Ο οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών αντιμετωπίζει ίσως τη σοβαρότερη κρίση στην σχεδόν 40χρονη ιστορία του, αλλά είναι πολύτιμος για να χαθεί
Όταν ολοκληρώθηκε, νωρίτερα αυτόν τον μήνα (Οκτώβριος 2026), η πιο πρόσφατη συνεδρίαση της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), η οποία πραγματοποιήθηκε στην Αντίς Αμπέμπα, το συμπέρασμά της προκάλεσε αρνητικούς τίτλους στα μέσα ενημέρωσης. Ο οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών, ο οποίος αποτελεί το παγκόσμιο φόρουμ των επιστημόνων για το κλίμα, απέτυχε, για ακόμη μία φορά, να συμφωνήσει σε ένα χρονοδιάγραμμα για την επόμενη ολοκληρωμένη αξιολόγηση της επιστημονικής έρευνας σχετικά με την παγκόσμια κλιματική αλλαγή.
Πολλές χώρες θα ήθελαν η αξιολόγηση, γνωστή ως Έβδομη Έκθεση Αξιολόγησης (AR7), να δημοσιευθεί το 2028. Αυτό θα συνέπιπτε χρονικά με μια διάσκεψη του ΟΗΕ για το κλίμα, η οποία ονομάζεται Παγκόσμιος Απολογισμός (Global Stocktake) και κατά την οποία οι χώρες αξιολογούν την πρόοδό τους ως προς την εκπλήρωση των δεσμεύσεων για το κλίμα. Αρκετά κράτη, μεταξύ των οποίων ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες και μικρά νησιωτικά κράτη, επιθυμούν η έκθεση να δημοσιευθεί πριν από τον απολογισμό. Με αυτόν τον τρόπο, αποφάσεις όπως η αναπροσαρμογή των δεσμεύσεων θα μπορούν να λαμβάνουν υπόψη τα πιο πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα.
Μια δεύτερη, μικρότερη ομάδα χωρών, στην οποία περιλαμβάνονται η Ινδία, το Ιράν, η Κένυα, η Ρωσία και η Σαουδική Αραβία, υποστηρίζει ότι το 2028 είναι πολύ νωρίς. Όπως επισημαίνουν, ορισμένες από τις φτωχότερες χώρες δεν διαθέτουν την απαραίτητη δυνατότητα να συμμετάσχουν στη διαδικασία αξιολόγησης της έκθεσης πριν από τη δημοσίευσή της. Επίσης, εκφράζουν αντιρρήσεις για το γεγονός ότι οι μελέτες που εξετάζονται κυριαρχούνται από επιστημονικές εργασίες ιδρυμάτων χωρών υψηλού εισοδήματος. Ωστόσο, για την AR7, η IPCC αναφέρει ότι το 51% των συγγραφέων και των συντακτών αξιολόγησης προέρχεται από αναπτυσσόμενες χώρες και κράτη με οικονομίες σε μετάβαση.
Η αξιολόγηση των εκθέσεων της IPCC αποτελεί ένα τεράστιο εγχείρημα. Όταν δημοσιεύθηκε η AR6 το 2023, ξεπερνούσε τις 7.500 σελίδες και έλαβε περίπου 200.000 σχόλια από αξιολογητές σε ολόκληρο τον κόσμο, σύμφωνα με το Nature
Τα χρήματα της IPCC εξαντλούνται
Ωστόσο, η IPCC αντιμετωπίζει ένα ακόμη σοβαρότερο πρόβλημα: τα χρήματά της εξαντλούνται. Για πρώτη φορά στην ιστορία της, ενδέχεται να μην διαθέτει τους απαραίτητους πόρους για να ολοκληρώσει μια έκθεση αξιολόγησης. Ο οργανισμός βασίζεται σε εθελοντικές εισφορές από κυβερνήσεις και άλλους οργανισμούς του ΟΗΕ, οι οποίες μειώνονται από το 2023 .Τα κονδύλια χρησιμοποιούνται επίσης για την υποστήριξη επιστημόνων από τις φτωχότερες χώρες, προκειμένου να μπορούν να συμμετέχουν στις συνεδριάσεις. Πολλές από τις χώρες που επιθυμούν να καθυστερήσει η επόμενη έκθεση δεν έχουν συνεισφέρει οικονομικά στην IPCC εδώ και χρόνια, αν έχουν συνεισφέρει ποτέ, αν και η Ρωσία αποτελεί αξιοσημείωτη εξαίρεση. Εάν οι συνεισφορές συνεχιστούν στα σημερινά επίπεδα, μέχρι το τέλος του 2028 η IPCC θα έχει απομείνει με μόλις 5 εκατομμύρια ελβετικά φράγκα (6 εκατομμύρια δολάρια), ποσό που απαιτείται για την ομαλή παύση της λειτουργίας του οργανισμού.
