Η λεπτομερής εξέταση των ματιών του Macropinna θα βοηθήσει την ομάδα να κατανοήσει καλύτερα τη λειτουργία της όρασης στα αμυδρά βάθη της ωκεάνιας «ζώνης του λυκόφωτος». Πιστεύεται ότι οι χρωστικές ουσίες στους φακούς των ματιών του ψαριού επιτελούν παρόμοια λειτουργία με τις πράσινες χρωστικές στα μάτια του «καλαμαριού-φράουλα» (Histioteuthis heteropsis) — ενός άλλου κατοίκου της βαθιάς θάλασσας, τον οποίο η Ομάδα Βιοποικιλότητας και Βιο-οπτικής έχει μελετήσει στο παρελθόν.
Κατά τη διάρκεια μιας πρόσφατης αποστολής με το ερευνητικό σκάφος David Packard, επιστήμονες του MBARI εντόπισαν ένα σπάνιο ψάρι «με διαφανές κεφάλι» (Macropinna microstoma). Πρόκειται για την 11η φορά που το MBARI παρατηρεί αυτό το μοναδικό ψάρι της βαθιάς θάλασσας, το οποίο διαθέτει διαφανές κεφάλι.
Η εξερεύνηση των υδάτων
Ερευνητές από την Ομάδα Βιοποικιλότητας και Βιο-οπτικής του MBARI εξερευνούσαν ύδατα σε απόσταση περίπου 90 χιλιομέτρων από την ακτή, καταγράφοντας σε βίντεο και συλλέγοντας οργανισμούς της βαθιάς θάλασσας με τη χρήση του τηλεκατευθυνόμενου υποβρύχιου οχήματος (ROV) Doc Ricketts, όταν συνάντησαν ένα τέτοιο ψάρι σε βάθος περίπου 600 μέτρων.
«Η θέαση ενός τέτοιου ψαριού αποτελεί σπάνια εμπειρία. Μέλη του πληρώματος από όλο το πλοίο συγκεντρώθηκαν μαζί με την επιστημονική ομάδα στην αίθουσα ελέγχου, μαγεμένα από αυτό το αξιοσημείωτο πλάσμα. Οι οργανισμοί της βαθιάς θάλασσας εξάπτουν τη φαντασία, προκαλώντας θαυμασμό και δέος — συναισθήματα που ελπίζουμε ότι θα εμπνεύσουν την υπεύθυνη στάση απέναντι στον μεγαλύτερο ζωτικό χώρο της Γης», δήλωσε ο ανώτερος επιστήμονας Steven Haddock.
Κατά τη διάρκεια της οκταήμερης αποστολής με τίτλο «Diving Deep for Delicate Drifters» (Καταδύσεις στα βάθη για ευαίσθητους οργανισμούς που παρασύρονται από τα ρεύματα), ο Haddock και η ομάδα του μελέτησαν ζελατινώδεις οργανισμούς, όπως μέδουσες, σιφωνοφόρα και κτενοφόρα. Συνδυάζοντας καταδύσεις σε ανοιχτά νερά κοντά στην επιφάνεια με έρευνες μέσω ROV σε βάθος εκατοντάδων μέτρων, η αποστολή αυτή υποστήριξε το συνεχιζόμενο έργο της ομάδας για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι ζελατινώδεις οργανισμοί έχουν προσαρμοστεί στη ζωή στη βαθιά στήλη του νερού.
Όταν ολοκληρώθηκαν οι επιστημονικές εργασίες της ημέρας, οι χειριστές του ROV Doc Ricketts το κατηύθυναν πίσω προς την επιφάνεια για την ανάκτησή του. Τότε, η ερευνήτρια Shannon Johnson εντόπισε το ψάρι και ζήτησε από τους χειριστές να σταματήσουν. Το μεγαλύτερο μέρος της επιστημονικής ομάδας, που είχε μεταβεί στο εργαστήριο του πλοίου για να προετοιμαστεί για την καταγραφή των δειγμάτων που έφερνε το ROV, έσπευσε πίσω στην αίθουσα ελέγχου —συνοδευόμενο από μέλη του πληρώματος— μόλις έμαθε τα νέα. Η εμφάνιση αυτού του ψαριού αποτέλεσε μια συναρπαστική έκπληξη, επισφραγίζοντας μια μακρά και παραγωγική εβδομάδα έρευνας στη βαθιά θάλασσα.
Εντοπισμός λείας μέσα από μια διαφανή ασπίδα
Προηγούμενες παρατηρήσεις του MBARI, από τον ανώτερο επιστήμονα Bruce Robison και την ερευνήτρια Kim Reisenbichler, υπήρξαν καθοριστικές για την αποκάλυψη της μοναδικής συμπεριφοράς σίτισης αυτού του ψαριού. Το *Macropinna* ζει στη «ζώνη του λυκόφωτος» του ωκεανού, σκανάροντας τα νερά από πάνω του για να εντοπίσει τις σιλουέτες πιθανών θηραμάτων. Τα μεγάλα πτερύγια προσφέρουν σταθερότητα και ευελιξία, καθώς το ψάρι παραμένει ακίνητο στο νερό, με τα μάτια του καρφωμένα προς τα πάνω. Μόλις εντοπίσει κάποιον νόστιμο μεζέ, τα μεγάλα, σωληνοειδή μάτια του περιστρέφονται κάτω από έναν θόλο διαφανούς ιστού, διατηρώντας το θήραμα στο οπτικό του πεδίο. Αυτή η ζελατινώδης ασπίδα προστατεύει επίσης τα μάτια του ψαριού, καθώς εκείνο αποσπά μικρά καρκινοειδή που έχουν παγιδευτεί στα κεντριστικά πλοκάμια σιφωνοφόρων της βαθιάς θάλασσας.
