Σχετικά Άρθρα
Πώς οι ιχθυοκαλλιέργειες βλάπτουν τον βυθό της θάλασσας; - Αποκαλυπτική μελέτη της Οξφόρδης
Στις 4 Νοεμβρίου 2026 συμπληρώνονται 15 χρόνια από την έγκριση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Υδατοκαλλιέργειες (ΚΥΑ 31722/4.11.2011). Ένα πλαίσιο που είχε συγκεκριμένη διάρκεια ισχύος, αλλά φτάνει στο τέλος της χωρίς να έχει αντικατασταθεί από ένα σύγχρονο, ολοκληρωμένο και περιβαλλοντικά τεκμηριωμένο σχέδιο.
Και εδώ αρχίζει το μεγάλο πρόβλημα. Η αναθεώρηση, αντί να έχει ολοκληρωθεί εγκαίρως, εμφανίζεται στον προγραμματισμό των αρμόδιων υπουργείων να έχει ορίζοντα ολοκλήρωσης την 31η Δεκεμβρίου 2029. Δηλαδή, για τρία ακόμη χρόνια η χώρα κινδυνεύει να πορεύεται μέσα σε ένα θεσμικό κενό, με ανοιχτά ερωτήματα για τη νομιμότητα νέων χωροθετήσεων και αδειοδοτήσεων.
Η ΑΚΤΑΙΑ υποστηρίζει ότι από τις 4 Νοεμβρίου 2026 το πλαίσιο του 2011 δεν μπορεί πλέον να αποτελεί νόμιμη βάση για νέες εγκρίσεις, επεκτάσεις ή ουσιώδεις μεταβολές υφιστάμενων εγκαταστάσεων, ούτε για τις σχετικές δημόσιες και ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις.
Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι απλώς πότε θα αποκτήσει η χώρα νέο Χωροταξικό. Είναι τι θα συμβαίνει μέχρι τότε και ποιος θα αναλάβει την ευθύνη για τις αποφάσεις που θα ληφθούν.
Ένα Χωροταξικό που έληγε, αλλά η αναθεώρηση δεν ήρθε ποτέ
Η δεκαπενταετής διάρκεια του Πλαισίου δεν ήταν άγνωστη ούτε απρόβλεπτη. Ήταν ρητά καθορισμένη από την ΚΥΑ του 2011. Το ίδιο ισχύει και για την ανάγκη αξιολόγησης και αναθεώρησής του, η οποία προβλέπεται από τον ν. 4447/2016 και προϋποθέτει νέα Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίμηση και δημόσια διαβούλευση.
Μάλιστα, το ίδιο το Υπουργείο Περιβάλλοντος είχε αναγνωρίσει την ανάγκη αναθεώρησης, επισημαίνοντας ότι το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο δεν ανταποκρίνεται πλέον στα σύγχρονα δεδομένα και στις προκλήσεις του κλάδου. Τον Μάρτιο του 2022 προκηρύχθηκε διαγωνισμός για την ανάθεση σχετικής μελέτης, ο οποίος όμως ματαιώθηκε μόλις δύο μήνες αργότερα.
Την ίδια ώρα, συμπίπτει με τη λήξη της δεκαπενταετίας και η ειδική προθεσμία για τη θεσμοθέτηση των Περιοχών Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (ΠΟΑΥ), η οποία είχε ήδη παραταθεί επανειλημμένα από το 2016.
Για την ΑΚΤΑΙΑ, η θέση είναι σαφής: δεν μπορεί να συνεχιστεί η έκδοση νέων αδειών και εγκρίσεων με επίκληση ενός πλαισίου του οποίου η προβλεπόμενη διάρκεια ολοκληρώνεται, ούτε να παρακαμφθούν οι απαιτήσεις περιβαλλοντικής αξιολόγησης και δημόσιας διαβούλευσης με μια νέα παράταση.
Η νομική σύμβουλος της οργάνωσης, Ανθή Γιαννούλου, τονίζει ότι η δεκαπενταετής διάρκεια αποτελεί ουσιώδη προϋπόθεση της νομιμότητας του Πλαισίου και όχι μια τυπική διάταξη που μπορεί να παρακαμφθεί. Επισημαίνει, μάλιστα, ότι οι νομικές και περιβαλλοντικές παραδοχές πάνω στις οποίες στηρίχθηκε το σχέδιο του 2011 έχουν πλέον μεταβληθεί, καθιστώντας επιτακτική την αναθεώρησή του.
Ποιος σχεδιάζει, ποιος ελέγχει και ποιος λογοδοτεί;
Πίσω, όμως, από το ζήτημα της λήξης του Χωροταξικού βρίσκεται μια ακόμη πιο σοβαρή διάσταση: η διαχρονική σύγκρουση συμφερόντων στον σχεδιασμό και τη διαχείριση των υδατοκαλλιεργειών.
