Σε βάθος χρόνου, η δυνατότητα του Ιράν να κρατά όμηρο την παγκόσμια οικονομία αναμένεται να περιοριστεί, καθώς οι χερσαίες διαδρομές μεταφοράς πετρελαίου θα αντικαταστήσουν σταδιακά τη θαλάσσια διέλευση μέσω του Ορμούζ
Το Ιράν έχει αυτή τη στιγμή τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ σε δύσκολη θέση όσον αφορά τα Στενά του Ορμούζ, όπως γράφει ο αρθρογράφος του Bloomberg, Javier Blas.
Ο Λευκός Οίκος προσπαθεί να αποκαταστήσει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα σε μια θαλάσσια οδό που δεν είχε κλείσει πριν από την έναρξη της σύγκρουσης. Ωστόσο, η Τεχεράνη κινδυνεύει να υπερβάλει στη χρήση αυτού του πλεονεκτήματος: αν συνεχίσει να ασκεί πίεση, μπορεί να χάσει τη στρατηγική επιρροή της — όχι άμεσα, αλλά σταδιακά μέσα στην επόμενη πενταετία, καθώς οι γειτονικές χώρες επιταχύνουν την ανάπτυξη εναλλακτικών διαδρομών μεταφοράς πετρελαίου.
Ο Λευκός Οίκος προσπαθεί να αποκαταστήσει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα σε μια θαλάσσια οδό που δεν είχε κλείσει πριν από την έναρξη της σύγκρουσης. Ωστόσο, η Τεχεράνη κινδυνεύει να υπερβάλει στη χρήση αυτού του πλεονεκτήματος: αν συνεχίσει να ασκεί πίεση, μπορεί να χάσει τη στρατηγική επιρροή της — όχι άμεσα, αλλά σταδιακά μέσα στην επόμενη πενταετία, καθώς οι γειτονικές χώρες επιταχύνουν την ανάπτυξη εναλλακτικών διαδρομών μεταφοράς πετρελαίου.
Δεν πρόκειται απλώς για εκτίμηση εξωτερικών αναλυτών. Ακόμη και οι ίδιοι οι Ιρανοί αξιωματούχοι αναγνωρίζουν τους κινδύνους. «Τα Στενά είναι πολύτιμα όσο η κίνηση μέσω αυτών αυξάνεται καθημερινά και όχι όταν μειώνεται», δήλωσε νωρίτερα αυτόν τον μήνα στην κρατική τηλεόραση ο πρόεδρος της ιρανικής Βουλής και κορυφαίος διαπραγματευτής, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ. «Δεν πρέπει να στρέψουμε τα Στενά εναντίον του ίδιου τους του σκοπού».
Και όμως, αυτό ακριβώς φαίνεται να κάνει η Ισλαμική Δημοκρατία. Με τις επιθέσεις σε πετρελαιοφόρα στα ανοικτά του Ομάν, το Ιράν έχει πείσει όλα τα κράτη του Περσικού Κόλπου, αλλά και μεγάλους εισαγωγείς πετρελαίου, όπως η Κίνα και η Ιαπωνία, ότι ο μόνος τρόπος για να διασφαλίσουν τη μελλοντική ροή ενέργειας είναι να επενδύσουν δισεκατομμύρια δολάρια σε νέες υποδομές αγωγών.
Βραχυπρόθεσμα, το Ιράν μπορεί να κερδίσει ορισμένες μάχες. Οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν τη δυνατότητα να εμποδίσουν τη διέλευση πλοίων από τα Στενά, ακόμη και για παρατεταμένο χρονικό διάστημα. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει σε άνοδο των τιμών του πετρελαίου, αυξάνοντας την οικονομική και πολιτική πίεση προς τον Τραμπ. Μόνο η χρήση των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου των ΗΠΑ, σε συνδυασμό με μια σημαντική μείωση των κινεζικών αγορών πετρελαίου, θα μπορούσε να αποτρέψει μια σοβαρή αναταραχή στην ενεργειακή αγορά.
Σε βάθος χρόνου, όμως, η δυνατότητα του Ιράν να κρατά όμηρο την παγκόσμια οικονομία αναμένεται να περιοριστεί, καθώς οι χερσαίες διαδρομές μεταφοράς πετρελαίου θα αντικαταστήσουν σταδιακά τη θαλάσσια διέλευση μέσω του Ορμούζ.
