Οι Ηνωμένες Πολιτείες συνδιοργανώνουν το φετινό Μουντιάλ, που αρχίζει στις 11 Ιουνίου, μαζί με τον Καναδά και το Μεξικό, δύο χώρες με τις οποίες ο Τραμπ βρίσκεται σε ανοιχτή πολιτική αντιπαράθεση
Στις 5 Δεκεμβρίου, ο Τζιάνι Ινφαντίνο, πρόεδρος της παγκόσμιας ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας FIFA, απένειμε στον Ντόναλντ Τραμπ το Βραβείο Ειρήνης της FIFA.
Όπως διαβάζουμε στο Bloomberg, η FIFA είχε μόλις θεσπίσει τη συγκεκριμένη διάκριση, η οποία περιλάμβανε τρόπαιο, μετάλλιο και πιστοποιητικό που αναγνώριζε τις πολυάριθμες ειρηνευτικές πρωτοβουλίες του.
Φορώντας το μετάλλιό του, ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε χαμογελαστός στη σκηνή του Κέντρου Παραστατικών Τεχνών Τζον Φ. Κένεντι, δύο εβδομάδες προτού το όνομά του προστεθεί στο κτίριο. Έναν μήνα αργότερα διέταξε την αποστολή αμερικανικών ειδικών δυνάμεων στη Βενεζουέλα για τη σύλληψη του προέδρου της χώρας, ενώ τον επόμενο μήνα ξεκίνησε μαζί με τον ηγέτη του Ισραήλ πόλεμο με το Ιράν.
Ο διαχωρισμός αθλητισμού και πολιτικής ήταν πάντοτε δύσκολος και η FIFA έχει προ πολλού εγκαταλείψει κάθε προσπάθεια να διατηρήσει τα προσχήματα. Ωστόσο, ακόμη και για τα δεδομένα της διοργανώτριας του Παγκοσμίου Κυπέλλου, η οποία συχνά βρίσκεται στο επίκεντρο πολιτικών και πολιτισμικών αντιπαραθέσεων, η απονομή του συγκεκριμένου βραβείου ήταν ασυνήθιστη. Το Μουντιάλ του 2026 υποτίθεται ότι θα αποτελούσε μια πιο πολιτικά ουδέτερη διοργάνωση, μετά τις διοργανώσεις σε Ρωσία και Κατάρ, οι οποίες βρέθηκαν στο στόχαστρο κατηγοριών περί διαφθοράς το 2015 σχετικά με τη διαδικασία επιλογής των διοργανωτριών χωρών.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες συνδιοργανώνουν το φετινό Μουντιάλ, που αρχίζει στις 11 Ιουνίου, μαζί με τον Καναδά και το Μεξικό, δύο χώρες με τις οποίες ο Τραμπ βρίσκεται σε ανοιχτή πολιτική αντιπαράθεση.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να βρίσκονται σε πολεμική κατάσταση με το Ιράν, η εθνική ομάδα του οποίου έχει προγραμματιστεί να αγωνιστεί στη Νότια Καλιφόρνια και το Σιάτλ. Η σύγκρουση έχει εκτινάξει το κόστος των καυσίμων για τους φιλάθλους που ταξιδεύουν στη διοργάνωση, επιβαρύνοντας περαιτέρω όσους επιθυμούν να εξασφαλίσουν εισιτήριο. Την ίδια στιγμή, η απειλή αυστηρών μεταναστευτικών ελέγχων πλανάται πάνω από τους επισκέπτες των ΗΠΑ αλλά και τις μειονοτικές κοινότητες της χώρας. Επιπλέον, το 76ήμερο κλείσιμο του Υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας, που έληξε στις 30 Απριλίου, προκάλεσε σοβαρές αναταράξεις στις προετοιμασίες ασφαλείας, με πιθανές μακροπρόθεσμες συνέπειες.
Υπάρχει μια άγραφη συμφωνία για τις χώρες που αναλαμβάνουν τη φιλοξενία ενός μεγάλου διεθνούς γεγονότος, ότι οφείλουν να αποφεύγουν να αποξενώνουν τον υπόλοιπο κόσμο πριν από την έναρξή του, επισημαίνει ο Νίκολας Γουατανάμπε, καθηγητής στο Τμήμα Αθλητικής και Ψυχαγωγικής Διοίκησης του Πανεπιστημίου της Νότιας Καρολίνας. «Βρισκόμαστε λίγο πριν φιλοξενήσουμε το μεγαλύτερο τουρνουά στον κόσμο και έχουμε ανοιχτές συγκρούσεις με πολλές χώρες», αναφέρει. «Δεν είναι καλή εικόνα».
