Μια ανεμογεννήτρια υψώνεται πάνω από επίπεδες αγροτικές εκτάσεις, με έναν γυμνό κύκλο από οπές για κοχλίες στο σημείο όπου βρισκόταν κάποτε ένα πτερύγιο. Τα άλλα δύο συνεχίζουν να περιστρέφονται. Το πτερύγιο που λείπει κείτεται στο έδαφος, στη βάση του πύργου.
To περιστατικό
Οι κάτοικοι του χωριού είχαν δει πορτοκαλί φώτα να κινούνται χαμηλά πάνω από τα χωράφια το προηγούμενο βράδυ, ενώ γύρω στις τέσσερις το πρωί, μέσα στο σκοτάδι, ακούστηκε ένας δυνατός κρότος. Ήταν η 4η Ιανουαρίου 2009, στις ακτές του Λίνκολνσαϊρ. Μέσα σε μία ημέρα, το περιστατικό έγινε γνωστό. Χρειάστηκαν δεκαεπτά χρόνια για να αποκαλυφθεί η αλήθεια πίσω από τον κύκλο των κοχλιών.
Και εδώ προκύπτει ένα ερώτημα που κανείς δεν διερεύνησε: Τι ανέφερε τελικά η επίσημη έκθεση;
Γιατί μία σειρά κοχλιών συγκρατεί ολόκληρο το πτερύγιο;
Ας ξεκινήσουμε από την ένωση, καθώς εκεί εντοπίζεται η ουσία της υπόθεσης. Το πτερύγιο δεν είναι συγκολλημένο σε κανένα σημείο. Καταλήγει σε μια κυκλική βάση (ρίζα) και μια σειρά κοχλιών γύρω από αυτόν τον κύκλο αποτελεί τη μοναδική διαδρομή μέσω της οποίας τα φορτία μεταφέρονται στον πλήμνη (τον κεντρικό άξονα).
Κάθε περιστροφή ασκεί φορτίο σε αυτή τη σειρά κοχλιών και στη συνέχεια το αποφορτίζει. Η πλευρά που είναι στραμμένη προς τον άνεμο δέχεται εφελκυσμό (έλξη), ενώ η υπήνεμη πλευρά χαλαρώνει· με το επόμενο τέταρτο της περιστροφής, οι ρόλοι αυτοί εναλλάσσονται.
Ο χάλυβας, υπό τέτοιες συνθήκες εναλλασσόμενης καταπόνησης, μπορεί να αστοχήσει χωρίς ποτέ να υποστεί υπερφόρτωση. Μια ρωγμή επεκτείνεται ελάχιστα σε κάθε κύκλο, μέχρι το εναπομείναν υλικό να μην μπορεί πλέον να αντέξει το φορτίο — μια διαδικασία που παραμένει εντελώς αόρατη για κάποιον που παρατηρεί από την άκρη του χωραφιού.
Έτσι, ένα πτερύγιο ανεμογεννήτριας συνήθως αποκολλάται ολόκληρο από τη βάση του, αντί να σπάσει στη μέση του μήκους του· γι' αυτό και το απομεινάρι στη βάση μοιάζει σαν να έχει υποστεί μηχανουργική κατεργασία.
20 ανεμογεννήτριες και ένας καθαρός κύκλος
Τα εξαρτήματα ήταν συμβατικά, και αυτό είναι ένα κρίσιμο στοιχείο. Η συγκεκριμένη ανεμογεννήτρια ήταν μία από τις είκοσι που βρίσκονταν στην τοποθεσία Fen Farm — σε μια περιοχή που είχε αποξηρανθεί, πίσω από την ακτογραμμή κοντά στο Conisholme. Η ονομαστική ισχύς της καθεμίας ήταν 800 κιλοβάτ. Οι αναφορές σχετικά με το μέγεθός της ποικίλλουν. Μία πηγή τοποθετεί το ύψος της στροβίλου στα 213 πόδια (περίπου 65 μέτρα), ενώ τα επίσημα στοιχεία της τοποθεσίας αναφέρουν συνολικό ύψος που πλησιάζει τα 292 πόδια (περίπου 89 μέτρα).
