Η Ιαπωνία είναι η τελευταία -χρονικά- χώρα που βιώνει τις συνέπειες της κυριαρχίας της Κίνας στις σπάνιες γαίες, καθώς εξακολουθεί να εισάγει περίπου το 60% των αναγκών της από την Κίνα, παρά τις συστηματικές προσπάθειες διαφοροποίησης της εφοδιαστικής της αλυσίδας
Η Κίνα το ‘πε και το ‘κανε, προβαίνοντας τελικά σε απαγόρευση των εξαγωγών ορισμένων σπάνιων γαιών προς την Ιαπωνία, σε απάντηση προς τις δηλώσεις της πρωθυπουργού της Ιαπωνίας για την Ταϊβάν, σηματοδοτώντας μια νέα φάση στις ήδη τεταμένες σχέσεις των δύο ασιατικών κρατών.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του κινεζικού υπουργείου Εμπορίου την Τρίτη (6/1), το Πεκίνο απαγορεύει άμεσα τις εξαγωγές προϊόντων διττής χρήσης προς την Ιαπωνία, συμπεριλαμβανομένων συγκεκριμένων στοιχείων σπάνιων γαιών, δηλαδή τεχνολογιών, αγαθών ή λογισμικού που μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο για πολιτικούς όσο και για στρατιωτικούς σκοπούς.
Η απόφαση αυτή αποτελεί άμεση απάντηση στις δηλώσεις της πρωθυπουργού της Ιαπωνίας, Σαναέ Τακαΐτσι, η οποία τον Νοέμβριο του 2025 δήλωσε ότι μια ενδεχόμενη κινεζική στρατιωτική επίθεση κατά της Ταϊβάν θα μπορούσε να θεωρηθεί νομικά ως απειλή για την επιβίωση της Ιαπωνίας, υπογραμμίζοντας ότι «μια κρίση στην Ταϊβάν είναι ιαπωνική κρίση και, κατ’ επέκταση, κρίση για τη συμμαχία Ιαπωνίας–ΗΠΑ».
Με τον τρόπο αυτό, η Τακαΐτσι επανέλαβε ουσιαστικά τη θέση που είχε διατυπώσει παλαιότερα ο πρώην πρωθυπουργός Σίνζο Άμπε, ότι η χρήση βίας από την Κίνα κατά της Ταϊβάν θα μπορούσε να ενεργοποιήσει το δικαίωμα συλλογικής αυτοάμυνας της Ιαπωνίας.
Η Κίνα, η οποία θεωρεί την Ταϊβάν αναπόσπαστο τμήμα της επικράτειάς της, απαίτησε την ανάκληση των δηλώσεων, ωστόσο η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας παρέμεινε αμετακίνητη, προκαλώντας μια σειρά κινεζικών αντιμέτρων.
Πως αντέδρασε η Ιαπωνία
Το Τόκιο αντέδρασε έντονα στην απόφαση του Πεκίνου, χαρακτηρίζοντας την απαγόρευση εξαγωγών διττής χρήσης προς τις ιαπωνικές ένοπλες δυνάμεις απαράδεκτη.
«Ένα μέτρο σαν κι αυτό, που στοχεύει αποκλειστικά τη χώρα μας, αποκλίνει σημαντικά από τη διεθνή πρακτική, είναι απολύτως απαράδεκτο και βαθιά λυπηρό», δήλωσε στο Reuters ο κυβερνητικός εκπρόσωπος της Ιαπωνίας, Μινούρου Κιχάρα.
Η Ιαπωνία είναι η τελευταία -χρονικά- χώρα που βιώνει τις συνέπειες της κυριαρχίας της Κίνας στις σπάνιες γαίες, καθώς εξακολουθεί να εισάγει περίπου το 60% των αναγκών της από την Κίνα, παρά τις συστηματικές προσπάθειες διαφοροποίησης της εφοδιαστικής της αλυσίδας.
Για ορισμένες βαριές σπάνιες γαίες που χρησιμοποιούνται σε μαγνήτες ηλεκτρικών και υβριδικών οχημάτων, η εξάρτηση της Ιαπωνίας από την Κίνα είναι σχεδόν απόλυτη.
