Στις προτάσεις του Συμβουλίου περιλαμβάνεται επίσης η ενίσχυση της αρχής, ότι κατά τον ενεργειακό σχεδιασμό θα πρέπει να συνεκτιμώνται κατά προτεραιότητα οι τοπικές ενεργειακές ανάγκες και όχι αποκλειστικά ο εξαγωγικός χαρακτήρας των επενδύσεων - Η συγκεκριμένη αναφορά εκτιμάται ότι θα μπορεί να αξιοποιηθεί και κατά τον δικαστικό έλεγχο μελλοντικών έργων
Στην τελική ευθεία εισέρχεται η διαδικασία ολοκλήρωσης του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου (ΕΧΠ) για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, καθώς την περασμένη Πέμπτη πραγματοποιήθηκε η τελευταία συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας, το οποίο διαμόρφωσε τη γνωμοδότησή του επί του σχεδίου που είχε τεθεί σε δημόσια διαβούλευση.
Το επόμενο καθοριστικό βήμα έχει προγραμματιστεί για αύριο, Τρίτη 27 Ιουλιου, οπότε συνεδριάζει το Κεντρικό Συμβούλιο Χωροταξικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΚΕΣΥΧΩΘΑ), προκειμένου να εξετάσει το τελικό κείμενο πριν αυτό λάβει τη μορφή Κοινής Υπουργικής Απόφασης. Στη συνέχεια, η ΚΥΑ θα διαβιβαστεί για υπογραφή στον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρο Παπασταύρου, ο οποίος θα έχει και τον τελικό λόγο ως προς το περιεχόμενο του νέου πλαισίου.
Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι, παρότι ο βασικός κορμός του σχεδίου που παρουσιάστηκε στη δημόσια διαβούλευση παραμένει αναλλοίωτος, η γνωμοδότηση του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας περιλαμβάνει μικρές στοχευμένες βελτιώσεις και διευκρινίσεις, οι οποίες αποσκοπούν στην ενίσχυση της περιβαλλοντικής προστασίας και στη μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου, χωρίς ωστόσο να μεταβάλλουν τη φιλοσοφία του σχεδιασμού.
Άλλωστε, σύμφωνα με πληροφορίες, τα μέλη του Συμβουλίου γνωμοδότησαν θετικά ως προς τις βασικές προτάσεις, συμπεριλαμβανομένης της διατήρησης του ορίου των 1.200 μέτρων για τη χωροθέτηση νέων αιολικών εγκαταστάσεων, παρά τις σφοδρές αντιδράσεις που είχε προκαλέσει η συγκεκριμένη πρόβλεψη στον κλάδο. Παράλληλα, παραμένει και η πρόβλεψη που αποκλείει νέα αιολικά στα νησιά με έκταση κάτω των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, μία από τις σημαντικότερες επιλογές του νέου χωροταξικού. Μάλιστα, η συγκεκριμένη πρόβλεψη επιτρέπει νέες επενδύσεις σε μόλις 13 νησιά (συμπεριλαμβανομένων της Εύβοιας και της Κρήτης).
Για τις περιοχές Natura
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον πάντως, όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές, παρουσιάζουν οι αλλαγές που εισηγείται το Συμβούλιο για τις περιοχές Natura 2000. Σύμφωνα με πληροφορίες, προτείνεται να αφαιρεθεί η αναφορά που συνέδεε τη δυνατότητα χωροθέτησης με το αιολικό δυναμικό άνω των 7,5 μέτρων ανά δευτερόλεπτο και το βάρος μεταφέρεται πλέον αποκλειστικά στις προβλέψεις των επί μέρους Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών (ΕΠΜ). Η αλλαγή αυτή θεωρείται ότι ενισχύει τον ρόλο της περιβαλλοντικής αξιολόγησης έναντι ενός αποκλειστικά τεχνικού κριτηρίου και αναμένεται να προκαλέσει περαιτέρω δυσαρέσκεια στον κλάδο των αιολικών.
Παράλληλα, σύμφωνα με μέλη του Συμβουλίου, η γνωμοδότηση εισηγείται αυστηρότερη αντιμετώπιση των συνοδών έργων, όπως οι γραμμές διασύνδεσης, όταν αυτά διέρχονται από προστατευόμενες περιοχές. Αν και οι σχετικές δυνατότητες προβλέπονται από την ισχύουσα νομοθεσία και δεν μπορούν να ανατραπούν μέσω ενός χωροταξικού πλαισίου, προτείνεται να προβλέπεται ρητά ότι η διέλευσή τους θα πρέπει να αποφεύγεται, εκτός εάν τεκμηριώνεται ειδικά μέσω των απαιτούμενων μελετών.