Πριν από την έναρξη του πολέμου, μέσω των Στενών του Ορμούζ διακινούνταν περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου, εκ των οποίων περίπου 15 εκατ. βαρέλια ημερησίως αφορούσαν αργό πετρέλαιο και άλλα 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως διυλισμένα προϊόντα. Το ίδιο το Ιράν αντιπροσώπευε περίπου 3 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε αργό και επεξεργασμένα προϊόντα, ενώ τα υπόλοιπα 17 εκατ. βαρέλια προέρχονταν από γειτονικές χώρες.
Από αυτή την ποσότητα, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν ήδη μεταφέρει περίπου 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως μέσω υφιστάμενων αγωγών, παρακάμπτοντας τα Στενά. Πλέον, η κούρσα έχει ξεκινήσει για την εξεύρεση εναλλακτικών διαδρομών για τα υπόλοιπα 12 εκατ. βαρέλια ημερησίως που εξακολουθούν να εξαρτώνται από τη θαλάσσια οδό.
Οι αγωγοί πετρελαίου αποτελούν τεχνολογικά σχετικά απλά έργα και μπορούν να κατασκευαστούν με ταχύτητα σε σύγκριση με άλλες μεγάλες υποδομές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο λεγόμενος Tapline, ένας αγωγός μήκους 1.640 χιλιομέτρων που συνέδεε τη Σαουδική Αραβία με τον Λίβανο μέσω Ιορδανίας και Συρίας. Το έργο ολοκληρώθηκε μέσα σε μόλις τριάμισι χρόνια, το 1950. Αντίστοιχα, τη δεκαετία του 1980 κατασκευάστηκαν σημαντικοί περιφερειακοί αγωγοί, όπως οι δύο φάσεις του αγωγού Ιράκ-Σαουδικής Αραβίας (IPSA), σε λιγότερο από τέσσερα χρόνια.
Το βασικό εμπόδιο, ωστόσο, δεν είναι η τεχνική κατασκευή, αλλά η πολιτική. Από τη στιγμή που ένας αγωγός πρέπει να διασχίσει διεθνή σύνορα, μετατρέπεται σε αντικείμενο γεωπολιτικών διαπραγματεύσεων. Μόνο το Ριάντ και το Αμπού Ντάμπι μπορούν να κατασκευάσουν νέους αγωγούς αποκλειστικά εντός της επικράτειάς τους. Όλες οι υπόλοιπες χώρες χρειάζεται να περάσουν τουλάχιστον ένα ή περισσότερα σύνορα για να αποκτήσουν πρόσβαση στη θάλασσα.
Για δεκαετίες, η περιοχή αντιμετώπισε σοβαρές δυσκολίες στην κατασκευή και λειτουργία περιφερειακών ενεργειακών διαδρόμων. Τα εγκαταλειμμένα δίκτυα αγωγών που κατασκευάστηκαν από τη δεκαετία του 1950 έως τη δεκαετία του 1990 αποτελούν μάρτυρες των πολλών αποτυχημένων προσπαθειών παράκαμψης των Στενών του Ορμούζ. Ο ίδιος ο Tapline είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Ωστόσο, η συνεχιζόμενη αντιπαράθεση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, σε συνδυασμό με το τέλος της εμφύλιας σύγκρουσης στη Συρία, έχει αλλάξει τα περιφερειακά δεδομένα. Σήμερα, η συνεργασία μεταξύ Δαμασκού και Ριάντ, όπως και μεταξύ Βαγδάτης και Άγκυρας, θεωρείται πλέον εφικτή. Όσα κάποτε φαίνονταν αδύνατα, αρχίζουν να εξετάζονται ως ρεαλιστικές επιλογές.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν ήδη προχωρήσει σε κινήσεις προς αυτή την κατεύθυνση. Όταν ολοκληρωθεί ο νέος ημιτελής αγωγός τους, χωρητικότητας περίπου 1,5 εκατ. βαρελιών ημερησίως, έως το τέλος του 2027, η ποσότητα πετρελαίου που θα χρειάζεται να διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ θα μειωθεί περίπου στα 10,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Παράλληλα, το Αμπού Ντάμπι εξετάζει την ταχεία κατασκευή ενός τρίτου αγωγού, ο οποίος θα μπορούσε να περιορίσει περαιτέρω την εξάρτηση από τη θαλάσσια διαδρομή.
www.worldenergynews.gr
