Η Βουλγαρία αναδεικνύεται σε έναν από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους κόμβους αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη, αξιοποιώντας ευρωπαϊκές επιχορηγήσεις ύψους 700 εκατ. ευρώ και ένα ευνοϊκότερο ρυθμιστικό πλαίσιο για την προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων.
Όπως διαβάζουμε στο Energy Market Price, μέσα σε έναν χρόνο, η εγκατεστημένη δυναμικότητα αποθήκευσης με μπαταρίες διπλασιάστηκε, επιτρέποντας στη χώρα να αξιοποιεί την ηλιακή παραγωγή της ημέρας και να διοχετεύει ηλεκτρική ενέργεια στην αγορά κατά τις βραδινές ώρες αιχμής.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι υψηλές τιμές ενέργειας, οι ανησυχίες για την επάρκεια εφοδιασμού και οι ολοένα συχνότεροι καύσωνες εντείνουν την ανάγκη για ευέλικτα ηλεκτρικά συστήματα. Η Βουλγαρία έχει ενισχύσει τις εξαγωγές της, συμβάλλοντας στην κάλυψη αναγκών γειτονικών χωρών κατά τη διάρκεια των υψηλών θερμοκρασιών του Ιουλίου και του Αυγούστου.
«Η αποθήκευση ενέργειας με μπαταρίες είναι πλέον κρίσιμη. Δεν αποτελεί πολυτέλεια, αλλά αναγκαιότητα», δήλωσε ο Νίκολα Γκάζντοφ, πρόεδρος της Ένωσης Παραγωγής, Αποθήκευσης και Εμπορίας Ηλεκτρικής Ενέργειας (APSTE).
Η εμπειρία της Βουλγαρίας αναδεικνύει τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η αποθήκευση στην αξιοποίηση των ΑΠΕ, καθώς επιτρέπει τη μεταφορά μέρους της παραγωγής σε ώρες που η ζήτηση είναι υψηλότερη. Παράλληλα, ενισχύει τη δυνατότητα διασυνοριακών εξαγωγών και περιορίζει την ανάγκη προσφυγής σε συμβατικές μονάδες για την κάλυψη των αιχμών.
Διπλασιασμός της αποθηκευτικής ισχύος και άνοδος των εξαγωγών
Παρά τα περιορισμένα εγχώρια αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου και το σχετικά μικρό μέγεθος της ηλεκτροπαραγωγής της σε σύγκριση με άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Βουλγαρία αύξησε τις εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας κατά 62% μέσα στο έτος, φτάνοντας τις 3,5 TWh.
Καθοριστική ήταν η αύξηση της δυναμικότητας αποθήκευσης με μπαταρίες από περίπου 3 GW σε 6 GW, εξέλιξη που υποστηρίχθηκε από την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και τις ρυθμιστικές αλλαγές που διευκόλυναν την είσοδο ιδιωτικών κεφαλαίων στον κλάδο.
Μέρος της πρόσθετης ηλεκτρικής ενέργειας κατευθύνθηκε στη Ρουμανία, η οποία αναγκάστηκε τον Αύγουστο να θέσει εκτός λειτουργίας έναν πυρηνικό αντιδραστήρα, καθώς η ξηρασία επηρέασε τη στάθμη του Δούναβη και τη διαθεσιμότητα νερού για την ψύξη του.
Οι εξαγωγές της Βουλγαρίας προσέφεραν παράλληλα έμμεση στήριξη στη διαχείριση των υδάτινων αποθεμάτων της Ρουμανίας. Η αυξημένη διαθεσιμότητα εισαγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας περιόρισε την ανάγκη χρήσης υδροηλεκτρικών μονάδων κατά τις ώρες αιχμής, συμβάλλοντας στη διατήρηση των αποθεμάτων στους ταμιευτήρες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται στο δημοσίευμα, η Βουλγαρία εξήγαγε σε ορισμένες περιπτώσεις έως και 50.000 MWh ηλεκτρικής ενέργειας ημερησίως. Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί σε μέση ισχύ περίπου 2 GW και είναι συγκρίσιμη με την παραγωγή του πυρηνικού σταθμού του Κοζλοντούι, στη βορειοδυτική Βουλγαρία.
Οι προκλήσεις του χειμώνα και τα όρια των επενδύσεων
Η συμβολή των μπαταριών αναμένεται να περιοριστεί κατά τους χειμερινούς μήνες, όταν η μικρότερη διάρκεια της ημέρας μειώνει την παραγωγή από φωτοβολταϊκά. Για τον λόγο αυτό, η Βουλγαρία εκτιμάται ότι θα βασιστεί περισσότερο στις συμβατικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής τον επερχόμενο χειμώνα, καθώς θα περιοριστούν οι διαθέσιμες ποσότητες ηλιακής ενέργειας προς αποθήκευση.
Η περαιτέρω ανάπτυξη του κλάδου προϋποθέτει, επίσης, αναβαθμίσεις του ηλεκτρικού δικτύου. Παράλληλα, η ταχεία αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος έχει περιορίσει ορισμένα από τα οικονομικά κίνητρα για νέες επενδύσεις, καθώς μειώνονται οι διαφορές μεταξύ των τιμών αγοράς και πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας που αξιοποιούν οι μονάδες αποθήκευσης.