Αρχικά, Καναδάς, Μεξικό και Ηνωμένες Πολιτείες προετοίμαζαν ξεχωριστές υποψηφιότητες για το 2026. Μετά το σκάνδαλο διαφθοράς, που οδήγησε στη σύλληψη πολλών αξιωματούχων της FIFA, η διαδικασία υποβολής υποψηφιοτήτων αναβλήθηκε. Οι τρεις χώρες κατέληξαν σε συμβιβασμό και κατέθεσαν κοινή πρόταση. Όταν αυτή εγκρίθηκε το 2018, οι σχέσεις μεταξύ των βορειοαμερικανικών γειτόνων είχαν ήδη αρχίσει να δοκιμάζονται, ιδίως μεταξύ ΗΠΑ και Μεξικού, αλλά εξακολουθούσαν να θεωρούνται σταθεροί σύμμαχοι.
Έκτοτε οι εντάσεις έχουν ενισχυθεί. Ο Τραμπ έχει εξετάσει το ενδεχόμενο αποχώρησης από τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με Καναδά και Μεξικό, την οποία είχε επαναδιαπραγματευθεί κατά την πρώτη θητεία του, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυξημένους δασμούς στα βορειοαμερικανικά προϊόντα. Η προθεσμία ανανέωσης της συμφωνίας λήγει την 1η Ιουλίου, δηλαδή εν μέσω του Μουντιάλ, και αν δεν υπάρξει συμφωνία θα ξεκινήσει ετήσια διαδικασία επανεξέτασης. Πολλοί Καναδοί και Μεξικανοί, οι οποίοι διατηρούν έντονα αρνητική άποψη για τον Τραμπ, έχουν μποϊκοτάρει αμερικανικά προϊόντα. Ο ίδιος ο πρόεδρος είχε δηλώσει πέρυσι ότι οι διαφωνίες μεταξύ των διοργανωτριών χωρών θα κάνουν το Παγκόσμιο Κύπελλο «πιο συναρπαστικό».
Ο Τραμπ έχει στείλει αντικρουόμενα μηνύματα σχετικά με το κατά πόσο η εθνική ομάδα του Ιράν μπορεί να αγωνιστεί με ασφάλεια. «Η εθνική ομάδα ποδοσφαίρου του Ιράν είναι ευπρόσδεκτη στο Παγκόσμιο Κύπελλο, αλλά δεν πιστεύω ότι είναι σωστό να βρίσκεται εκεί, για τη δική της ζωή και ασφάλεια», έγραψε τον Μάρτιο στην πλατφόρμα Truth Social. Η Τεχεράνη απάντησε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «στερούνται της δυνατότητας να εγγυηθούν την ασφάλεια των ομάδων που συμμετέχουν σε αυτό το παγκόσμιο γεγονός» και ζήτησε από τη FIFA να μεταφέρει τους αγώνες της στο Μεξικό. Σύμφωνα με τους Financial Times, κορυφαίος απεσταλμένος του Τραμπ πρότεινε να αντικατασταθεί το Ιράν από την Ιταλία, η οποία δεν είχε προκριθεί στη διοργάνωση. Η FIFA απέρριψε και τις δύο προτάσεις.
Στα τέλη Απριλίου, Ιρανοί ποδοσφαιρικοί αξιωματούχοι φέρονται να μην έλαβαν άδεια εισόδου στον Καναδά για συνέδριο της FIFA. Η υπουργός Εξωτερικών του Καναδά, Ανίτα Ανάντ, δήλωσε ότι η απόρριψη ήταν ακούσια και άφησε να εννοηθεί ότι οι μεταναστευτικές αρχές δεν ακολούθησαν σωστά τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα. «Το ποδόσφαιρο ενώνει τον κόσμο, η FIFA ενώνει τον κόσμο», δήλωσε ο Ινφαντίνο στο συνέδριο του Βανκούβερ. «Υπάρχουν ήδη αρκετοί που προσπαθούν να διχάσουν. Αν κανείς δεν επιχειρήσει να ενώσει, τι θα απογίνει ο κόσμος μας;».
Ούτε το Ιράν ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες συγκαταλέγονται στα φαβορί για την κατάκτηση του τροπαίου. Αν όμως προκριθούν από τους ομίλους και βρεθούν αντιμέτωπες στη φάση των νοκ άουτ, θα μπορούσε να προκύψει μια ιστορική αναμέτρηση, αντίστοιχη με τον περίφημο αγώνα χόκεϊ ΗΠΑ–Σοβιετικής Ένωσης στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 1980 ή με τη φορτισμένη συνάντηση ΗΠΑ–Ιράν στο Μουντιάλ του 1998 στη Γαλλία, την οποία είχε κερδίσει η ιρανική ομάδα. Η ασφάλεια ενός τέτοιου αγώνα θα μπορούσε να εξελιχθεί σε εφιάλτη για τους διοργανωτές, ιδιαίτερα μετά τις επιπτώσεις της μερικής αναστολής λειτουργίας της αμερικανικής κυβέρνησης.
