Παρά την πιθανή σταθεροποίηση των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου πέρυσι, οι μέσες θερμοκρασίες αναμένεται να ξεπεράσουν με ταχύ ρυθμό τους 2°C υπερθέρμανσης γύρω στα μέσα του αιώνα, εκτός εάν επιταχυνθεί σημαντικά η μείωση των εκπομπών, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή.
«Ο κόσμος δεν μπορεί πλέον να αποφύγει την υπέρβαση του ορίου του 1,5°C και οι συνέπειες είναι ήδη καταστροφικές», δήλωσε ο απερχόμενος γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, κατά τη διάρκεια ενημέρωσης Τύπου για την παρουσίαση της έκθεσης. Πρόκειται για έναν ετήσιο απολογισμό της προόδου στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, ο οποίος δημοσιεύθηκε από το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP) στις 21 Οκτωβρίου. Ο Γκουτέρες αναφέρθηκε στους παρατεταμένους καύσωνες, τις εκτεταμένες πυρκαγιές και τις φονικές πλημμύρες που έχουν προκαλέσει αναταραχή σε μεγάλο μέρος του κόσμου το 2026. Κάλεσε τις κυβερνήσεις να αναλάβουν ταχύτερη δράση για τη μείωση των εκπομπών, μέσω της απομάκρυνσης από τα ορυκτά καύσιμα, της επέκτασης της καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας και της αντιστροφής της αποψίλωσης των δασών.
Με βάση τις ισχύουσες πολιτικές, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η υπερθέρμανση θα κορυφωθεί μεταξύ 2,6°C και 2,8°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα κατά τη διάρκεια αυτού του αιώνα, υπερβαίνοντας σημαντικά το ανώτατο όριο των 2°C που προβλέπουν οι στόχοι της Συμφωνίας του Παρισιού του 2015 για την αποφυγή των πιο επικίνδυνων συνεπειών της κλιματικής αλλαγής. Υπάρχει επίσης μια μικρότερη πιθανότητα, της τάξης του 10%, η υπερθέρμανση να ξεπεράσει τους 3,4°C με βάση τη σημερινή πορεία, κάτι που, σύμφωνα με τους ερευνητές, θα ήταν καταστροφικό. Ακόμη και σε ένα σενάριο στο οποίο οι χώρες εκπληρώνουν όλες τις υφιστάμενες δεσμεύσεις τους για τη μείωση των εκπομπών, η έκθεση προβλέπει υπερθέρμανση 2,1°C.
Παρότι ο στόχος του 1,5°C για τον περιορισμό των χειρότερων επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής βρίσκεται πλέον εκτός εμβέλειας -το 2026 προβλέπεται να είναι η δεύτερη χρονιά κατά την οποία οι θερμοκρασίες θα έχουν ξεπεράσει αυτό το επίπεδο υπερθέρμανσης-, η έκθεση διατηρεί την εκτίμηση ότι ενδέχεται να είναι δυνατή η προσωρινή υπέρβαση του συγκεκριμένου στόχου και στη συνέχεια η επαναφορά των θερμοκρασιών σε χαμηλότερα επίπεδα, μέσω της ταχείας απανθρακοποίησης και της μαζικής επέκτασης της απομάκρυνσης διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα, σύμφωνα με το Nature.
Η αξιολόγηση του UNEP δημοσιεύεται ενόψει της διάσκεψης του ΟΗΕ για το κλίμα COP31, η οποία θα πραγματοποιηθεί τον Νοέμβριο στην Αττάλεια της Τουρκίας, όπου οι κυβερνήσεις θα αποτιμήσουν τις προσπάθειες μετριασμού και προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. «Το χάσμα στις εκπομπές έχει πλέον μετατραπεί σε χάσμα ηγεσίας. Και ο κόσμος ξεμένει από χρόνο και δικαιολογίες για να το καλύψει», δήλωσε ο Γκουτέρες.
Θετικές εξελίξεις
Η φετινή έκθεση περιλαμβάνει και ορισμένα θετικά νέα. Οι αρχικές εκτιμήσεις δείχνουν ότι οι παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου το 2025 ήταν περίπου στα ίδια επίπεδα ή ελαφρώς χαμηλότερες σε σχέση με το 2024. Αυτό οφείλεται κυρίως στη μείωση των εκπομπών από δραστηριότητες που σχετίζονται με τη χρήση γης, ιδιαίτερα λόγω της σχετικά ήρεμης χρονιάς όσον αφορά τις πυρκαγιές, μετά τις πρωτοφανείς καταστροφικές πυρκαγιές του 2024.
Αυτή θα ήταν η πρώτη μείωση που καταγράφεται μετά την πανδημία της COVID-19 και θα μπορούσε να σηματοδοτήσει την έναρξη μιας περιόδου σταθεροποίησης ή ακόμη και την κορύφωση των εκπομπών. Ωστόσο, οι ερευνητές προειδοποιούν ότι ένα μόνο έτος δεν αρκεί για να διαπιστωθεί εάν πρόκειται για μια μόνιμη μεταβολή.
«Οι παγκόσμιες εκπομπές θα πρέπει να μειωθούν κατά αρκετές ποσοστιαίες μονάδες προτού μπορέσουμε να είμαστε βέβαιοι ότι έχουν κορυφωθεί», δηλώνει ο Λάουρι Μιλβίρτα, ερευνητής στο Κέντρο Έρευνας για την Ενέργεια και τον Καθαρό Αέρα (Centre for Research on Energy and Clean Air), έναν ερευνητικό οργανισμό με έδρα το Ελσίνκι. «Μέχρι τότε, ένα ιδιαίτερα θερμό καλοκαίρι ή κάποια άλλη κυκλική εξέλιξη μπορεί να προκαλέσει αύξηση πάνω από την προηγούμενη κορυφή, ακόμη και αν η διαρθρωτική τάση είναι πτωτική».
Μια ακόμη ενθαρρυντική τάση είναι η ταχεία επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η δυναμικότητα της καθαρής ενέργειας έχει αυξηθεί με ρυθμό περίπου τριπλάσιο από εκείνον που είχε προβλεφθεί το 2015, ενώ η ηλιακή ενέργεια έχει επεκταθεί με ρυθμό επταπλάσιο από τον αναμενόμενο, καθώς το κόστος των ηλιακών πάνελ έχει μειωθεί.
Ο Μιλβίρτα επισημαίνει ότι ακόμη και αν η φετινή χρονιά δεν σηματοδοτήσει την κορύφωση των εκπομπών, η έκθεση προβλέπει μείωσή τους κατά 5%-8% έως το 2030, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2025. «Η δυνατότητα για μια πολύ μεγαλύτερη μείωση από αυτήν κατά τα επόμενα πέντε χρόνια παραμένει ανοιχτή», αναφέρει, καθώς η καθαρή ενέργεια επιταχύνεται και τα ορυκτά καύσιμα γίνονται ακριβότερα, αλλά και λόγω της δυνατότητας της Κίνας και της Ινδίας να υπερβούν τους στόχους μείωσης των εκπομπών που έχουν δεσμευτεί να επιτύχουν.
www.worldenergynews.gr