Η ΑΚΤΑΙΑ επαναφέρει στο προσκήνιο το γεγονός ότι η υποστηρικτική μελέτη για το Χωροταξικό του 2011 χρηματοδοτήθηκε από τον Σύνδεσμο Ελληνικών Θαλασσοκαλλιεργειών και προσφέρθηκε ως δωρεά στο Υπουργείο Περιβάλλοντος. Παράλληλα, θέτει ζήτημα σύγκρουσης ρόλων σε σχέση με την τότε συναρμοδιότητα του υπουργού Πολιτισμού και Τουρισμού Παύλου Γερουλάνου, καθώς τα Ιχθυοτροφεία Κεφαλονιάς, που είχαν ιδρυθεί από τον πατέρα του, αποτελούσαν οικογενειακή επιχείρηση.
Το ζήτημα, σύμφωνα με την οργάνωση, δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν. Επανέρχεται μέσα από το σημερινό θεσμικό μοντέλο, καθώς, όπως καταγγέλλει, ο ν. 5336/2026 αναθέτει στους φορείς διαχείρισης των ΠΟΑΥ, στους οποίους συμμετέχουν κατά κύριο λόγο επιχειρήσεις του κλάδου, κεντρικό ρόλο στην περιβαλλοντική παρακολούθηση των περιοχών και στην αξιολόγηση της κατάστασης του θαλάσσιου περιβάλλοντος.
Την ίδια στιγμή, νέα δράση του προγράμματος ΠΑΛΥΘ προβλέπει δημόσια και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση προς τους ίδιους φορείς για τον ολοκληρωμένο χωροταξικό σχεδιασμό.
Προκύπτει, έτσι, ένα κρίσιμο ερώτημα: μπορεί ο κλάδος που καλείται να ρυθμιστεί να έχει τόσο καθοριστικό ρόλο στον σχεδιασμό, στην παραγωγή των περιβαλλοντικών δεδομένων και στην παρακολούθηση της ίδιας του της δραστηριότητας;
Για την ΑΚΤΑΙΑ, αυτό δεν αποτελεί ουσιαστικό δημόσιο έλεγχο, αλλά μια δομική σύγκρουση ρόλων που υπονομεύει τη διαφάνεια, την ανεξαρτησία της επιστημονικής αξιολόγησης και την προστασία του δημόσιου συμφέροντος.
Γι' αυτό και ζητά:
- Άμεσο πάγωμα των νέων ΠΟΑΥ, των νέων μονάδων και των ουσιωδών μεταβολών υφιστάμενων εγκαταστάσεων, καθώς και των σχετικών δημόσιων χρηματοδοτήσεων, μέχρι τη θεσμοθέτηση νέου Χωροταξικού.
- Καμία παράταση του υφιστάμενου Πλαισίου ή της προθεσμίας ίδρυσης ΠΟΑΥ χωρίς νέα Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίμηση και πραγματική δημόσια διαβούλευση.
- Ακύρωση των ΠΟΑΥ που ιδρύθηκαν στις παράκτιες περιοχές της Αιτωλοακαρνανίας και της Εύβοιας και ήδη αμφισβητούνται ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας.
- Ένα νέο Χωροταξικό με ανεξάρτητη επιστημονική τεκμηρίωση και ουσιαστική συμμετοχή των δήμων, των παράκτιων κοινωνιών, των αλιέων και των περιβαλλοντικών οργανώσεων.
Το μήνυμα της ΑΚΤΑΙΑΣ είναι ξεκάθαρο: οι ελληνικές θάλασσες δεν μπορεί να αποτελούν πεδίο αποφάσεων χωρίς διαφάνεια, ανεξάρτητο έλεγχο και ουσιαστική λογοδοσία. Η ανάπτυξη των υδατοκαλλιεργειών δεν μπορεί να σχεδιάζεται ερήμην των τοπικών κοινωνιών ούτε να συγχέεται με την ανεξέλεγκτη επέκταση μιας βιομηχανικής δραστηριότητας.
Δεκαπέντε χρόνια ήταν αρκετά για να γνωρίζει η Πολιτεία τι έπρεπε να κάνει. Τώρα δεν υπάρχουν άλλα περιθώρια για αναβολές, παρατάσεις και θεσμικές εκκρεμότητες. Η θάλασσα δεν είναι ιδιοκτησία κανενός επιχειρηματικού κλάδου. Είναι δημόσιο αγαθό και η προστασία της αποτελεί ευθύνη της Πολιτείας απέναντι σε όλους.
www.worldenergynews.gr