Στις προτάσεις του Συμβουλίου περιλαμβάνεται επίσης η ενίσχυση της αρχής, ότι κατά τον ενεργειακό σχεδιασμό θα πρέπει να συνεκτιμώνται κατά προτεραιότητα οι τοπικές ενεργειακές ανάγκες και όχι αποκλειστικά ο εξαγωγικός χαρακτήρας των επενδύσεων. Η συγκεκριμένη αναφορά εκτιμάται ότι θα μπορεί να αξιοποιηθεί και κατά τον δικαστικό έλεγχο μελλοντικών έργων, ιδίως σε περιοχές όπου τίθενται ζητήματα υπερσυγκέντρωσης εγκαταστάσεων.
Ένα ακόμη στοιχείο που εισάγεται είναι η πρόβλεψη ειδικών μελετών για το χερσαίο και το θαλάσσιο τοπίο, συμπληρωματικά προς τα υφιστάμενα κριτήρια αποστάσεων. Η προσέγγιση αυτή επιχειρεί να αντιμετωπίσει την κριτική, ότι η αποκλειστική χρήση αριθμητικών αποστάσεων δεν αρκεί για να αποτυπώσει τις πραγματικές επιπτώσεις μεγάλων ενεργειακών έργων στο τοπίο.
Παράλληλα, εξετάζεται η περαιτέρω εξειδίκευση του πλαισίου για το repowering υφιστάμενων αιολικών πάρκων, ώστε να αποσαφηνιστούν οι όροι υπό τους οποίους θα μπορούν να αναβαθμίζονται οι εγκαταστάσεις χωρίς επέκταση της χωρικής τους κατάληψης.
Η ολοκλήρωση της διαδικασίας τόσο για το Ειδικό Χωροταξικό για τις ΑΠΕ, όσο και για τα άλλα δύο για τη βιομηχανία και τον τουρισμό, θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς τα χρονικά περιθώρια είναι περιορισμένα. Έτσι, αφού τις επόμενες ημέρες υπογραφούν από το ΥΠΕΝ οι σχετικές ΚΥΑ τη σκυτάλη θα πάρει το Υπουργείο Ανάπτυξης που επιδιώκει έως το τέλος Αυγούστου να έχει ολοκληρωθεί ο φάκελος όλων των σχετικών μεταρρυθμίσεων και οροσήμων που συνδέονται με το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, προκειμένου να κλείσουν οι εκκρεμότητες του προγράμματος εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών.
Το επόμενο καθοριστικό βήμα έχει προγραμματιστεί για αύριο, Τρίτη 27 Ιουλιου, οπότε συνεδριάζει το Κεντρικό Συμβούλιο Χωροταξικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΚΕΣΥΧΩΘΑ), προκειμένου να εξετάσει το τελικό κείμενο πριν αυτό λάβει τη μορφή Κοινής Υπουργικής Απόφασης. Στη συνέχεια, η ΚΥΑ θα διαβιβαστεί για υπογραφή στον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρο Παπασταύρου, ο οποίος θα έχει και τον τελικό λόγο ως προς το περιεχόμενο του νέου πλαισίου.
Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι, παρότι ο βασικός κορμός του σχεδίου που παρουσιάστηκε στη δημόσια διαβούλευση παραμένει αναλλοίωτος, η γνωμοδότηση του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας περιλαμβάνει μικρές στοχευμένες βελτιώσεις και διευκρινίσεις, οι οποίες αποσκοπούν στην ενίσχυση της περιβαλλοντικής προστασίας και στη μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου, χωρίς ωστόσο να μεταβάλλουν τη φιλοσοφία του σχεδιασμού.
Άλλωστε, σύμφωνα με πληροφορίες, τα μέλη του Συμβουλίου γνωμοδότησαν θετικά ως προς τις βασικές προτάσεις, συμπεριλαμβανομένης της διατήρησης του ορίου των 1.200 μέτρων για τη χωροθέτηση νέων αιολικών εγκαταστάσεων, παρά τις σφοδρές αντιδράσεις που είχε προκαλέσει η συγκεκριμένη πρόβλεψη στον κλάδο. Παράλληλα, παραμένει και η πρόβλεψη που αποκλείει νέα αιολικά στα νησιά με έκταση κάτω των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, μία από τις σημαντικότερες επιλογές του νέου χωροταξικού. Μάλιστα, η συγκεκριμένη πρόβλεψη επιτρέπει νέες επενδύσεις σε μόλις 13 νησιά (συμπεριλαμβανομένων της Εύβοιας και της Κρήτης).