Ωστόσο, υπάρχει τρόπος να προχωρήσει η κατάσταση. Η IPCC χρειάζεται περισσότερα από 20 εκατομμύρια ελβετικά φράγκα για να συνεχίσει να λειτουργεί έως το τέλος του 2029 και να ολοκληρώσει την AR7. Οι χώρες πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο να αυξήσουν άμεσα τις συνεισφορές τους. Άλλοι χρηματοδότες, μεταξύ των οποίων φιλανθρωπικά ιδρύματα και μη κυβερνητικές οργανώσεις, θα πρέπει επίσης να προσεγγίσουν την IPCC, προκειμένου να διερευνήσουν πώς μπορούν να συνδράμουν.
Υπάρχουν εκείνοι που αμφισβητούν κατά πόσο ο κόσμος εξακολουθεί να χρειάζεται την IPCC. Υποστηρίζουν ότι υπάρχουν ταχύτεροι τρόποι σύνθεσης της κλιματικής έρευνας και ότι είναι ήδη γνωστά πολλά σχετικά με την κλιματική αλλαγή, τις επιπτώσεις της και τα μέτρα που απαιτούνται για την αποτροπή επικίνδυνων συνεπειών. Την περασμένη εβδομάδα, μια ξεχωριστή έκθεση του ΟΗΕ επιβεβαίωσε ότι οι χώρες δεν βρίσκονται σε τροχιά περιορισμού της υπερθέρμανσης του πλανήτη σε επίπεδα κάτω από τους 1,5°C σε σύγκριση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.
Η αξία της IPCC
Ωστόσο, αυτά τα επιχειρήματα παραβλέπουν την πραγματική αξία της IPCC, η οποία περιλαμβάνει και τις ίδιες τις διαδικασίες λειτουργίας της. Οι εκθέσεις της IPCC καταρτίζονται μέσα από μια εκτενή διαδικασία διαβούλευσης, στο πλαίσιο της οποίας επιστήμονες από τις πλουσιότερες έως τις φτωχότερες χώρες συνεργάζονται, διασφαλίζοντας ότι ακούγονται οι φωνές από ολόκληρο τον κόσμο. Αυτή η παγκόσμια διαδικασία, υπό την καθοδήγηση των επιστημόνων, διασφαλίζει επίσης ότι η ποιότητα των στοιχείων που εξετάζονται υπερισχύει των πολιτικών παραμέτρων. Μόλις οι επιστήμονες συμφωνήσουν στο βασικό κείμενο, οι κυβερνήσεις συμμετέχουν στη σύνταξη της συνοπτικής έκθεσης και μπορούν να επιλέξουν εάν και με ποιον τρόπο θα ενεργήσουν βάσει των ευρημάτων. Δεν μπορούν, ωστόσο, να αλλάξουν το βασικό κείμενο της έκθεσης αξιολόγησης.
Η IPCC έχει επιβιώσει και από προηγούμενες κρίσεις. Μία από τις σοβαρότερες σημειώθηκε το 1995, όταν η AR2 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι «το σύνολο των διαθέσιμων στοιχείων» υποδείκνυε πως οι άνθρωποι ευθύνονται για την υπερθέρμανση του πλανήτη. Το συμπέρασμα αυτό αμφισβητήθηκε από εκπροσώπους ορισμένων χωρών που παράγουν ορυκτά καύσιμα, καθώς και από εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ωστόσο, οι επιστήμονες του οργανισμού παρέμειναν σταθεροί στις θέσεις τους, συχνά με μεγάλο προσωπικό κόστος. Οι περισσότερες κυβερνήσεις που υποστηρίζουν την IPCC τάχθηκαν στο πλευρό των επιστημόνων και η κρίση τελικά ξεπεράστηκε.
Ο αντίκτυπος της σημερινής κρίσης
Η σημερινή κρίση είναι σοβαρότερη, καθώς αφορά την ίδια την επιβίωση της IPCC. Ιδανικά, οι κυβερνήσεις θα πρέπει να συσπειρωθούν εκ νέου και να διασφαλίσουν ότι ο οργανισμός διαθέτει επαρκή χρηματοδότηση. Ένας τρόπος επίλυσης του ζητήματος θα ήταν η αντικατάσταση του σημερινού συστήματος των περιστασιακών εθελοντικών συνεισφορών με πολυετείς δημοσιονομικές δεσμεύσεις, αντίστοιχες με εκείνες που χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση πολλών άλλων οργανισμών του ΟΗΕ. Θα πρέπει επίσης να εξεταστεί η υποστήριξη από μη κυβερνητικές πηγές.
Το χρονοδιάγραμμα της επόμενης έκθεσης αξιολόγησης πρέπει να διευθετηθεί. Ωστόσο, η διαφωνία δεν πρέπει να επιτραπεί να αποσπάσει την προσοχή από το σημαντικότερο ζήτημα όλων: τη διασφάλιση της συνέχισης της λειτουργίας και της επιβίωσης της ίδιας της IPCC.
www.worldenergynews.gr
