Η Ευρωπαϊκή Ένωση κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με σημαντικό έλλειμμα φυσικού αερίου τον χειμώνα 2026-2027, καθώς τα αποθέματα παραμένουν χαμηλά και οι διεθνείς αγορές αντιμετωπίζουν νέες πιέσεις λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με εκτιμήσεις που δημοσιοποίησε το Politico, η απόκλιση μεταξύ προσφοράς και ζήτησης ενδέχεται να φτάσει τα 14 δισ. κυβικά μέτρα, ποσότητα αντίστοιχη με την κατανάλωση περίπου 10 έως 12 εκατομμυρίων ευρωπαϊκών νοικοκυριών.
Το ενδεχόμενο αυτό δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκη ότι η Ευρώπη θα ξεμείνει από καύσιμο. Αυξάνει, ωστόσο, τον κίνδυνο νέας ανόδου των τιμών, ακριβότερων εισαγωγών και περιορισμού της κατανάλωσης, εάν οι διαθέσιμες προμήθειες δεν επαρκέσουν για την κάλυψη των αναγκών της περιόδου θέρμανσης.
Σύμφωνα με έκθεση του αμερικανικού Ινστιτούτου για την Ενεργειακή Οικονομία και τη Χρηματοοικονομική Ανάλυση (IEEFA), το πιθανό έλλειμμα αντιστοιχεί περίπου στο 7% της συνολικής ζήτησης της ΕΕ. Αντίστοιχες ανησυχίες διατυπώνει και το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Αερίου (ENTSOG), στις προβλέψεις του για την επάρκεια εφοδιασμού κατά τον χειμώνα 2026-2027.
Αποθήκες σε χαμηλά επίπεδα και αυξημένη έκθεση στις διεθνείς αγορές
Τα αποθέματα φυσικού αερίου της ΕΕ βρίσκονται λίγο πάνω από το 70% της συνολικής χωρητικότητας, στο χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί για τη συγκεκριμένη εποχή του έτους από το 2011, όταν άρχισαν να τηρούνται τα σχετικά στοιχεία. Ένας από τους λόγους είναι ότι οι υψηλές τιμές κατά τη θερινή περίοδο ενθάρρυναν τους εμπόρους να διαθέτουν το αέριο στην αγορά αντί να το αποθηκεύουν ενόψει του χειμώνα.
Η κατάσταση επιβαρύνεται από την άνοδο των τιμών κοντά στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τεσσάρων ετών και από τις αναταράξεις στον διεθνή ενεργειακό εφοδιασμό που συνδέονται με τον πόλεμο ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν. Εάν οι καιρικές συνθήκες είναι εξίσου ψυχρές με εκείνες του προηγούμενου χειμώνα, η δυνατότητα της Ευρώπης να καλύψει τις ανάγκες της από εναλλακτικές πηγές ενδέχεται να αποδειχθεί περιορισμένη.
Η επικεφαλής αναλύτρια του IEEFA για την ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας, Άνα Χάλερ-Μακαρέβιτς, προειδοποίησε ότι τα χαμηλά αποθέματα περιορίζουν τα περιθώρια αντίδρασης σε ενδεχόμενες διαταραχές και καθιστούν την Ένωση πιο ευάλωτη σε απότομες αυξήσεις των τιμών. Παράλληλα, σημείωσε ότι η μεγαλύτερη άντληση από τις αποθήκες κατά τον φετινό χειμώνα θα δημιουργούσε πρόσθετες ανάγκες αναπλήρωσης το επόμενο έτος, συντηρώντας τον κύκλο χαμηλών αποθεμάτων και υψηλού κόστους.
Οι εκτιμήσεις του ENTSOG καταγράφουν επίσης σημαντικούς κινδύνους. Σε περίπτωση ψυχρού χειμώνα και περιορισμένων εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), τα αποθέματα θα μπορούσαν να υποχωρήσουν έως και στο 11%. Σε αυτό το επίπεδο, η διαθέσιμη ποσότητα θα πλησίαζε το βασικό όριο στρατηγικών αποθεμάτων, από το οποίο δεν είναι εύκολο να αντληθούν πρόσθετες ποσότητες.
Για να φτάσουν τα αποθέματα τουλάχιστον στο 30% έως το τέλος της χειμερινής περιόδου, οι ευρωπαϊκές χώρες θα χρειαστεί είτε να περιορίσουν την κατανάλωση είτε να εξασφαλίσουν πρόσθετες προμήθειες. Σύμφωνα με τον ENTSOG, η απαιτούμενη προσαρμογή θα μπορούσε να αντιστοιχεί στο 7% της ζήτησης φυσικού αερίου.