Κατά τη διάρκεια εκείνης της περιόδου, της μεγαλύτερης αναστολής λειτουργίας στην ιστορία των ΗΠΑ, οι αξιωματούχοι της Ομάδας Εργασίας του Λευκού Οίκου για το Μουντιάλ εργάζονταν υπό διαφορετικούς περιορισμούς, ορισμένοι ακόμη και χωρίς αμοιβή, σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει τις σχετικές διαδικασίες. Η έλλειψη χρηματοδότησης περιόρισε σημαντικά τη συμμετοχή τους σε εκδηλώσεις στις πόλεις που θα φιλοξενήσουν αγώνες, ενώ σε πολλές περιπτώσεις δεν κατέστη δυνατό να επιθεωρήσουν τα στάδια. Το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας αναγκάστηκε να ακυρώσει ασκήσεις εκπαίδευσης και να περιορίσει προγράμματα που αφορούσαν τη χρήση drones από τις αστυνομικές αρχές για την επιτήρηση των περιοχών γύρω από τα γήπεδα. Αντίθετα, το FBI, το οποίο παρέμεινε πλήρως λειτουργικό, συνέχισε κανονικά τα δικά του προγράμματα εκπαίδευσης.
Η κυβέρνηση Τραμπ συνεργάζεται στενά με τη FIFA και όλους τους ομοσπονδιακούς, πολιτειακούς και τοπικούς εταίρους για το Παγκόσμιο Κύπελλο, δήλωσε ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Ντέιβις Ίνγκλ. Όπως ανέφερε, ο πρόεδρος είναι προσηλωμένος στο να διασφαλίσει ότι η διοργάνωση θα αποτελέσει όχι μόνο μια μοναδική εμπειρία για φιλάθλους και επισκέπτες, αλλά και το ασφαλέστερο Παγκόσμιο Κύπελλο στην ιστορία.
Μετά την αποκατάσταση της χρηματοδότησης του Υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας, οι αρμόδιες υπηρεσίες επιχειρούν να αναπληρώσουν τον χαμένο χρόνο. Ο νόμος One Big Beautiful Bill Act προέβλεπε επιχορηγήσεις ύψους 625 εκατ. δολαρίων προς τις διοργανώτριες πόλεις για ζητήματα κυβερνοασφάλειας, ενίσχυσης της αστυνόμευσης, ελέγχων προσωπικού, εκπαίδευσης και άλλων αναγκών. Ωστόσο, η αναστολή λειτουργίας του υπουργείου καθυστέρησε την επεξεργασία των σχετικών αιτημάτων. Πλέον βρίσκονται σε εξέλιξη οι διαδικασίες αποζημίωσης των πόλεων, κυρίως για υπερωρίες των δυνάμεων ασφαλείας.
Πιο δύσκολη αποδεικνύεται η αποκατάσταση του προσωπικού ασφαλείας στα αεροδρόμια. Περισσότεροι από 1.100 υπάλληλοι της Υπηρεσίας Ασφάλειας Μεταφορών εγκατέλειψαν τις θέσεις τους κατά τη διάρκεια της αναστολής λειτουργίας. Η εκπαίδευση νέων στελεχών απαιτεί τέσσερις έως έξι μήνες προτού μπορέσουν να αναλάβουν υπηρεσία στους ελέγχους ασφαλείας. Την ίδια στιγμή, οι αμερικανικές αρχές αναμένουν την είσοδο από πέντε έως επτά εκατομμύρια ταξιδιωτών στη χώρα, αριθμός που αντιστοιχεί σε 78 διοργανώσεις Super Bowl κατανεμημένες σε έντεκα αμερικανικές πόλεις.
«Η TSA δεν έχει την πολυτέλεια του χρόνου», είχε δηλώσει τον Μάρτιο ενώπιον του Κογκρέσου η προσωρινή διοικήτρια της υπηρεσίας, Χα Νγκουγέν ΜακΝιλ. «Αναμένουμε σημαντική αύξηση του αριθμού των επιβατών».
Πριν όμως επιβιβαστούν σε αεροπλάνο, παίκτες, μέλη αποστολών και φίλαθλοι θα πρέπει να εξασφαλίσουν βίζα εισόδου. Και αυτό αποτελεί πεδίο αντιπαράθεσης. Σε κλειστή σύσκεψη στον Λευκό Οίκο τον Απρίλιο, κυβερνητικοί αξιωματούχοι επιχείρησαν να καθησυχάσουν εκπροσώπους επιχειρηματικών, αθλητικών και τουριστικών φορέων. Σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν, το 80% των επισκεπτών μπορεί να υποβάλει αίτηση μέσω των συνηθισμένων διαδικασιών και να λάβει βίζα εντός 60 ημερών, ενώ οι υπόλοιποι μπορούν να αξιοποιήσουν το σύστημα FIFA Priority Appointment Scheduling System. Μέχρι τις αρχές Μαΐου, περίπου 16.000 άτομα είχαν ήδη χρησιμοποιήσει την πλατφόρμα.
