Μια απότομη ανατροπή στη συμπεριφορά των ωκεάνιων ρευμάτων της Ανταρκτικής, η οποία ενδέχεται να έχει σημαντικές συνέπειες για το παγκόσμιο κλιματικό σύστημα, αποκαλύπτει νέα διεθνής επιστημονική έρευνα με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης και το Ινδικό Ινστιτούτο Επιστημών. Σύμφωνα με τη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Climate Change, η συρρίκνωση των θαλάσσιων πάγων της Ανταρκτικής έχει προκαλέσει μια ταχεία αντιστροφή των χαρακτηριστικών μιας τεράστιας υδάτινης μάζας, ενισχύοντας τις ανησυχίες για την επιτάχυνση της θέρμανσης των βαθύτερων στρωμάτων των ωκεανών.
Η υποχώρηση των θαλάσσιων πάγων άλλαξε τη σύσταση των ωκεάνιων υδάτων
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται το Ανταρκτικό Ενδιάμεσο Νερό (Antarctic Intermediate Water - AAIW), ένα εκτεταμένο στρώμα σχετικά γλυκού νερού που διασχίζει τους ωκεανούς του Νοτίου Ημισφαιρίου και διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη ρύθμιση του παγκόσμιου κλίματος.
Για περίπου δύο δεκαετίες, από το 1995 έως το 2015, η εποχική τήξη των θαλάσσιων πάγων της Ανταρκτικής τροφοδοτούσε το συγκεκριμένο υδάτινο στρώμα με μεγάλες ποσότητες γλυκού νερού. Σύμφωνα με τη μελέτη του δημοσιεύματος στο Οpen Αccess Government, ο ετήσιος όγκος του νερού που προερχόταν από την τήξη αντιστοιχούσε περίπου στο τριπλάσιο της ετήσιας παροχής του Αμαζονίου, φτάνοντας τα 19.800 κυβικά χιλιόμετρα.
Ωστόσο, από το 2016, όταν η έκταση των θαλάσσιων πάγων της Ανταρκτικής υποχώρησε σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, η εποχική παροχή γλυκού νερού μειώθηκε κατά περίπου ένα τρίτο.
Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε μια απότομη μεταβολή στις ιδιότητες του Ανταρκτικού Ενδιάμεσου Νερού. Η μειωμένη εισροή γλυκού νερού οδήγησε σε αύξηση της αλατότητας και της πυκνότητάς του, ενώ το νερό έγινε θερμότερο και μετακινήθηκε σε μεγαλύτερα βάθη.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι μια αντίστοιχη μεταβολή στα χαρακτηριστικά αυτής της υδάτινης μάζας είχε καταγραφεί κατά το τέλος της τελευταίας μεσοπαγετώδους περιόδου, πριν από περίπου 130.000 χρόνια. Τότε, όμως, η αλλαγή είχε εξελιχθεί σε διάστημα χιλιάδων ετών, ενώ σήμερα συντελείται μέσα σε λιγότερο από δύο δεκαετίες.
Οι πιθανές επιπτώσεις στη θέρμανση των ωκεανών και στην παγκόσμια κυκλοφορία
Η μεταβολή αυτή ενδέχεται να έχει ευρύτερες επιπτώσεις πέρα από την περιοχή της Ανταρκτικής. Το Ανταρκτικό Ενδιάμεσο Νερό συμβάλλει στην αποθήκευση διαλυμένου άνθρακα, στην παροχή οξυγόνου στα βαθύτερα θαλάσσια οικοσυστήματα και στη λειτουργία της παγκόσμιας θερμοαλατικής κυκλοφορίας, δηλαδή του συστήματος μετακίνησης των ωκεάνιων υδάτων που επηρεάζεται από τη θερμοκρασία και την αλατότητα.
Η διεθνής ερευνητική ομάδα, αξιοποιώντας δεδομένα από το παγκόσμιο δίκτυο ρομποτικών πλωτήρων Argo, δορυφορικές παρατηρήσεις και ατμοσφαιρικά δεδομένα, εντόπισε τρεις βασικές περιοχές ανησυχίας.
Πρώτον, η αλλαγή στην πυκνότητα και την κατανομή των υδάτων ενδέχεται να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο αποθηκεύεται η θερμότητα στα βαθύτερα στρώματα των ωκεανών. Δεδομένου ότι οι ωκεανοί απορροφούν περισσότερο από το 90% της πλεονάζουσας θερμότητας που προκαλεί η ανθρώπινη δραστηριότητα, η μεταβολή αυτή θα μπορούσε να σημαίνει ότι τα υφιστάμενα κλιματικά μοντέλα υποεκτιμούν τη συσσώρευση θερμότητας στα μεγάλα βάθη, καθώς και ορισμένες επιπτώσεις στη στάθμη της θάλασσας και στη μελλοντική επιφανειακή θέρμανση.
Δεύτερον, η αλλαγή στους μηχανισμούς μεταφοράς των υδάτων από την επιφάνεια προς τα βαθύτερα στρώματα ενδέχεται να περιορίσει την ικανότητα του Νότιου Ωκεανού να απορροφά και να δεσμεύει διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα.
Τρίτον, οι επιπτώσεις μπορεί να επεκταθούν στην παγκόσμια ωκεάνια κυκλοφορία. Καθώς η συγκεκριμένη υδάτινη μάζα κινείται προς βορρά, διασχίζοντας τον Ατλαντικό, τον Ινδικό και τον Ειρηνικό Ωκεανό, συμμετέχει στο ανώτερο σκέλος της παγκόσμιας ανατρεπτικής κυκλοφορίας. Η μεταβολή της θα μπορούσε, σε βάθος δεκαετιών, να επηρεάσει ακόμη και την Ατλαντική Μεσημβρινή Ανατρεπτική Κυκλοφορία (AMOC), καθώς και τα καιρικά συστήματα του Νοτίου Ημισφαιρίου.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν πόσο γρήγορα μπορεί να μεταβληθεί ένα θεμελιώδες σύστημα του πλανήτη εξαιτίας της απώλειας των θαλάσσιων πάγων, υπογραμμίζοντας τη σημασία της συνεχούς παρακολούθησης των ωκεανών και της ενσωμάτωσης αυτών των αλλαγών στις μελλοντικές κλιματικές προβλέψεις.
www.worldenergynews.gr