Η ερευνητική ομάδα αφιέρωσε περίπου 20 λεπτά παρατηρώντας το *Macropinna*, χρησιμοποιώντας μια κάμερα υψηλής ανάλυσης 4K, τοποθετημένη στο τηλεκατευθυνόμενο υποβρύχιο όχημα (ROV) *Doc Ricketts*, ώστε να εξετάσει από κοντά το σώμα και τη συμπεριφορά του ζώου. Οι ερευνητές πειραματίστηκαν με διαφορετικές συνθήκες φωτισμού, αναδεικνύοντας το μοναδικό, διαφανές προστατευτικό κάλυμμα στο κεφάλι του ψαριού. Ο χειριστής και τεχνικός του ROV, Cameron Law, κατάφερε μάλιστα να πλησιάσει αρκετά το *Doc Ricketts*, ώστε να βιντεοσκοπήσει το ψάρι με την κάμερα εικονικής πραγματικότητας (VR) του οχήματος, καταγράφοντας τρισδιάστατες (3D) στερεοσκοπικές εικόνες που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν σε μελλοντικές εκπαιδευτικές δράσεις και πρωτοβουλίες ενημέρωσης του κοινού.
Μελετώντας την όραση στη «ζώνη του λυκόφωτος»
Επιστήμονες της Ομάδας Βιοποικιλότητας και Βιο-οπτικής (Biodiversity and Biooptics Team) μελετούν τον τρόπο με τον οποίο τα θαλάσσια ζώα αλληλεπιδρούν με το φως. Έχουν διεξαγάγει εκτεταμένη έρευνα σχετικά με τα οπτικά συστήματα των ζώων της βαθιάς θάλασσας. Αν και οι ερευνητές του MBARI δεν συνέλεξαν το συγκεκριμένο άτομο *Macropinna*, το υλικό που κατέγραψαν θα αποτελέσει πολύτιμη πηγή για τη συνέχιση της έρευνας γύρω από αυτό το δυσδιάκριτο είδος.
Η λεπτομερής εξέταση των ματιών του *Macropinna* θα βοηθήσει την ομάδα να κατανοήσει καλύτερα τη λειτουργία της όρασης στα αμυδρά βάθη της ωκεάνιας «ζώνης του λυκόφωτος». Πιστεύεται ότι οι χρωστικές ουσίες στους φακούς των ματιών του ψαριού επιτελούν παρόμοια λειτουργία με τις πράσινες χρωστικές στα μάτια του «καλαμαριού-φράουλα» (*Histioteuthis heteropsis*) — ενός άλλου κατοίκου της βαθιάς θάλασσας, τον οποίο η Ομάδα Βιοποικιλότητας και Βιο-οπτικής έχει μελετήσει στο παρελθόν.
«Το *Macropinna* μάς υπενθυμίζει τους εκπληκτικούς τρόπους με τους οποίους τα ζώα έχουν προσαρμοστεί ώστε να ευδοκιμούν στη μεσαία ζώνη του ωκεανού», δήλωσε ο Haddock. «Πολλά από αυτά επιβιώνουν αναζητώντας ανεπαίσθητα οπτικά ερεθίσματα, όπως μια σκιά που περνά από πάνω τους. Αυτό πυροδοτεί έναν εξελικτικό ανταγωνισμό, όπου η βιοφωταυγ Μια σπάνια καταγραφή σε ανάλυση 4K
Στα σχεδόν 40 χρόνια εξερεύνησης των ωκεανών, το MBARI έχει πραγματοποιήσει περίπου 7.000 καταδύσεις με τηλεχειριζόμενα υποβρύχια οχήματα (ROV) και έχει συγκεντρώσει περισσότερες από 41.000 ώρες βίντεο από τη βαθιά θάλασσα· ωστόσο, έχουμε συναντήσει αυτό το είδος μόλις 11 φορές. Η τελευταία φορά που το MBARI εντόπισε το *Macropinna* ήταν το 2021. Αυτή η πρόσφατη καταγραφή είναι η πρώτη που πραγματοποιήθηκε σε ανάλυση 4K, καθώς και η πρώτη που προέρχεται από το νέο ερευνητικό σκάφος-ναυαρχίδα του MBARI.
Φέτος το καλοκαίρι, ερευνητές του MBARI, οι οποίοι ηγήθηκαν μιας αποστολής σε συνεργασία με το Schmidt Ocean Institute στον κεντρικό Ατλαντικό Ωκεανό, κατέγραψαν πλάνα ενός άλλου είδους ψαριού της βαθιάς θάλασσας με χαρακτηριστικά «βαρελοειδή» μάτια: το *Winteria telescopa*.
www.worldenergynews.gr
