Οι παγκόσμιες οικονομίες χωρίζονται ολοένα και περισσότερο σε δύο αντίπαλα στρατόπεδα όσον αφορά την ενεργειακή πολιτική. Ενώ πολλά έθνη κινούνται προς την ηλεκτροδότηση και εγκαθιστούν πρωτοφανείς ποσότητες καθαρής ενέργειας, άλλα έθνη - κυρίως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο - εγκαθιστούν περισσότερα ορυκτά καύσιμα από ποτέ. Με απλά λόγια, το μέλλον του παγκόσμιου ενεργειακού ισοζυγίου εξαρτάται πλέον από τα αποτελέσματα μιας μάχης υψηλού ρίσκου μεταξύ πετρελαιοκρατών και ηλεκτρικών κρατών.
Τα ενεργειακά σχέδια εισέρχονται στην αρένα
Η εμφάνιση της τεχνητής νοημοσύνης μόνο ανεβάζει τα διακυβεύματα. Η αυξανόμενη ζήτηση ενέργειας του τεχνολογικού τομέα ωθεί τα έθνη σε όλο τον κόσμο να επανεξετάσουν τα ενεργειακά τους σχέδια και τις προτεραιότητές τους, καθώς η ενεργειακή ασφάλεια γίνεται μια ολοένα και πιο επείγουσα ανησυχία. «Με την Τεχνητή Νοημοσύνη να αναδεικνύεται ως η κεντρική αρένα για την ολοκλήρωση των μεγάλων δυνάμεων, ποιο μοντέλο θα λειτουργήσει καλύτερα για την παροχή της ενέργειας που χρειάζονται οι νέες τεχνολογίες;» ρώτησε ένα πρόσφατο άρθρο γνώμης για τον Wood Mackenzie.
Αυτό το παγκόσμιο χάσμα ήταν έντονο στη διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή COP30 πέρυσι στο Μπελέμ της Βραζιλίας. Ενώ περισσότερα από 80 έθνη στη διάσκεψη υποστήριξαν την προτεινόμενη δημιουργία ενός επίσημου οδικού χάρτη για την απομάκρυνση της παγκόσμιας οικονομίας από τα ορυκτά καύσιμα, μια ομάδα πετρελαιοκρατών της αντιπολίτευσης, συμπεριλαμβανομένης μιας μεγάλης ομάδας χωρών της Μέσης Ανατολής, αντέδρασε στην ιδέα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, από την πλευρά τους, δεν έστειλαν καν υψηλού επιπέδου εκπροσώπους στην ορόσημη εκδήλωση.
Τα ορυκτά καύσιμα αποτελούν μια δελεαστική προοπτική
Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες σιωπούν για την κατεύθυνση που πρέπει να ακολουθήσει η ενεργειακή πολιτική στην παγκόσμια σκηνή στο μέλλον. Πράγματι, η κυβέρνηση Τραμπ έχει ξεκινήσει τις τακτικές της προσπάθειες να πιέσει άλλα έθνη να απομακρυνθούν από τον σχεδιασμό καθαρής ενέργειας και να επιστρέψουν στην ανάπτυξη ορυκτών καυσίμων.
Για πολλά έθνη, η ιδέα της προσκόλλησης σε μια ατζέντα που βασίζεται σε ορυκτά καύσιμα είναι δελεαστική. Πολλές χώρες βασίζονται στον άνθρακα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο για ένα σημαντικό μέρος των εσόδων τους, και μια ατζέντα καθαρής ενέργειας παρουσιάζει έναν ανώμαλο δρόμο για οικονομική ανάπτυξη βραχυπρόθεσμα. Για τα έθνη που βασίζονται στις βιομηχανίες ορυκτών καυσίμων για το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων τους και ως δημιουργούς θέσεων εργασίας για το κοινό τους, ο σχεδιασμός μιας «δίκαιης μετάβασης» είναι μια δύσκολη και δαπανηρή υπόθεση και δεν είναι σαφές από πού θα προέλθει αυτή η χρηματοδότηση.
Τι γίνεται με την πράσινη μετάβαση;
Ωστόσο, πολλά από αυτά τα ίδια έθνη πρόκειται να υποφέρουν περισσότερο από την κλιματική αλλαγή. Η Νιγηρία, για παράδειγμα, αντλεί μεταξύ 80% και 90% των συνολικών κρατικών εσόδων και των κερδών σε συνάλλαγμα από τις εξαγωγές πετρελαίου. Αλλά η Αφρική πρόκειται επίσης να χάσει τα περισσότερα από την άνοδο της θερμοκρασίας και έχει τεράστιο δυναμικό για την ανάπτυξη καθαρής ενέργειας χάρη στην άφθονη ηλιοφάνεια, μεταξύ άλλων πλούτων φυσικών πόρων.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, είναι ολοένα και πιο προφανές ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι απλώς πολύ φθηνές για να αποτύχουν. «Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, οι εξελίξεις στην τεχνολογία και ένα ωριμάζον οικοσύστημα ανάπτυξης έχουν καταστήσει τα έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας πιο οικονομικά, λιγότερο επικίνδυνα και ολοένα και πιο ανταποδοτικά για τους γαιοκτήμονες», αναφέρει ένα πρόσφατο άρθρο του Yale Insights. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα σε πολλές αναπτυσσόμενες οικονομίες, όπως το Πακιστάν, όπου η οικιακή ηλιακή ενέργεια προσφέρει μια κρίσιμη ευκαιρία για προσιτή και αξιόπιστη ηλεκτρική ενέργεια σε αγροτικές και εκτός δικτύου περιοχές.
«Ωστόσο», υποστηρίζει το Yale Insights, «καθώς η βιομηχανία ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έχει γίνει πιο mainstream, έχει επίσης πολιτικοποιηθεί, προσθέτοντας νέες προκλήσεις σε έναν κατά τα άλλα ακμάζοντα τομέα». Σε πολλές περιπτώσεις, είναι δύσκολο να πούμε πού τελειώνουν οι οικονομικές πραγματικότητες και πού αρχίζει η πολιτική μάχη των θελήσεων.
Η ενέργεια σε αναδιάρθρωση
«Η παγκόσμια ενεργειακή τάξη εισέρχεται σε μια περίοδο βαθιάς αναδιάρθρωσης», αναφέρει ένα άρθρο του 2025 στο The National Interest. «Τρεις γίγαντες ορυκτών καυσίμων (ή PetroStates) - οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Σαουδική Αραβία και η Ρωσία - εδραιώνουν την επιρροή τους, ακόμη και καθώς η Κίνα, το αναδυόμενο ElectroState, ακολουθεί μια αποκλίνουσα τεχνολογική τροχιά που ευθυγραμμίζεται περισσότερο με τις πράσινες φιλοδοξίες της Ευρώπης. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ένας ασταθής, ασύμμετρος ανταγωνισμός για την ενεργειακή κυριαρχία, που θα θέσει τους υδρογονάνθρακες εναντίον των ηλεκτρονίων και θα καθορίσει το ενεργειακό και γεωπολιτικό τοπίο της επόμενης δεκαετίας».
www.worldenergynews.gr
