Ο κοινός πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν έχει πλέον εξελιχθεί σε περιφερειακή σύγκρουση, με τις συνέπειες να ξεπερνούν ήδη τα όρια της Μέσης Ανατολής.
Αφού ειδικοί αναλυτές για την περιοχή αποτίμησαν τις επιπτώσεις στις γειτονικές χώρες, το βλέμμα στρέφεται πλέον στην Ευρώπη, την Ασία, τη Βόρεια Αμερική και τη Λατινική Αμερική, όπου οι ηγεσίες αντιδρούν με διαφορετικούς τόνους και τρόπους στην κλιμάκωση.
Μια ματιά στην Κίνα
Στην Κίνα, η αντίδραση χαρακτηρίζεται συγκρατημένη, χλιαρή και ήπια, αν και το Πεκίνο δεν μπορεί να αγνοήσει τον ρόλο του. Το 2023 διαμεσολάβησε για την προσέγγιση Ιράν–Σαουδικής Αραβίας, ενώ ο πρόεδρος Xi Jinping προωθεί την Παγκόσμια Πρωτοβουλία Ασφάλειας και τους BRICS ως εναλλακτική στη δυτική τάξη πραγμάτων.
Το Ιράν έχει λάβει σημαντική οικονομική στήριξη από το Πεκίνο, εντάχθηκε στους BRICS και συμμετέχει στον Οργανισμό για τη Συνεργασία της Σαγκάης, ενώ η Κίνα αποτελεί τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο για πολλές χώρες της περιοχής.
Παρά ταύτα, η επίσημη στάση περιορίστηκε σε οδηγίες εκκένωσης και τυπικές καταδίκες κατά ΗΠΑ και Ισραήλ. Πίσω από αυτή τη στάση κρύβεται το δίλημμα: το Ιράν είναι ταυτόχρονα αποδυναμωμένο αλλά και βασικός αντιδυτικός σύμμαχος και προμηθευτής φθηνού πετρελαίου, την ώρα που οι κινεζικές επενδύσεις και οι ενεργειακές ροές απειλούνται.
Στο Κρεμλίνο
Από τη Ρωσία, η εικόνα που αναδύεται είναι εκείνη ενός συμμάχου που δεν σπεύδει να βοηθήσει. Παρά τη ρητορική περί πολυπολικού κόσμου, η Μόσχα εμφανίζεται απρόθυμη ή ανίκανη να στηρίξει ουσιαστικά την Τεχεράνη. Μετά την πτώση του Bashar al-Assad και τα προβλήματα άλλων συμμάχων της, το Κρεμλίνο περιορίζεται απλώς σε δηλώσεις συμπάθειας. Ο πρόεδρος Putin έδωσε τα συλλυπητήριά του μετά τον θάνατο του Ali Khamenei, χωρίς περαιτέρω συνέχεια. Η ρωσική ηγεσία, απορροφημένη από τον πόλεμο στην Ουκρανία, φαίνεται να επιδιώκει περισσότερο τα οφέλη από τις υψηλότερες τιμές πετρελαίου και την απόσπαση της διεθνούς προσοχής, παρά μια ενεργό στρατιωτική στήριξη.
Τι κάνει η Βρετανία
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η κυρίαρχη άποψη είναι ότι η στρατιωτική δράση ήταν πρόωρη, ενώ γίνονται συγκρίσεις με την εισβολή στο Ιράκ επί George W. Bush. Η κυβέρνηση του Starmer βρίσκεται σε δύσκολη θέση, καθώς επιμένει στη σημασία του διεθνούς δικαίου, αποφεύγοντας ωστόσο ανοιχτή ρήξη με την Ουάσιγκτον.
Παρά τις φωνές όπως εκείνη του Nigel Farage που ζητούν πλήρη ευθυγράμμιση με τις ΗΠΑ, το Λονδίνο εμφανίζεται επιφυλακτικό, με την κοινή γνώμη να εστιάζει στην έλλειψη σαφών στόχων και νομικής βάσης.
Η θέση της ΕΕ
Στις Βρυξέλλες, το γκρουπ των 27 βρίσκεται ανάμεσα στην υπεράσπιση της διεθνούς νομιμότητας και στη διατήρηση της διατλαντικής συνοχής. Ορισμένοι ηγέτες καταδικάζουν τα πλήγματα ως επιλογή πολέμου, άλλοι δίνουν προτεραιότητα στη σχέση με τις ΗΠΑ, ενώ δεν λείπουν αυτοί που εκτιμούν ότι η αποδυνάμωση της Τεχεράνης ίσως μειώσει τον κίνδυνο πυρηνικής διάδοσης.
Ο Γερμανός καγκελάριος Friedrich Merz επιχείρησε να μετατοπίσει τη συζήτηση στην «επόμενη ημέρα», όμως οι εσωτερικές διαιρέσεις παραμένουν.
Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού
Στον Καναδά, η κυβέρνηση ακολουθεί προσεκτική και συντονισμένη με τους συμμάχους γραμμή.
Ο πρωθυπουργός Mark Carney δήλωσε ότι η χώρα στηρίζει τις προσπάθειες αποτροπής απόκτησης πυρηνικών όπλων από το Ιράν, διευκρινίζοντας ότι δεν υπάρχει άμεση στρατιωτική εμπλοκή. Με ισχυρή ιρανική διασπορά εντός της χώρας, η Οτάβα καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στις συμμαχικές υποχρεώσεις και την εσωτερική συνοχή.
Ο «φίλος» του Τrump
Στη Λατινική Αμερική, η Αργεντινή ξεχωρίζει για τη σθεναρή υποστήριξή της. Ο πρόεδρος Javier Milei χαιρέτισε τα πλήγματα, χαρακτηρίζοντας το ιρανικό καθεστώς απειλή για τη διεθνή σταθερότητα.
Η στάση αυτή συνδέεται τόσο με τη φιλοϊσραηλινή του τοποθέτηση όσο και με τη μνήμη των πολύνεκρων επιθέσεων της δεκαετίας του 1990 στο Μπουένος Άιρες, για τις οποίες η αργεντίνικη Δικαιοσύνη έχει καταλογίσει ευθύνες στο Ιράν.
Άλλες χώρες της περιοχής, όπως η Βραζιλία και το Μεξικό, ζητούν αυτοσυγκράτηση, ενώ ορισμένες καταδικάζουν ανοιχτά τις επιθέσεις.
Καθώς η σύγκρουση βαθαίνει, οι διεθνείς αντιδράσεις αποτυπώνουν ένα τοπίο γεμάτο αντιφάσεις, όπου γεωπολιτικά συμφέροντα, ιστορικές μνήμες και οικονομικοί υπολογισμοί διαμορφώνουν μια εύθραυστη ισορροπία.
www.worldenergynews.gr
