Σήμερα οι Αμερικανοί προσέρχονται στις κάλπες για τις ενδιάμεσες εκλογές. Οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ δεν έχουν τη λάμψη των προεδρικών. Έχουν όμως συχνά μεγαλύτερη επίδραση αφού μπορούν να αλλάξουν ουσιαστικά τους όρους διακυβέρνησης.
Ποιος θα ελέγχει το Κογκρέσο
Αν οι Δημοκρατικοί κερδίσουν τον έλεγχο έστω και ενός από τα δύο σώματα του Κογκρέσου, ο Τραμπ θα βρεθεί αντιμέτωπος με μια διαφορετική πολιτική πραγματικότητα: έρευνες και ακροάσεις στο Κογκρέσο, αυστηρότερο έλεγχο της κυβέρνησης και δυσκολότερες διαπραγματεύσεις για τη νομοθετική του ατζέντα. Δεν θα χάσει αυτομάτως τις εξουσίες του. Θα χάσει, όμως, μέρος της ελευθερίας κινήσεων που του εξασφαλίζει ο σημερινός συσχετισμός δυνάμεων.
Στο παιχνίδι μπαίνουν και οι 435 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων, καθώς και 35 έδρες της Γερουσίας (33 αφορούν τακτικές εκλογές, καθώς λήγει η εξαετής θητεία των γερουσιαστών, και δύο σε ειδικές αναμετρήσεις για την κάλυψη των θέσεων που άφησαν κενές ο Μάρκο Ρούμπιο και ο Τζέι Ντι Βανς, μετά την ανάληψη των καθηκόντων τους ως υπουργού Εξωτερικών και αντιπροέδρου αντίστοιχα).
Σήμερα, οι Ρεπουμπλικανοί ελέγχουν και τα δύο σώματα, με μικρές πλειοψηφίες. Η Βουλή των Αντιπροσώπων είναι το σώμα στο οποίο οι Δημοκρατικοί έχουν τις περισσότερες πιθανότητες να ανακτήσουν την πλειοψηφία. Σύμφωνα με το επικαιροποιημένο μοντέλο του Decision Desk HQ, που δημοσιεύθηκε στις 2 Νοεμβρίου, οι Δημοκρατικοί έχουν 84% πιθανότητα να κερδίσουν τη Βουλή, με εκτίμηση 241 εδρών.
Η Γερουσία είναι διαφορετική υπόθεση.
Οι Ρεπουμπλικανοί έχουν 53 έδρες, ενώ οι Δημοκρατικοί, μαζί με τους δύο ανεξάρτητους που συντάσσονται με την κοινοβουλευτική τους ομάδα (Senate Democratic Caucus), φτάνουν συνολικά στις 47 έδρες. Για να εξασφαλίσουν πλειοψηφία 51 εδρών, οι Δημοκρατικοί χρειάζονται επιπλέον τέσσερις έδρες απ’ όσες ελέγχουν σήμερα. Σε περίπτωση ισοψηφίας 50-50, την αποφασιστική ψήφο έχει ο αντιπρόεδρος, Τζέι Ντι Βανς, οπότε οι Δημοκρατικοί δεν θα αποκτούσαν τον έλεγχο της Γερουσία. Το μοντέλο του Decision Desk HQ δίνει πλέον στους Δημοκρατικούς 64% πιθανότητα να κερδίσουν τη Γερουσία, με εκτίμηση 52 εδρών.
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις των New York Times και του Siena University, που δημοσιεύθηκαν την 1η Νοεμβρίου, δείχνουν προβάδισμα των Δημοκρατικών σε πέντε πολιτείες που σήμερα εκπροσωπούνται από Ρεπουμπλικανούς: στο Τέξας, το Κάνσας, το Μέιν, το Οχάιο και την Αλάσκα. Στην Αϊόβα η αναμέτρηση είναι σχεδόν ισόπαλη. Στο Μίσιγκαν, όπου οι Δημοκρατικοί υπερασπίζονται τη δική τους έδρα, ο υποψήφιός τους προηγείται με 11 μονάδες. Ωστόσο, το Siena επισημαίνει ότι οι περισσότερες από αυτές τις αναμετρήσεις παραμένουν εντός του περιθωρίου στατιστικού σφάλματος και ότι η πλειοψηφία στη Γερουσία παραμένει ανοιχτή και για τα δύο κόμματα.
Το πιθανότερο σενάριο, επομένως, δεν είναι μια «ολική ανατροπή» του συσχετισμού δυνάμεων στην Ουάσιγκτον. Είναι μια Βουλή υπό Δημοκρατικό έλεγχο, ενώ η Γερουσία παραμένει αμφίρροπη, με ένα μικρό προβάδισμα των Δημοκρατικών στις τελευταίες προβλέψεις. Και αυτό έχει μεγάλη σημασία. Άλλο να μπορεί ο Τραμπ να περνά νομοσχέδια με μεγαλύτερη δυσκολία και άλλο να βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα Κογκρέσο που μπορεί να μπλοκάρει κρίσιμους διορισμούς ή να ασκήσει εντονότερο κοινοβουλευτικό έλεγχο.