Παράλληλα, η FIFA συνεργάζεται με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ για τον εντοπισμό εναλλακτικών σημείων υποστήριξης ομάδων και κατόχων εισιτηρίων σε περίπτωση που οι πρεσβείες των χωρών τους παραμείνουν κλειστές εξαιτίας της κρίσης στη Μέση Ανατολή, εξήγησε η επικεφαλής επιχειρηματικής στρατηγικής της FIFA, Έιμι Χόπφινγκερ. Όπως ανέφερε, στόχος είναι να δοθεί σε όλους η δυνατότητα να υποβάλουν αίτηση και, εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις, να λάβουν τη βίζα τους. «Δεν θα είναι ποτέ όλοι ευχαριστημένοι», παραδέχθηκε.
Η Υπηρεσία Μετανάστευσης και Τελωνείων είχε αφήσει δημόσια να εννοηθεί ότι θα διαδραματίσει «καθοριστικό ρόλο» στην ασφάλεια του Μουντιάλ, προκαλώντας φόβους για επιχειρήσεις ελέγχων στα γήπεδα. Τον Μάρτιο ο Τραμπ απέπεμψε την υπουργό Εσωτερικής Ασφάλειας Κρίστι Νόεμ, η οποία είχε την εποπτεία της υπηρεσίας. Εκπρόσωπος του υπουργείου δήλωσε ότι δεν υπάρχουν σχέδια για μεγάλης κλίμακας επιχειρήσεις σε χώρους διεξαγωγής αγώνων ή εις βάρος θεατών, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι οι συνήθεις μεταναστευτικοί έλεγχοι θα συνεχιστούν.
Η διοργάνωση ενός γεγονότος τέτοιου μεγέθους είναι πάντοτε σύνθετη υπόθεση, ακόμη και χωρίς την επιπλέον πολιτική αναταραχή στην Ουάσιγκτον. Επικριτές της FIFA υποστηρίζουν ότι η ομοσπονδία υπερχρέωσε τα εισιτήρια και δεν εξασφάλισε οικονομικά προσιτές μεταφορές προς τα γήπεδα. Στη Νέα Υόρκη, για παράδειγμα, ένα εισιτήριο τρένου από την πόλη προς το στάδιο κοστίζει πάνω από 100 δολάρια. Η FIFA απαντά ότι οι τιμές των εισιτηρίων καθορίζονται από την αγορά και αποδίδει το πρόβλημα στη New Jersey Transit. Επιπλέον, οι φίλαθλοι που επιθυμούν να παρακολουθήσουν πολλούς αγώνες καλούνται να μετακινηθούν ανάμεσα σε πολιτείες ή ακόμη και μεταξύ διαφορετικών χωρών, γεγονός που περιπλέκει περαιτέρω τον σχεδιασμό των ταξιδιών τους.
Η μεγαλύτερη αβεβαιότητα, ωστόσο, παραμένει ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ. Το Παγκόσμιο Κύπελλο προσφέρει μια τεράστια διεθνή σκηνή και, είτε πρόκειται για έμμεσες απειλές προς τους Ιρανούς ποδοσφαιριστές, είτε για αντιπαραθέσεις με τους συνδιοργανωτές των ΗΠΑ, είτε για οτιδήποτε άλλο, δύσκολα θα αφήσει ανεκμετάλλευτη την ευκαιρία να βρεθεί στο επίκεντρο της προσοχής, εκτιμά ο Τζουλς Μπόικοφ, συγγραφέας του βιβλίου «Red Card: The 2026 World Cup, Sportswashing, and the FIFA Greed Machine». Όπως σημειώνει, ο Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι δεν προτίθεται να χάσει αυτή την ευκαιρία, έχοντας στο πλευρό του έναν πρόθυμο σύμμαχο στο πρόσωπο του προέδρου της FIFA, Τζιάνι Ινφαντίνο. «Ο Τραμπ έχει αγκαλιάσει τον αθλητισμό με μεγαλύτερο ζήλο από οποιονδήποτε προηγούμενο πρόεδρο των ΗΠΑ και έχει τοποθετηθεί έτσι ώστε να αξιοποιήσει στο έπακρο το Μουντιάλ για τους δικούς του πολιτικούς σκοπούς», καταλήγει.
