Οι επενδύσεις στην ευρωπαϊκή χημική βιομηχανία καταρρέουν κατακόρυφα, οι διακοπές λειτουργίας της παραγωγικής ικανότητας ξεπέρασαν τα 5 εκατομμύρια τόνους πέρυσι και οι επενδυτές φεύγουν για πιο πράσινα βοσκοτόπια, καθώς η ΕΕ πνίγει τη βιομηχανία με κανονισμούς. Το κόστος ενέργειας παραμένει πολύ υψηλό για την άνεση κανενός. Η Ευρώπη αντιμετωπίζει μια ακόμη τεράστια εξάρτηση από τις εισαγωγές.
Οι επενδύσεις στην χημική βιομηχανία
Οι επενδύσεις στη χημική βιομηχανία στην Ευρώπη πέρυσι σημείωσαν πτώση 80%, ανέφεραν οι Financial Times τον περασμένο μήνα, επικαλούμενοι στοιχεία από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Χημικής Βιομηχανίας (Cefic). Η βιομηχανική ομάδα προειδοποίησε ότι τα κλεισίματα παραγωγικής ικανότητας σε ολόκληρη την ΕΕ είχαν εξαπλασιαστεί από το 2022 και είχαν φτάσει συνολικά τους 37 εκατομμύρια τόνους από το 2025, που αντιπροσωπεύουν το 9% της συνολικής παραγωγικής ικανότητας.
Τα κλεισίματα οδήγησαν σε 20.000 περικοπές θέσεων εργασίας και συνοδεύτηκαν από μια πτώση στις νέες επενδύσεις που έφερε τη βιομηχανία πιο κοντά σε ένα σημείο καμπής.
«Δεν είναι πλέον θέμα να είσαι πέντε λεπτά πριν ή μετά τις δώδεκα», δήλωσε ο επικεφαλής της Cefic, Marco Mensink. «Ο τομέας βρίσκεται υπό σοβαρή πίεση και σε ύφεση. Ο ρυθμός κλεισίματος έχει διπλασιαστεί σε ένα χρόνο, και ακόμη χειρότερα, οι ετήσιες επενδύσεις είναι στο μισό και σχεδόν μηδενικές. Και από τις δύο πλευρές, η ταχύτητα επιταχύνεται, όχι επιβραδύνεται. Χρειαζόμαστε αποφασιστική δράση φέτος, με αντίκτυπο σε επίπεδο εργοστασίου.»
Η σημασία της χημικής βιομηχανίας
Η χημική βιομηχανία είναι μία από τις μεγαλύτερες στην Ευρώπη και βασικός προμηθευτής αγαθών και υλικών σε μια σειρά από άλλες βασικές βιομηχανίες για την ήπειρο γενικότερα, και την ΕΕ ειδικότερα. Η βιομηχανία κατέγραψε πωλήσεις άνω των 600 δισεκατομμυρίων ευρώ για το 2024, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία που δημοσίευσε η Cefic. Αυτό ακούγεται υγιές, αλλά όσον αφορά το μερίδιο αγοράς, οι ευρωπαϊκές χημικές εταιρείες έχουν δει το βάρος τους στην παγκόσμια αγορά να μειώνεται από πάνω από 27% το 2004 σε μόλις 12,6% το 2024.
Η επιταχυνόμενη συρρίκνωση της ευρωπαϊκής χημικής βιομηχανίας δεν συνέπεσε μόνο με τις κυρώσεις της ΕΕ στη Ρωσία και την απώλεια φθηνού φυσικού αερίου από αγωγούς από την Ανατολή. Οι φθηνές ενεργειακές εισροές - και συγκεκριμένα το φυσικό αέριο - είναι απαραίτητες για την ανταγωνιστικότητα μιας βιομηχανίας, η οποία χρησιμοποιεί πρώτες ύλες πετρελαίου για το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής της, ιδίως το φυσικό αέριο, και αυτό προστίθεται στις σημαντικές ενεργειακές της ανάγκες.
Το κόστος της βιομηχανίας
Το υπερβολικά υψηλό κόστος ενέργειας πλήττει κάθε ευρωπαϊκή βιομηχανία, αλλά οι πιο ενεργοβόρες μεταξύ αυτών υφίστανται αναλογικά σοβαρό αντίκτυπο. Υπάρχουν επίσης όλοι οι σχετικοί με το κλίμα κανονισμοί που η ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει συσσωρεύσει σε επιχειρήσεις με έδρα το μπλοκ, καθώς επανειλημμένα σηματοδοτεί ότι η πρώτη της προτεραιότητα δεν είναι η ανταγωνιστικότητα, αλλά η μείωση των εκπομπών με κάθε κόστος.