Τι δεν θα αλλάξει
Το Κογκρέσο δεν κυβερνά. Ακόμη κι αν οι Δημοκρατικοί κερδίσουν τη Βουλή και τη Γερουσία, ο Τραμπ θα διατηρήσει το δικαίωμα βέτο. Για να παρακαμφθεί, απαιτείται πλειοψηφία δύο τρίτων και στα δύο σώματα, κάτι εξαιρετικά δύσκολο.
Ο πρόεδρος διατηρεί επίσης τα εργαλεία της εκτελεστικής εξουσίας: εκτελεστικά διατάγματα, διοικητικές αποφάσεις και διορισμούς. Μια εκλογική νίκη των Δημοκρατικών δεν ακυρώνει αυτομάτως όσα έχει ήδη δρομολογήσει. Για να ανατραπούν συγκεκριμένες αποφάσεις, θα χρειαστούν ξεχωριστές πολιτικές, νομοθετικές ή δικαστικές κινήσεις. Μάλιστα, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Reuters της 1η Νοεμβρίου, ο Λευκός Οίκος έχει ήδη προετοιμάσει σχέδια για τη συνέχιση της ατζέντας του Τραμπ μέσω μονομερών εκτελεστικών ενεργειών, σε τομείς όπως η μετανάστευση, οι δασμοί, η στέγαση και οι ομοσπονδιακές δαπάνες. Τα σχέδια αυτά, πάντως, θα μπορούσαν να προσβληθούν δικαστικά εάν κριθεί ότι υπερβαίνουν τις εξουσίες του προέδρου.
Αν η Γερουσία αλλάξει χέρια, το σκηνικό αλλάζει σημαντικά
Οι Δημοκρατικοί θα μπορούν να μπλοκάρουν ή να καθυστερούν την έγκριση δικαστών και υπουργών για τις θέσεις που απαιτούν την έγκριση της Γερουσίας.
Σε ό,τι αφορά την καθαίρεση, η διαδικασία ξεκινά στη Βουλή, η οποία μπορεί να εγκρίνει το κατηγορητήριο, και περνά στη Γερουσία για τη δίκη. Για την καταδίκη και την απομάκρυνση του προέδρου απαιτούνται τα δύο τρίτα των γερουσιαστών που είναι παρόντες.
Ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει τους Ρεπουμπλικανούς βουλευτές ότι, αν χάσουν τις ενδιάμεσες εκλογές, οι Δημοκρατικοί θα βρουν λόγο να τον καθαιρέσουν. Σε ομιλία του προς τους Ρεπουμπλικανούς βουλευτές, στις αρχές του 2026, είχε πει χαρακτηριστικά: «Πρέπει να κερδίσετε τις ενδιάμεσες εκλογές, αλλιώς θα με καθαιρέσουν».
Η προοπτική απώλειας του Κογκρέσου δεν ανησυχεί τους Ρεπουμπλικανούς μόνο λόγω των ερευνών. Αφορά και την ικανότητα του Τραμπ να προωθεί τη νομοθετική του ατζέντα. Οι Ρεπουμπλικανοί από την πλευρά τους προβάλλουν και νομοθετικά επιτεύγματα, όπως τις φορολογικές ελαφρύνσεις που θεσπίστηκαν με τον νόμο του 2025 και τον νέο νόμο για τη στέγαση, ο οποίος ψηφίστηκε το 2026 με ευρεία διακομματική στήριξη.
Από την άλλη, πολλές φωνές υποστηρίζουν ότι ο κοινοβουλευτικός έλεγχος δεν είναι «παρενόχληση» του προέδρου. Ο αρθρογράφος Ντάγκλας Μπλούμφιλντ υπενθυμίζει ότι η εποπτεία της κυβέρνησης είναι συνταγματική ευθύνη του Κογκρέσου. Προειδοποιεί, ωστόσο, ότι οι Δημοκρατικοί θα πρέπει να ασκήσουν αυτή την εξουσία υπεύθυνα, χωρίς να την εργαλειοποιήσουν για κομματικούς σκοπούς, αν θέλουν να διατηρήσουν την πλειοψηφία και να διεκδικήσουν την προεδρία το 2028.
Μια οριακή πλειοψηφία θα δυσκολέψει τις ψηφοφορίες. Μια άνετη θα δώσει στον Χακίμ Τζέφριζ -εφόσον εκλεγεί πρόεδρος της Βουλής- μεγαλύτερο περιθώριο κινήσεων.
www.worldenergynews.gr
