Ορισμένοι άνθρωποι στις ΗΠΑ «εξακολουθούν να μην αντέχουν την αισθητική των ηλιακών συστημάτων», παραδέχεται η Kate Collardson.
Τα ηλιακά συστήματα
Και το γνωρίζει καλά. Η Collardson είναι υπεύθυνη λειτουργίας της Solar Service of Colorado, μιας εταιρείας συντήρησης και επιθεώρησης ηλιακών συστημάτων. Έχει επίσης εργαστεί σε σχεδόν κάθε άλλη θέση του κλάδου, από τεχνικός εγκατάστασης έως εκπαιδεύτρια. Για όσους δυσαρεστούνται με την όψη των ηλιακών συλλεκτών (πάνελ), μια εναλλακτική λύση είναι η ηλιακή στέγη, όπου τα κεραμίδια (ή τα πλακίδια στέγης) ενσωματώνουν φωτοβολταϊκά στοιχεία, διατηρώντας όμως την εμφάνιση των συμβατικών κεραμιδιών.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα ιστορικά κτίρια, όπου οι κανονισμοί διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς περιορίζουν τις αλλαγές στην εξωτερική τους εμφάνιση. Για πολλούς, η πρώτη επαφή με αυτή την κατηγορία προϊόντων έγινε τον Αύγουστο, όταν η ιστοσελίδα της Tesla σταμάτησε να διαθέτει ηλιακές στέγες. Η κίνηση αυτή ακολούθησε μια περίοδο απογοητευτικών πωλήσεων και μιας δικαστικής διαμάχης σχετικά με τις αιφνίδιες αυξήσεις τιμών.
Και άλλες εταιρείες έχουν αποσυρθεί από τον χώρο, αλλά η απόφαση της Tesla προκάλεσε ιδιαίτερη αναστάτωση στον κλάδο των ηλιακών στεγών.
Κάποιοι το βλέπουν ως το τέλος για τα ηλιακά κεραμίδια
Η Tesla σταμάτησε αιφνιδιαστικά τη διάθεση των ηλιακών της κεραμιδιών τον Αύγουστο. Για παράδειγμα, η μικρή ελβετική εταιρεία Freesuns εξετάζει το ενδεχόμενο επέκτασης στις ΗΠΑ. Η Deborah Learoyd, Διευθύνουσα Σύμβουλος της Freesuns, εκτιμά ότι οι πωλήσεις της εταιρείας έχουν αυξηθεί κατά 20-30% από την ίδρυσή της το 2019.
Γενικά, τα εξαρτήματα για ηλιακές στέγες εξακολουθούν να παράγονται σε μικρότερες παρτίδες. Αυτό περιορίζει τις οικονομίες κλίμακας και τη δυνατότητα τυποποίησης, αν και η ευέλικτη παραγωγή θα μπορούσε να βοηθήσει κάπως την κατάσταση.
Η Learoyd επισημαίνει ότι, παρόλο που το κόστος ανά μονάδα για τα προϊόντα της Freesuns μειώνεται σταδιακά, «ένα μεγάλο μέρος του κόστους οφείλεται στο γεγονός ότι κάθε στέγη είναι ελαφρώς διαφορετική. Επομένως, απαιτείται διαφορετικός σχεδιασμός και διαφορετική διαδικασία εγκατάστασης για την καθεμία».
Οι ηλιακές στέγες απαιτούν συνήθως συνεργασία μεταξύ τεχνιτών στέγης, τεχνικών εγκατάστασης ηλιακών συστημάτων και ηλεκτρολόγων. Επιπλέον, οι οικοδομικοί κανονισμοί τείνουν να είναι πιο σύνθετοι σε σχέση με εκείνους που αφορούν τα συμβατικά ηλιακά πάνελ. Ο επιπλέον χρόνος και η γραφειοκρατία μπορούν να επιβαρύνουν μια επιχείρηση τοποθέτησης στεγών, εξηγεί η Collardson. «Αν προσπαθήσεις να εμπλέξεις έναν τεχνικό στεγών στη διαδικασία, θα σου πει: "Αυτό παίρνει πάρα πολύ χρόνο. Χάνω χρήματα. Θα μπορούσα να είχα κλείσει 10 δουλειές τοποθέτησης στέγης στον χρόνο που χρειάζομαι για να κλείσω αυτή τη μία"».
Οι εξτρα χρεώσεις
Η Collardson αναγκάζεται να χρεώνει περισσότερα για την επισκευή ηλιακών κεραμιδιών σε σύγκριση με μια τυπική εγκατάσταση φωτοβολταϊκών (Φ/Β) πάνελ.
Όπως εξηγεί η ίδια: «Στα παραδοσιακά ηλιακά συστήματα, συνήθως υπάρχουν ηλεκτρονικά εξαρτήματα πάνω στο πάνελ και ένα διάγραμμα που μας δείχνει ακριβώς πόση ενέργεια παράγει το καθένα». Έτσι, όταν προκύπτει κάποιο πρόβλημα, είναι εύκολο να εντοπιστεί το σημείο της βλάβης.
