Η COP31 πραγματοποιείται σε μια κρίσιμη καμπή για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, καθώς η υπέρβαση του ορίου αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας κατά 1,5°C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα θεωρείται πλέον αναπόφευκτη, όπως αναφέρει δημοσίευμα του επιστημονικού περιοδικού Nature. Η διάσκεψη, που βρίσκεται σε εξέλιξη στην Αττάλεια της Τουρκίας, φέρνει στο προσκήνιο την ανάγκη διαμόρφωσης μιας νέας στρατηγικής για τον περιορισμό της έντασης και της διάρκειας της υπέρβασης, με βασικούς άξονες τη δραστική μείωση των εκπομπών και την απομάκρυνση διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα.
Η απομάκρυνση CO₂ στο επίκεντρο της νέας κλιματικής στρατηγικής
Η έκθεση του Προγράμματος Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών (UNEP), με τίτλο Limiting Overshoot, αναγνωρίζει με σαφήνεια ότι, υπό όλες τις ρεαλιστικές εκτιμήσεις για την εξέλιξη των εκπομπών, ο πλανήτης θα ξεπεράσει το όριο του 1,5°C. Παράλληλα, παρουσιάζει τις παρεμβάσεις που απαιτούνται ώστε η παγκόσμια θερμοκρασία να επιστρέψει κάτω από αυτό το επίπεδο μέσα στον αιώνα.
Σύμφωνα με την έκθεση, εκτός από τη μείωση των εκπομπών σχεδόν στο μηδέν, θα χρειαστεί να αφαιρεθούν από την ατμόσφαιρα εκατοντάδες δισεκατομμύρια τόνοι διοξειδίου του άνθρακα. Η διαδικασία αυτή μπορεί να επιτευχθεί τόσο μέσω τεχνολογιών δέσμευσης και απομάκρυνσης CO₂ όσο και με φυσικές λύσεις, όπως η αναδάσωση και η αποκατάσταση των οικοσυστημάτων.
Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι η απομάκρυνση άνθρακα πρέπει πλέον να ενταχθεί ουσιαστικά στην παγκόσμια κλιματική πολιτική. Ο Steve Smith, ερευνητής για το κλίμα στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, επισημαίνει ότι οι κυβερνήσεις χρειάζεται να παρουσιάσουν συγκεκριμένους και ποσοτικοποιημένους στόχους για την ανάπτυξη αυτών των πρακτικών. Αξίζει να σημειωθεί ότι μέχρι σήμερα καμία χώρα δεν έχει συμπεριλάβει σαφώς προσδιορισμένους στόχους απομάκρυνσης CO₂ στις κλιματικές δεσμεύσεις που έχει καταθέσει στον ΟΗΕ.
Την ίδια στιγμή, μεταβάλλεται και η στάση περιβαλλοντικών οργανώσεων απέναντι στις τεχνολογίες απομάκρυνσης άνθρακα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Natural Resources Defense Council (NRDC), το οποίο, ενώ στο παρελθόν αντιμετώπιζε με επιφυλακτικότητα αυτές τις λύσεις, πλέον καλεί το περιβαλλοντικό κίνημα να τις στηρίξει, όπως ακριβώς στηρίζει τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τον εξηλεκτρισμό.
Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η απομάκρυνση CO₂ δεν θα πρέπει να λειτουργήσει ως άλλοθι για τη συνέχιση της χρήσης ορυκτών καυσίμων. Η βασική προτεραιότητα παραμένει η άμεση και δραστική μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Μεταρρυθμίσεις στις COP και επιτάχυνση των εθνικών δεσμεύσεων
Η αναπόφευκτη υπέρβαση του στόχου του 1,5°C επαναφέρει στο προσκήνιο και το ζήτημα της αποτελεσματικότητας των διεθνών διασκέψεων για το κλίμα. Ο Johan Rockström, επικεφαλής επιστήμονας στο Ινστιτούτο Ερευνών για τις Κλιματικές Επιπτώσεις του Πότσνταμ, εκτιμά ότι η διεθνής κλιματική πολιτική χρειάζεται να προχωρήσει σε μια ουσιαστική διαδικασία αυτοκριτικής, αναγνωρίζοντας ότι μέχρι σήμερα δεν έχει επιτευχθεί η απαιτούμενη πρόοδος.
Μεταξύ των προτάσεων για τη μεταρρύθμιση της διαδικασίας των COP βρίσκεται η δυνατότητα λήψης αποφάσεων με πλειοψηφική ψηφοφορία, αντί της σημερινής απαίτησης ομοφωνίας μεταξύ όλων των συμμετεχουσών χωρών. Σύμφωνα με τον Rockström, το ισχύον σύστημα επιτρέπει σε έναν μικρό αριθμό κρατών να μπλοκάρει αποφάσεις που υποστηρίζονται από την πλειονότητα της διεθνούς κοινότητας.
Παρά τις αδυναμίες της διαδικασίας, οι διασκέψεις του ΟΗΕ εξακολουθούν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο. Όπως επισημαίνει η Yamide Dagnet, αντιπρόεδρος του NRDC, οι COP έχουν συμβάλει ουσιαστικά στην πρόοδο της παγκόσμιας κλιματικής δράσης, με την επιτυχία τους να αποτυπώνεται όλο και περισσότερο στους βαθμούς θέρμανσης που έχει καταφέρει να αποφύγει ο πλανήτης.
Ενδεικτικό είναι ότι το 2015, όταν υπογράφηκε η Συμφωνία του Παρισιού, οι προβλέψεις έδειχναν πως η παγκόσμια θερμοκρασία θα μπορούσε να αυξηθεί έως και κατά 4°C μέσα στον αιώνα. Με βάση τις σημερινές πολιτικές, η εκτίμηση έχει περιοριστεί στους 2,6-2,8°C, σύμφωνα με την έκθεση του ΟΗΕ για το χάσμα εκπομπών.
Το βασικό μήνυμα που αναδεικνύεται στις εργασίες της COP31 είναι ότι οι διεθνείς συμφωνίες από μόνες τους δεν επαρκούν. Η ουσιαστική αλλαγή πρέπει να προέλθει από τις εθνικές κυβερνήσεις, μέσα από συγκεκριμένα μέτρα, σαφή σχέδια μείωσης των εκπομπών και επενδύσεις σε λύσεις που θα επιτρέψουν την επιστροφή της παγκόσμιας θερμοκρασίας σε ασφαλέστερα επίπεδα.
www.worldenergynews.gr