Πόσο σοβαρές θα είναι οι συνέπειες
Οι οικονομικές συνέπειες ενδέχεται να είναι σοβαρές. Σύμφωνα με εκτίμηση του οικονομολόγου του Nomura Research Institute, Τακαχίντε Κιούτσι, ένας τρίμηνος περιορισμός των κινεζικών εξαγωγών σπάνιων γαιών θα μπορούσε να μειώσει το ετήσιο ΑΕΠ της Ιαπωνίας κατά 0,11% και να κοστίσει στις ιαπωνικές επιχειρήσεις περίπου 660 δισ. γεν, ή 4,2 δισ. δολάρια.
Σε περίπτωση απαγόρευσης για έναν χρόνο, η απώλεια θα έφτανε το μισό ποσοστιαίο σημείο του ΑΕΠ.
Κίνα και Ιαπωνία διατηρούν στενότατους εμπορικούς δεσμούς, με την Κίνα να αποτελεί τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της Ιαπωνίας από το 2005, όταν ξεπέρασε τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ η Ιαπωνία παραμένει κρίσιμη αγορά για τις κινεζικές εξαγωγές.
Που συνεργάζονται Κίνα και Ιαπωνία
Οι δύο οικονομίες είναι βαθιά διασυνδεδεμένες μέσω αλυσίδων εφοδιασμού σε τομείς όπως τα ηλεκτρονικά, τα μηχανήματα και τα οχήματα, ενώ συνεργάζονται και σε πεδία όπως η πράσινη τεχνολογία, η υγεία και η ενέργεια, παρά τις συχνές πολιτικές εντάσεις.
Η Κίνα δεν διστάζει να αξιοποιεί την ισχύ της στις σπάνιες γαίες και τα κρίσιμα ορυκτά, καθώς ελέγχει σχεδόν το 70% της παγκόσμιας εξόρυξης σπάνιων γαιών και διατηρεί ουσιαστικό μονοπώλιο άνω του 90% στη μεταγενέστερη επεξεργασία, τον καθαρισμό και την κατασκευή μαγνητών, δημιουργώντας σοβαρές ευπάθειες στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού για κλάδους υψηλής τεχνολογίας όπως η άμυνα, τα ηλεκτρικά οχήματα και η τεχνητή νοημοσύνη.
Η κυριαρχία αυτή είναι αποτέλεσμα δεκαετιών κρατικά υποστηριζόμενων επενδύσεων και κάθετα ολοκληρωμένων αλυσίδων παραγωγής, που δίνουν στο Πεκίνο έλεγχο από το ακατέργαστο μετάλλευμα έως το τελικό εξάρτημα.
Όπως η Ιαπωνία και άλλοι δυτικοί εταίροι της, έτσι και οι Ηνωμένες Πολιτείες επιταχύνουν τις προσπάθειες απεξάρτησης από την Κίνα στον τομέα των σπάνιων γαιών, μέσω κρατικών επενδύσεων, διεθνών συνεργασιών, ενίσχυσης της εγχώριας εξόρυξης και επεξεργασίας, καθώς και αυξημένης ανακύκλωσης.
Τον Ιούλιο, το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε μια σημαντική σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα με την MP Materials για τη δημιουργία ασφαλούς εγχώριας αλυσίδας εφοδιασμού, που περιλαμβάνει επένδυση 400 εκατ. δολαρίων σε προνομιούχες μετοχές, δάνειο 150 εκατ. δολαρίων για τον διαχωρισμό βαριών σπάνιων γαιών και δεκαετή δέσμευση τιμής για οξείδιο NdPr, με ταυτόχρονη εγγύηση αγοράς του συνόλου των μαγνητών που θα παράγει η νέα μονάδα της εταιρείας.
Παράλληλα, ο τεχνολογικός τομέας των ΗΠΑ διερευνά καινοτόμες μεθόδους ανάκτησης σπάνιων γαιών από ηλεκτρονικά απόβλητα.
Σε πρόσφατο πιλοτικό πρόγραμμα, η Microsoft, η Western Digital και οι εταίροι τους πέτυχαν την ανάκτηση περίπου του 90% των σπάνιων γαιών από σκληρούς δίσκους, χρησιμοποιώντας τεχνολογία ανακύκλωσης χωρίς οξέα, αποδεικνύοντας τη δυνατότητα εφαρμογής της σε βιομηχανική κλίμακα.