Το κόστος αυτής της μείωσης των εκπομπών αρχίζει να αναγνωρίζεται ως πιθανώς πολύ υψηλό, με κορυφαίους αξιωματούχους της ΕΕ να δηλώνουν ότι θα δώσουν προτεραιότητα στην ανταγωνιστικότητα μαζί με τις εκπομπές. Για λόγους ανταγωνιστικότητας, η Επιτροπή επινόησε τον μηχανισμό προσαρμογής των συνόρων άνθρακα, ή CBAM, εν συντομία, για να φορολογήσει τις φθηνότερες εισαγωγές αγαθών που παράγονται σε μέρη με χαλαρότερους κανονισμούς εκπομπών και άφθονη, φθηνή ενέργεια από φυσικό αέριο και άνθρακα. Το μεγαλύτερο τέτοιο μέρος, φυσικά, είναι η Κίνα, και η Κίνα καταναλώνει γρήγορα το παγκόσμιο μερίδιο αγοράς των Ευρωπαίων κατασκευαστών χημικών.
Ο ανταγωνισμός στην Ευρωπαϊκή χημική βιομηχανία
Η Wall Street Journal σημείωσε τον κινεζικό ανταγωνισμό σε πρόσφατο άρθρο της σχετικά με τα προβλήματα της Ευρώπης στον τομέα των χημικών, επισημαίνοντας ότι σε ορισμένες περιπτώσεις, οι κινεζικές εταιρείες δημιούργησαν μεγαλύτερη παραγωγική ικανότητα από ό,τι υπάρχει ζήτηση, όπως στη μονοαιθυλενογλυκόλη, ένα συστατικό του πολυεστέρα. Αυτή η παραγωγική ικανότητα, ακόμη και αν δεν αξιοποιείται στο 100%, προσθέτει πίεση στους Ευρωπαίους παραγωγούς υψηλού κόστους, οι οποίοι τώρα πρέπει επίσης να αντιμετωπίσουν τον ανταγωνισμό χαμηλού κόστους από τις ΗΠΑ μετά την εμπορική συμφωνία που υπέγραψαν ο Πρόεδρος Τραμπ και η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πέρυσι.
Δυσκολίες της χημικής βιομηχανίας
Η WSJ σκιαγραφεί μια εικόνα τόσο ζοφερή όσο αυτή που σκιαγράφησαν οι Financial Times. Η Saudi SABIC έχει εκποιήσει τα περιουσιακά της στοιχεία στην Ευρώπη. Η Dow σχεδιάζει να κλείσει πολλά εργοστάσια στη Γερμανία, λέγοντας ότι έπρεπε να το κάνει λόγω του υψηλού κόστους ενέργειας, του υψηλού κόστους εκπομπών CO2 και της χαμηλής ζήτησης. Η Exxon φέρεται να επιδιώκει να κάνει το ίδιο με την SABIC και να αποχωρήσει εντελώς από τον ευρωπαϊκό τομέα χημικών. Δύο παραγωγοί χημικών, σημείωσε η WSJ στην έκθεσή της, υπέβαλαν πρόσφατα αίτηση πτώχευσης για αρκετές από τις θυγατρικές τους.
Η ευρωπαϊκή βιομηχανία χημικών αντιμετωπίζει δυσκολίες. Αυτό είναι ένα αρκετά μεγάλο πρόβλημα, ακόμη και αν η βιομηχανία ήταν αυτοτελής. Αλλά δεν υπάρχει τέτοια βιομηχανία, και τα χημικά είναι απαραίτητα για άλλους τομείς, ιδίως την αυτοκινητοβιομηχανία και τη νέα αγαπημένη βιομηχανία της ΕΕ: την άμυνα.
Τα προβλήματα φαίνονται ανυπέρβλητα, εκτός εάν υπάρξει πλήρης αντιστροφή των προτεραιοτήτων για τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων στους πολιτικούς κύκλους. Τίποτα λιγότερο από την αφαίρεση της μείωσης των εκπομπών από την πρώτη θέση θα έδινε στον τομέα των χημικών στην Ευρώπη η πιθανότητα που χρειάζεται ολοένα και πιο απεγνωσμένα.
www.worldenergynews.gr