«Στα ηλιακά κεραμίδια, δεν έχουμε το πλεονέκτημα αυτής της χαρτογράφησης, καθώς δεν υπάρχει χώρος κάτω από το κεραμίδι για τα ηλεκτρονικά εξαρτήματα». Ωστόσο, οι θερμικές κάμερες μπορούν να εντοπίσουν τα προβληματικά σημεία.
Υπάρχει όμως και το ζήτημα της πρόσβασης σε αυτά. «Μπορείς να αφαιρέσεις το κεραμίδι που βρίσκεται στη μέση της διάταξης, αλλά πρέπει να πατήσεις πάνω στα υπόλοιπα – και κανονικά δεν θα έπρεπε να πατάς πάνω τους, γιατί θα δημιουργηθούν μικρορωγμές που θα προκαλέσουν προβλήματα στο μέλλον».
Πριν συνυπολογιστεί το κόστος επισκευής, μια ηλιακή στέγη μπορεί να κοστίζει διπλάσια χρήματα σε σχέση με ένα σύστημα ηλιακών πάνελ τοποθετημένων πάνω στη στέγη.
Ένα ακόμα μειονέκτημα
Ένας άλλος παράγοντας είναι η ενέργεια που χάνεται με τη μορφή θερμότητας. Επειδή τα κεραμίδια εφαρμόζουν κοντά στην επιφάνεια της στέγης, η κυκλοφορία του αέρα είναι περιορισμένη σε σύγκριση με τα τυπικά ηλιακά πάνελ που τοποθετούνται πάνω στη στέγη. Η θερμότητα μειώνει την απόδοση των ηλιακών συστημάτων.
Τα έγχρωμα κεραμίδια έχουν ακόμη χαμηλότερη απόδοση, επισημαίνει ο Ben Graves, συνιδρυτής της βρετανικής εταιρείας ηλιακών συστημάτων Sunsave. «Ο λόγος για τον οποίο όλα τα φωτοβολταϊκά στοιχεία είναι μαύρα —και πλέον, όλο και συχνότερα, ολόκληρο το πάνελ είναι μαύρο— είναι ότι το μαύρο είναι το χρώμα με την καλύτερη απορροφητικότητα.»
Συνολικά, θα χρειαζόταν πολύ περισσότερος χώρος για τα φωτοβολταϊκά κεραμίδια στέγης ώστε να παραχθεί η ίδια ποσότητα ενέργειας. Η Sunsave δεν προσφέρει φωτοβολταϊκές στέγες. «Οι περισσότεροι άνθρωποι στο Ηνωμένο Βασίλειο απλώς δεν έχουν τα χρήματα για να τις πληρώσουν», εκτιμά ο Graves.
Αν και η εμφάνιση αποτελούσε σημαντικότερο παράγοντα πριν από πέντε χρόνια, πλέον «η συντριπτική πλειονότητα των καταναλωτών ενδιαφέρεται κυρίως για το πόσα χρήματα μπορεί να εξοικονομήσει». Ωστόσο, οι υποστηρικτές των φωτοβολταϊκών στεγών υποστηρίζουν ότι αυτές δεν πρέπει να αντιπαραβάλλονται με τα συμβατικά φωτοβολταϊκά πάνελ στέγης.
«Ας μην συγκρίνουμε τα φωτοβολταϊκά κεραμίδια με ένα συμβατικό φωτοβολταϊκό σύστημα, αλλά ας τα δούμε ως μέσο παραγωγής επιπλέον ηλεκτρικής ενέργειας από τις στέγες μας, αντί η στέγη να παραμένει απλώς ανεκμετάλλευτη», προτρέπει ο Martin Heinrich, επικεφαλής ερευνητικής ομάδας στο Ινστιτούτο Fraunhofer για τα Συστήματα Ηλιακής Ενέργειας στη Γερμανία.
Ένα πλεονέκτημα
Μια εξέλιξη που θα μπορούσε να ωφελήσει ιδιαίτερα τις ηλιακές στέγες είναι η τεχνολογία «matrix shingling» (διάταξη επάλληλων κυψελών). Πρόκειται για έναν διαφορετικό τρόπο σύνδεσης των φωτοβολταϊκών κυψελών. Οι κυψέλες κόβονται σε στενές λωρίδες, τοποθετούνται η μία πάνω στην άλλη (όπως τα κεραμίδια μιας στέγης) και συνδέονται μεταξύ τους με ηλεκτρικά αγώγιμη κόλλα, αντί για μεταλλικά σύρματα.
Αυτό σημαίνει ότι το ηλεκτρικό ρεύμα μπορεί να παρακάμψει τις σκιερές περιοχές, σε αντίθεση με τα συμβατικά πάνελ. «Αν, για παράδειγμα, ένα πουλί λερώσει ένα τμήμα της κυψέλης, το ρεύμα μπορεί να το παρακάμψει», εξηγεί η Learoyd.
Εκτός από την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης, βελτιώνεται και η αισθητική, καθώς δεν είναι ορατά τα ασημένια σύρματα.
Ένα ακόμη πλεονέκτημα, σύμφωνα με τον Heinrich, είναι ότι «εφόσον κόβουμε τις κυψέλες σε μικρότερα τμήματα, μπορούμε να καλύψουμε ευκολότερα ειδικές διαστάσεις. Δεν χρειάζεται να περιοριζόμαστε στα τυποποιημένα μεγέθη».
www.worldenergynews.gr
