Νέα έρευνα δείχνει ότι η κατάρρευση των φυσιολογικών πολικών ανέμων κατά τη διάρκεια του χειμώνα αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης ακραίου ψύχους —και της συνεπακόλουθης απότομης αύξησης της ζήτησης ενέργειας— στην Ευρώπη. Υπό κανονικές συνθήκες, ισχυροί και σταθεροί δυτικοί άνεμοι πνέουν κυκλικά σε μεγάλο υψόμετρο πάνω από την Αρκτική κατά τη διάρκεια του χειμώνα, σχηματίζοντας αυτό που είναι γνωστό ως «στρατοσφαιρική πολική δίνη».
Η εμφάνιση ακραίας ζήτησης για ενέργεια
Περίπου μία φορά κάθε δύο χρόνια, η δίνη καταρρέει προσωρινά, σε ένα φαινόμενο που ονομάζεται «αιφνίδια στρατοσφαιρική θέρμανση» (SSW)· η διαδικασία αυτή θερμαίνει τη δίνη, αλλά προκαλεί τη μετακίνηση ψυχρού αέρα από τα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας προς τα νότια, φτάνοντας σε περιοχές όπως η Ευρώπη και η Βόρεια Αμερική.
Η νέα μελέτη, υπό την καθοδήγηση του Πανεπιστημίου του Έξετερ, διαπίστωσε ότι τα φαινόμενα SSW αυξάνουν κατά 1,5 έως 3 φορές την πιθανότητα εμφάνισης ακραίας ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας (που ορίζεται ως ζήτηση τουλάχιστον 20% πάνω από τον μέσο όρο) στη βόρεια και κεντρική Ευρώπη.
Η επιστημονική εργασία, η οποία δημοσιεύτηκε στο περιοδικό *Meteorological Applications*, φέρει τον τίτλο «Η επίδραση των αιφνίδιων στρατοσφαιρικών θερμάνσεων στην ακραία ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη».
Οι μεταβολές στα πολικά ρεύματα παρέχουν έγκαιρη προειδοποίηση
Ο ψυχρός καιρός που ακολουθεί τα φαινόμενα SSW —όπως συνέβη κατά τη διάρκεια του κύματος ψύχους «Beast from the East» (Το Κτήνος της Ανατολής) το 2018— εκδηλώνεται συνήθως μερικές εβδομάδες μετά τη μεταβολή των στρατοσφαιρικών πολικών ανέμων. Αυτό σημαίνει ότι τα φαινόμενα SSW μπορούν να λειτουργήσουν ως προειδοποίηση για τις κυβερνήσεις και τους παρόχους ενέργειας, ώστε να προετοιμαστούν για την αντιμετώπιση της ακραίας ζήτησης.
«Τον Φεβρουάριο του 2018, η πολική δίνη διασπάστηκε στα δύο», δήλωσε η Δρ. Regan Mudhar, η οποία εργάζεται πλέον στο Πανεπιστήμιο της Λωζάνης. «Αυτά τα φαινόμενα δεν επηρεάζουν πάντα τις θερμοκρασίες στην επιφάνεια της Γης, αλλά το συγκεκριμένο περιστατικό ακολουθήθηκε από δριμύ ψύχος στο Ηνωμένο Βασίλειο και σε μεγάλο μέρος της βόρειας Ευρώπης.
»Αναλύσαμε τη σχέση μεταξύ των φαινομένων SSW και της ακραίας ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας —η οποία καθορίζεται κυρίως από τις ανάγκες θέρμανσης— και διαπιστώσαμε ότι υπάρχει σαφής συσχέτιση». Οι συνθήκες ακραίου ψύχους δημιουργούν πολλαπλούς κινδύνους —συμπεριλαμβανομένης της υψηλής ζήτησης ενέργειας— και τα ευρήματά μας μπορούν να αξιοποιηθούν για την προετοιμασία απέναντι σε μελλοντικά φαινόμενα.
Τα συστήματα θέρμανσης καθορίζουν τις αιχμές στη ζήτηση
Η μελέτη διαπίστωσε ότι η μεταβολή στη ζήτηση ενέργειας διέφερε από χώρα σε χώρα. Για παράδειγμα, οι σκανδιναβικές χώρες —οι οποίες είναι σε μεγάλο βαθμό καλά προσαρμοσμένες στο ακραίο ψύχος— παρουσίασαν μικρότερη αύξηση στην κατανάλωση ενέργειας όταν υποχώρησε η θερμοκρασία. Αντιθέτως, η Γαλλία —η οποία διαθέτει ενεργειακό σύστημα που βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στον ηλεκτρισμό— κατέγραψε πολύ πιο απότομη αύξηση της ζήτησης.
Η Δρ. Hannah Bloomfield, από το Πανεπιστήμιο του Newcastle, πρόσθεσε: «Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι επί του παρόντος σχετικά καλά προσαρμοσμένο στο κρύο, λόγω της εξάρτησής μας από την κεντρική θέρμανση με φυσικό αέριο. Ωστόσο, καθώς μεταβαίνουμε στο καθεστώς μηδενικών καθαρών εκπομπών, μεγάλο μέρος των παραδοσιακών συστημάτων θέρμανσης με αέριο θα πρέπει να ηλεκτροδοτηθεί (δηλαδή να αντικατασταθεί από αντλίες θερμότητας). Τότε, οι περίοδοι ψύχους με χαμηλή ένταση ανέμου θα καθιστούν όλο και πιο δύσκολη τη διασφάλιση της ηλεκτροδότησης με χαμηλό κόστος για τους καταναλωτές».
Οι κίνδυνοι λόγω ψύχους παραμένουν σε έναν κόσμο που θερμαίνεται
Ο Mudhar δήλωσε: «Βιώνουμε —και θα συνεχίσουμε να βιώνουμε— άνοδο της θερμοκρασίας που οφείλεται στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, ωστόσο τα φαινόμενα αιφνίδιας θέρμανσης της στρατόσφαιρας (SSW) είναι πολύ πιθανό να εξακολουθήσουν να συμβαίνουν, φέρνοντας μαζί τους ψυχρές καιρικές συνθήκες.
Αυτό σημαίνει ότι, παρόλο που είναι κρίσιμης σημασίας να συνεχίσουμε τη μείωση των εκπομπών για τον περιορισμό της κλιματικής αλλαγής, οφείλουμε επίσης να εξετάσουμε τον βαθμό ετοιμότητάς μας απέναντι σε τέτοια ακραία φαινόμενα, καθώς μεταβαίνουμε σε πηγές ανανεώσιμης ενέργειας».
www.worldenergynews.gr