Σε διεθνές επίπεδο, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ενισχύσει τις συνεργασίες τους με την Αυστραλία, την Ιαπωνία, τη Μαλαισία και την Ταϊλάνδη, υπογράφοντας συμφωνίες τον Οκτώβριο του 2025 για τη διαφοροποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού σπάνιων γαιών, από την εξόρυξη έως την κατασκευή μόνιμων μαγνητών, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης στρατηγικής μείωσης της εξάρτησης από την Κίνα.
Λευτέρης Στάικος
www.worldenergynews.gr
Σύμφωνα με ανακοίνωση του κινεζικού υπουργείου Εμπορίου την Τρίτη (6/1), το Πεκίνο απαγορεύει άμεσα τις εξαγωγές προϊόντων διττής χρήσης προς την Ιαπωνία, συμπεριλαμβανομένων συγκεκριμένων στοιχείων σπάνιων γαιών, δηλαδή τεχνολογιών, αγαθών ή λογισμικού που μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο για πολιτικούς όσο και για στρατιωτικούς σκοπούς.
Η απόφαση αυτή αποτελεί άμεση απάντηση στις δηλώσεις της πρωθυπουργού της Ιαπωνίας, Σαναέ Τακαΐτσι, η οποία τον Νοέμβριο του 2025 δήλωσε ότι μια ενδεχόμενη κινεζική στρατιωτική επίθεση κατά της Ταϊβάν θα μπορούσε να θεωρηθεί νομικά ως απειλή για την επιβίωση της Ιαπωνίας, υπογραμμίζοντας ότι «μια κρίση στην Ταϊβάν είναι ιαπωνική κρίση και, κατ’ επέκταση, κρίση για τη συμμαχία Ιαπωνίας–ΗΠΑ».
Με τον τρόπο αυτό, η Τακαΐτσι επανέλαβε ουσιαστικά τη θέση που είχε διατυπώσει παλαιότερα ο πρώην πρωθυπουργός Σίνζο Άμπε, ότι η χρήση βίας από την Κίνα κατά της Ταϊβάν θα μπορούσε να ενεργοποιήσει το δικαίωμα συλλογικής αυτοάμυνας της Ιαπωνίας.
Η Κίνα, η οποία θεωρεί την Ταϊβάν αναπόσπαστο τμήμα της επικράτειάς της, απαίτησε την ανάκληση των δηλώσεων, ωστόσο η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας παρέμεινε αμετακίνητη, προκαλώντας μια σειρά κινεζικών αντιμέτρων.
Πως αντέδρασε η Ιαπωνία
Το Τόκιο αντέδρασε έντονα στην απόφαση του Πεκίνου, χαρακτηρίζοντας την απαγόρευση εξαγωγών διττής χρήσης προς τις ιαπωνικές ένοπλες δυνάμεις απαράδεκτη.
«Ένα μέτρο σαν κι αυτό, που στοχεύει αποκλειστικά τη χώρα μας, αποκλίνει σημαντικά από τη διεθνή πρακτική, είναι απολύτως απαράδεκτο και βαθιά λυπηρό», δήλωσε στο Reuters ο κυβερνητικός εκπρόσωπος της Ιαπωνίας, Μινούρου Κιχάρα.
Η Ιαπωνία είναι η τελευταία -χρονικά- χώρα που βιώνει τις συνέπειες της κυριαρχίας της Κίνας στις σπάνιες γαίες, καθώς εξακολουθεί να εισάγει περίπου το 60% των αναγκών της από την Κίνα, παρά τις συστηματικές προσπάθειες διαφοροποίησης της εφοδιαστικής της αλυσίδας.
Για ορισμένες βαριές σπάνιες γαίες που χρησιμοποιούνται σε μαγνήτες ηλεκτρικών και υβριδικών οχημάτων, η εξάρτηση της Ιαπωνίας από την Κίνα είναι σχεδόν απόλυτη.
Πόσο σοβαρές θα είναι οι συνέπειες
Οι οικονομικές συνέπειες ενδέχεται να είναι σοβαρές. Σύμφωνα με εκτίμηση του οικονομολόγου του Nomura Research Institute, Τακαχίντε Κιούτσι, ένας τρίμηνος περιορισμός των κινεζικών εξαγωγών σπάνιων γαιών θα μπορούσε να μειώσει το ετήσιο ΑΕΠ της Ιαπωνίας κατά 0,11% και να κοστίσει στις ιαπωνικές επιχειρήσεις περίπου 660 δισ. γεν, ή 4,2 δισ. δολάρια.