Για τις περιοχές Natura
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον πάντως, όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές, παρουσιάζουν οι αλλαγές που εισηγείται το Συμβούλιο για τις περιοχές Natura 2000. Σύμφωνα με πληροφορίες, προτείνεται να αφαιρεθεί η αναφορά που συνέδεε τη δυνατότητα χωροθέτησης με το αιολικό δυναμικό άνω των 7,5 μέτρων ανά δευτερόλεπτο και το βάρος μεταφέρεται πλέον αποκλειστικά στις προβλέψεις των επί μέρους Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών (ΕΠΜ). Η αλλαγή αυτή θεωρείται ότι ενισχύει τον ρόλο της περιβαλλοντικής αξιολόγησης έναντι ενός αποκλειστικά τεχνικού κριτηρίου και αναμένεται να προκαλέσει περαιτέρω δυσαρέσκεια στον κλάδο των αιολικών.
Παράλληλα, σύμφωνα με μέλη του Συμβουλίου, η γνωμοδότηση εισηγείται αυστηρότερη αντιμετώπιση των συνοδών έργων, όπως οι γραμμές διασύνδεσης, όταν αυτά διέρχονται από προστατευόμενες περιοχές. Αν και οι σχετικές δυνατότητες προβλέπονται από την ισχύουσα νομοθεσία και δεν μπορούν να ανατραπούν μέσω ενός χωροταξικού πλαισίου, προτείνεται να προβλέπεται ρητά ότι η διέλευσή τους θα πρέπει να αποφεύγεται, εκτός εάν τεκμηριώνεται ειδικά μέσω των απαιτούμενων μελετών.
Στις προτάσεις του Συμβουλίου περιλαμβάνεται επίσης η ενίσχυση της αρχής, ότι κατά τον ενεργειακό σχεδιασμό θα πρέπει να συνεκτιμώνται κατά προτεραιότητα οι τοπικές ενεργειακές ανάγκες και όχι αποκλειστικά ο εξαγωγικός χαρακτήρας των επενδύσεων. Η συγκεκριμένη αναφορά εκτιμάται ότι θα μπορεί να αξιοποιηθεί και κατά τον δικαστικό έλεγχο μελλοντικών έργων, ιδίως σε περιοχές όπου τίθενται ζητήματα υπερσυγκέντρωσης εγκαταστάσεων.
Ένα ακόμη στοιχείο που εισάγεται είναι η πρόβλεψη ειδικών μελετών για το χερσαίο και το θαλάσσιο τοπίο, συμπληρωματικά προς τα υφιστάμενα κριτήρια αποστάσεων. Η προσέγγιση αυτή επιχειρεί να αντιμετωπίσει την κριτική, ότι η αποκλειστική χρήση αριθμητικών αποστάσεων δεν αρκεί για να αποτυπώσει τις πραγματικές επιπτώσεις μεγάλων ενεργειακών έργων στο τοπίο.
Παράλληλα, εξετάζεται η περαιτέρω εξειδίκευση του πλαισίου για το repowering υφιστάμενων αιολικών πάρκων, ώστε να αποσαφηνιστούν οι όροι υπό τους οποίους θα μπορούν να αναβαθμίζονται οι εγκαταστάσεις χωρίς επέκταση της χωρικής τους κατάληψης.
Η ολοκλήρωση της διαδικασίας τόσο για το Ειδικό Χωροταξικό για τις ΑΠΕ, όσο και για τα άλλα δύο για τη βιομηχανία και τον τουρισμό, θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς τα χρονικά περιθώρια είναι περιορισμένα. Έτσι, αφού τις επόμενες ημέρες υπογραφούν από το ΥΠΕΝ οι σχετικές ΚΥΑ τη σκυτάλη θα πάρει το Υπουργείο Ανάπτυξης που επιδιώκει έως το τέλος Αυγούστου να έχει ολοκληρωθεί ο φάκελος όλων των σχετικών μεταρρυθμίσεων και οροσήμων που συνδέονται με το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, προκειμένου να κλείσουν οι εκκρεμότητες του προγράμματος εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών.
