έως 25 ετών. Η σχέση μεταξύ της έκθεσης κατά την παιδική ηλικία και του πρόωρου θανάτου είναι σύνθετη· συνεπώς, τα ευρήματα αυτά υποδεικνύουν μια πιθανή συσχέτιση με αυξημένους κινδύνους για την υγεία, χωρίς ωστόσο να τεκμηριώνουν ότι ο μόλυβδος ήταν η αιτία θανάτου τους. Η εγκυμοσύνη ενδέχεται να αποτελούσε μια ιδιαίτερα ευάλωτη περίοδο, καθώς ο μόλυβδος που έχει συσσωρευτεί στο σώμα μπορεί να απελευθερωθεί ξανά στην κυκλοφορία του αίματος.
Τα αποτελέσματά μας υποδεικνύουν ότι, σε αυτές τις κοινότητες που σχετίζονταν με την εξόρυξη, τόσο τα κορίτσια όσο και τα αγόρια μεγάλωναν σε οικιακά περιβάλλοντα με επικίνδυνα υψηλά επίπεδα ρύπανσης. Η έκθεση αυτή πιθανότατα προκάλεσε αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία τους κατά τη διάρκεια της ζωής τους και ίσως συνέβαλε στα υψηλότερα ποσοστά πρόωρου θανάτου μεταξύ των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας. Τα ευρήματα αφορούν τη μεσαιωνική εξόρυξη και μεταλλουργία μεταξύ του 7ου και του 15ου αιώνα και δεν περιγράφουν τις σύγχρονες περιβαλλοντικές συνθήκες. Η κληρονομιά της ιστορικής εξόρυξης στο Peak District είναι πλέον καλά κατανοητή και παρακολουθείται προσεκτικά, ενώ η διαχείριση της γης, η διατήρηση και οι περιβαλλοντικοί κανονισμοί συμβάλλουν στην ελαχιστοποίηση των κινδύνων που σχετίζονται με την παλαιότερη εξορυκτική δραστηριότητα.
www.worldenergynews.gr