Το πτερύγιο που αποκολλήθηκε εκτοξεύθηκε σε απόσταση περίπου 20 μέτρων, σύμφωνα με τις περισσότερες εκτιμήσεις, ενώ μία άλλη πηγή αναφέρει 66 πόδια. Ένα δεύτερο πτερύγιο παρέμεινε προσαρτημένο στον κεντρικό άξονα (πλήμνη), αλλά υπέστη εμφανή παραμόρφωση (στρέβλωση).
Κανείς δεν τραυματίστηκε και δεν υπήρξε πρόσκρουση σε αντικείμενα στο έδαφος. Τα υπόλοιπα πτερύγια της σειράς συνέχισαν να περιστρέφονται. Ο διαχειριστής δήλωσε, κατά τις πρώτες ημέρες, ότι δεν μπορούσε να εξηγήσει το συμβάν, ενώ ο ιδρυτής της εταιρείας προχώρησε ακόμη περισσότερο, δηλώνοντας ότι δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να εμπλέκεται κάποιο ΑΤΙΑ (UFO), μέχρις ότου βρεθεί μια πιο εύλογη εξήγηση.
Τι ανέφερε η προκαταρκτική έκθεση, πέντε εβδομάδες μετά το συμβάν
Τα προκαταρκτικά ευρήματα δημοσιεύθηκαν στον εξειδικευμένο τύπο και το εξάρτημα που παρουσίασε το πρόβλημα κατονομάστηκε ρητά. Τα μπουλόνια που συγκρατούσαν το πτερύγιο στον κεντρικό άξονα είχαν αστοχήσει, με αιτία την κόπωση του υλικού. Εξετάστηκε το ενδεχόμενο ελαττώματος στα ίδια τα μπουλόνια, αλλά απορρίφθηκε, καθώς οι επιφάνειες θραύσης δεν παρέπεμπαν σε προβληματική παρτίδα κατασκευής.
Πρόκειται για μια σημαντική τεχνική διάκριση: ένα κατασκευαστικό ελάττωμα εμφανίζεται ως μια εύθραυστη επιφάνεια θραύσης σε ολόκληρη τη διατομή, ενώ η κόπωση αφήνει μια φθαρμένη ζώνη που επεκτεινόταν σταδιακά προς το εσωτερικό με την πάροδο του χρόνου. Μετά την εξήγηση για τα μπουλόνια, η έρευνα επεκτάθηκε στα γειτονικά εξαρτήματα, αναζητώντας την αιτία που προκαλούσε καταπόνηση στον συγκεκριμένο δακτύλιο, πέρα από τα όρια για τα οποία είχε σχεδιαστεί.
Τι άλλαξε με μία πρόταση από τον διαχειριστή
Ιδού το σημείο που σχεδόν κανείς δεν ανέφερε. Πέντε εβδομάδες μετά από εκείνη τη νύχτα, ο συνιδρυτής της εταιρείας-διαχειριστή δήλωσε κάτι αντίθετο από ό,τι ανέφερε ο τίτλος του δημοσιεύματος — με τρόπο ανάλογο με το πώς ένα «χαμένο» ή «μακρύ» πτερύγιο μετατρέπεται σε μια υπόθεση που έχει πλέον επιλυθεί.
Σύμφωνα με τα λεγόμενά του, η κόπωση των κοχλιών (μπουλονιών) και τα σχεδιαστικά προβλήματα είχαν αποκλειστεί ως πιθανές αιτίες, ενώ η αστοχία του κοχλία ήταν το αποτέλεσμα και όχι η αιτία του προβλήματος. Αντιθέτως, στην τεχνική αναφορά γίνεται λόγος για «κόπωση» του υλικού.
Οι δύο εκδοχές δεν μπορούν να είναι ταυτόχρονα σωστές, ωστόσο το κείμενο του Φεβρουαρίου τις παραθέτει τη μία δίπλα στην άλλη. Μια τελική έκθεση αναμενόταν λίγες εβδομάδες μετά από εκείνη την ανταλλαγή απόψεων. Έκτοτε, δεν έχει δημοσιοποιηθεί καμία εκδοχή της. Επομένως, η απάντηση που θυμούνται όλοι βασίζεται σε ένα ενδιάμεσο έγγραφο. Τα μπουλόνια παραμένουν η καλύτερη απάντηση, αν και ποτέ δεν προορίζονταν να είναι η οριστική.
www.worldenergynews.gr