Σε περίπτωση απαγόρευσης για έναν χρόνο, η απώλεια θα έφτανε το μισό ποσοστιαίο σημείο του ΑΕΠ.
Κίνα και Ιαπωνία διατηρούν στενότατους εμπορικούς δεσμούς, με την Κίνα να αποτελεί τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της Ιαπωνίας από το 2005, όταν ξεπέρασε τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ η Ιαπωνία παραμένει κρίσιμη αγορά για τις κινεζικές εξαγωγές.
Που συνεργάζονται Κίνα και Ιαπωνία
Οι δύο οικονομίες είναι βαθιά διασυνδεδεμένες μέσω αλυσίδων εφοδιασμού σε τομείς όπως τα ηλεκτρονικά, τα μηχανήματα και τα οχήματα, ενώ συνεργάζονται και σε πεδία όπως η πράσινη τεχνολογία, η υγεία και η ενέργεια, παρά τις συχνές πολιτικές εντάσεις.
Η Κίνα δεν διστάζει να αξιοποιεί την ισχύ της στις σπάνιες γαίες και τα κρίσιμα ορυκτά, καθώς ελέγχει σχεδόν το 70% της παγκόσμιας εξόρυξης σπάνιων γαιών και διατηρεί ουσιαστικό μονοπώλιο άνω του 90% στη μεταγενέστερη επεξεργασία, τον καθαρισμό και την κατασκευή μαγνητών, δημιουργώντας σοβαρές ευπάθειες στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού για κλάδους υψηλής τεχνολογίας όπως η άμυνα, τα ηλεκτρικά οχήματα και η τεχνητή νοημοσύνη.
Η κυριαρχία αυτή είναι αποτέλεσμα δεκαετιών κρατικά υποστηριζόμενων επενδύσεων και κάθετα ολοκληρωμένων αλυσίδων παραγωγής, που δίνουν στο Πεκίνο έλεγχο από το ακατέργαστο μετάλλευμα έως το τελικό εξάρτημα.
Όπως η Ιαπωνία και άλλοι δυτικοί εταίροι της, έτσι και οι Ηνωμένες Πολιτείες επιταχύνουν τις προσπάθειες απεξάρτησης από την Κίνα στον τομέα των σπάνιων γαιών, μέσω κρατικών επενδύσεων, διεθνών συνεργασιών, ενίσχυσης της εγχώριας εξόρυξης και επεξεργασίας, καθώς και αυξημένης ανακύκλωσης.
Τον Ιούλιο, το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε μια σημαντική σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα με την MP Materials για τη δημιουργία ασφαλούς εγχώριας αλυσίδας εφοδιασμού, που περιλαμβάνει επένδυση 400 εκατ. δολαρίων σε προνομιούχες μετοχές, δάνειο 150 εκατ. δολαρίων για τον διαχωρισμό βαριών σπάνιων γαιών και δεκαετή δέσμευση τιμής για οξείδιο NdPr, με ταυτόχρονη εγγύηση αγοράς του συνόλου των μαγνητών που θα παράγει η νέα μονάδα της εταιρείας.
Παράλληλα, ο τεχνολογικός τομέας των ΗΠΑ διερευνά καινοτόμες μεθόδους ανάκτησης σπάνιων γαιών από ηλεκτρονικά απόβλητα.
Σε πρόσφατο πιλοτικό πρόγραμμα, η Microsoft, η Western Digital και οι εταίροι τους πέτυχαν την ανάκτηση περίπου του 90% των σπάνιων γαιών από σκληρούς δίσκους, χρησιμοποιώντας τεχνολογία ανακύκλωσης χωρίς οξέα, αποδεικνύοντας τη δυνατότητα εφαρμογής της σε βιομηχανική κλίμακα.
Σε διεθνές επίπεδο, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ενισχύσει τις συνεργασίες τους με την Αυστραλία, την Ιαπωνία, τη Μαλαισία και την Ταϊλάνδη, υπογράφοντας συμφωνίες τον Οκτώβριο του 2025 για τη διαφοροποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού σπάνιων γαιών, από την εξόρυξη έως την κατασκευή μόνιμων μαγνητών, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης στρατηγικής μείωσης της εξάρτησης από την Κίνα.
Λευτέρης Στάικος
www.worldenergynews.gr