Το υπουργείο Ενέργειας της Βουλγαρίας έχει προειδοποιήσει ότι, σε ένα ορισμένο σημείο, οι μπαταρίες ενδέχεται να αρχίσουν να περιορίζουν μέρος των ίδιων των εσόδων τους, λόγω της αυξανόμενης συμμετοχής τους στην αγορά. Η εξέλιξη αυτή καθιστά αναγκαία τη διεύρυνση των δραστηριοτήτων τους πέρα από την αγορά ενέργειας σε χαμηλές τιμές και την πώλησή της όταν οι τιμές αυξάνονται.
Η συμμετοχή στις αγορές εξισορρόπησης και η παροχή υπηρεσιών προς το ηλεκτρικό σύστημα αναμένεται να αποκτήσουν μεγαλύτερη σημασία, καθώς η αποθήκευση θα ενσωματώνεται σε μεγαλύτερη κλίμακα στο ενεργειακό μείγμα.
Η Ελλάδα μένει πίσω παρά την ηλιακή της δυναμική
Η ελληνική αγορά διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα λόγω της υψηλής ηλιοφάνειας και της ταχείας ανάπτυξης των φωτοβολταϊκών. Η εγκατεστημένη ηλιακή ισχύς στην Ελλάδα τριπλασιάστηκε μεταξύ 2020 και 2025, ωστόσο η ανάπτυξη των υποδομών αποθήκευσης δεν ακολούθησε τον ίδιο ρυθμό.
Ως αποτέλεσμα, το ελληνικό ηλεκτρικό σύστημα εξακολουθεί να βασίζεται σε σημαντικό βαθμό στις εισαγωγές φυσικού αερίου για την κάλυψη της βραδινής ζήτησης, όταν η παραγωγή των φωτοβολταϊκών υποχωρεί.
Παρά τους τρεις γύρους διαγωνισμών για αυτόνομα συστήματα μπαταριών που πραγματοποιήθηκαν από το 2023, οι πρώτες μονάδες αποθήκευσης στην Ελλάδα τέθηκαν σε λειτουργία μόλις τον Απρίλιο. Η συνολική δυναμικότητα που αναμένεται να έχει εγκατασταθεί έως το τέλος του έτους υπολογίζεται περίπου στο 1 GW, μέγεθος σαφώς χαμηλότερο από τα περίπου 6 GW της Βουλγαρίας.
Η διαφορά αποτυπώνεται και στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας. Σύμφωνα με τη Eurostat, κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους η μέση λιανική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα, χωρίς φόρους, διαμορφώθηκε στα 0,1967 ευρώ ανά κιλοβατώρα, έναντι 0,1117 ευρώ στη Βουλγαρία.
Το ελληνικό υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έχει δηλώσει ότι επιδιώκει να επιταχύνει τα έργα αποθήκευσης, αξιοποιώντας και ευρωπαϊκούς πόρους, με στόχο τη συγκράτηση του ενεργειακού κόστους. Οι εκτιμήσεις που έχουν παρουσιαστεί προβλέπουν ότι επιπλέον 5 GW αποθηκευτικής ισχύος θα μπορούσαν να τεθούν σε λειτουργία έως το 2030, πέρα από το περίπου 1 GW που αναμένεται έως το τέλος του τρέχοντος έτους.
Ωστόσο, παράγοντες του κλάδου θεωρούν ότι το χρονοδιάγραμμα δεν ανταποκρίνεται στην ταχύτητα με την οποία μεταβάλλονται οι ανάγκες του συστήματος. Ο Μανώλης Καραπιδάκης, διευθύνων σύμβουλος της ελληνικής ένωσης φορέων ανάπτυξης αποθήκευσης ενέργειας, υποστήριξε ότι εάν τα 6 GW μπαταριών λειτουργούσαν ήδη, το ηλεκτρικό σύστημα θα παρουσίαζε μεγαλύτερη ισορροπία και μέρος του οφέλους θα μπορούσε να μεταφερθεί στους καταναλωτές.
Η αποθήκευση ως εργαλείο για χαμηλότερο ενεργειακό κόστος
Η σύγκριση Ελλάδας και Βουλγαρίας αναδεικνύει ότι η ανάπτυξη των ΑΠΕ από μόνη της δεν αρκεί για να εξασφαλίσει χαμηλότερες τιμές και μεγαλύτερη ενεργειακή ασφάλεια. Η δυνατότητα αποθήκευσης της παραγωγής και διάθεσής της όταν αυξάνεται η ζήτηση αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την αποτελεσματικότερη λειτουργία των ηλεκτρικών συστημάτων.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ανάπτυξη των μπαταριών αναμένεται να επιταχυνθεί, με τη Γερμανία, τη Βρετανία και την Ιταλία να συγκαταλέγονται στις αγορές όπου προβλέπεται ενίσχυση των σχετικών επενδύσεων. Οι καθυστερήσεις στις ρυθμιστικές εγκρίσεις έχουν μέχρι σήμερα επιβραδύνει την πρόοδο, ενώ η άνοδος του ενεργειακού κόστους ενισχύει την πίεση για ταχύτερες παρεμβάσεις.
Η αποθήκευση αποκτά, τέλος, μεγαλύτερη στρατηγική σημασία σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικής αβεβαιότητας, καθώς οι εξελίξεις γύρω από τη σύγκρουση ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν εντείνουν τις ανησυχίες για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού. Για χώρες όπως η Ελλάδα, η επιτάχυνση των επενδύσεων σε μπαταρίες θα μπορούσε να περιορίσει τις ανάγκες συμβατικής ηλεκτροπαραγωγής στις ώρες αιχμής και να βελτιώσει την αξιοποίηση της αυξανόμενης παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές.
www.worldenergynews.gr