Το ρωσικό LNG και η αυξανόμενη εξάρτηση από τις αποθήκες
Ένας ακόμη παράγοντας πίεσης είναι η προγραμματισμένη απαγόρευση των μακροπρόθεσμων συμβάσεων προμήθειας ρωσικού LNG στην ΕΕ, η οποία αναμένεται να τεθεί σε ισχύ τον Ιανουάριο. Σύμφωνα με το IEEFA, η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να μειώσει τις ευρωπαϊκές εισαγωγές κατά επιπλέον 7 δισ. κυβικά μέτρα.
Το ρωσικό φυσικό αέριο λειτουργούσε στο παρελθόν ως μέσο κάλυψης των εποχικών διακυμάνσεων της ζήτησης, ιδιαίτερα κατά τους ψυχρούς μήνες. Με τη σταδιακή υποχώρηση αυτών των προμηθειών, η Ευρώπη βασίζεται ολοένα περισσότερο στα αποθέματα που έχει συγκεντρώσει πριν από την έναρξη του χειμώνα.
Την ίδια στιγμή, η χειμερινή κατανάλωση φυσικού αερίου έχει αυξηθεί σταδιακά τα τελευταία δύο χρόνια, ενώ οι συνολικές εισαγωγές της ΕΕ έχουν παραμείνει σχεδόν αμετάβλητες. Η διαφορά καλύπτεται όλο και περισσότερο μέσω των αποθηκών: οι καθαρές απολήψεις έφτασαν τα 22,6 δισ. κυβικά μέτρα τον Ιανουάριο του 2026, έναντι 18,8 δισ. τον Ιανουάριο του 2025 και 17,8 δισ. τον Ιανουάριο του 2024.
Το LNG μπορεί να καλύψει το κενό, αλλά με υψηλότερο κόστος
Μία από τις βασικές εναλλακτικές για την κάλυψη του ελλείμματος είναι η εισαγωγή πρόσθετων φορτίων LNG, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να αποτελούν ολοένα σημαντικότερο προμηθευτή της Ευρώπης. Ωστόσο, η συγκεκριμένη επιλογή συνεπάγεται σημαντική οικονομική επιβάρυνση.
Με βάση τις σημερινές τιμές, η προμήθεια των ποσοτήτων που ενδέχεται να λείψουν θα κόστιζε περίπου 3 δισ. ευρώ επιπλέον, δηλαδή 12% περισσότερο από ό,τι θα κόστιζε η ίδια ποσότητα έναν χρόνο νωρίτερα. Το κόστος αυτό θα μεταφερόταν στην ευρωπαϊκή αγορά, αυξάνοντας την πίεση στους λογαριασμούς ενέργειας.
Επιπλέον, η αμερικανική παραγωγή LNG πλησιάζει τα όρια της διαθέσιμης δυναμικότητας, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια για ταχεία αύξηση των εξαγωγών. Όπως δήλωσε στο Politico η Χάλερ-Μακαρέβιτς, η εξασφάλιση πρόσθετων φορτίων από τις ΗΠΑ θα μπορούσε να εντείνει τον ανταγωνισμό για τις διαθέσιμες ποσότητες.
Για τον Λοράν Ρουζέκας, ανώτερο αναλυτή της αγοράς φυσικού αερίου στην S&P Global Energy, πιθανή συνέπεια θα είναι η περαιτέρω άνοδος των τιμών. Όπως εξήγησε, η άντληση μεγάλων ποσοτήτων από τις αποθήκες στις αρχές του χειμώνα θα ενίσχυε τις ανοδικές πιέσεις, προσελκύοντας παράλληλα φορτία LNG από την Ασία προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Ο ίδιος εκτιμά ότι τα περιθώρια περαιτέρω περιορισμού της ζήτησης είναι πλέον στενά. Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει ήδη οδηγήσει στην απώλεια περίπου του 20% της βιομηχανικής ζήτησης φυσικού αερίου στην ΕΕ, χωρίς η συγκεκριμένη κατανάλωση να έχει ανακάμψει έκτοτε. Αυτό περιορίζει τις δυνατότητες εξοικονόμησης και εντείνει την εξάρτηση της Ευρώπης από τις εισαγωγές και τα διαθέσιμα αποθέματα.
www.worldenergynews.gr
