Σε κρίσιμο εμπόδιο για την ενεργειακή μετάβαση της Βρετανίας εξελίσσεται η ανεπαρκής δυναμικότητα του δικτύου μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας προχωρά ταχύτερα από τον εκσυγχρονισμό των υποδομών. Το αποτέλεσμα είναι να περικόπτεται η παραγωγή αιολικών πάρκων, ακόμη και όταν υπάρχει διαθέσιμη πράσινη ενέργεια, ενώ μονάδες φυσικού αερίου ενεργοποιούνται σε άλλες περιοχές για να καλύψουν τις τοπικές ανάγκες.
Το κόστος διαχείρισης αυτών των ανισορροπιών φτάνει έως και τα 50 εκατ. λίρες ημερησίως. Στις 14 Οκτωβρίου, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η συμβουλευτική εταιρεία LCP Delta, ο διαχειριστής του συστήματος δαπάνησε 47,9 εκατ. λίρες για να περιορίσει την παραγωγή αιολικών πάρκων σε περιοχές με πλεόνασμα ηλεκτρικής ενέργειας και να αυξήσει την παραγωγή μονάδων φυσικού αερίου σε περιοχές με ελλείψεις.
Η επιβάρυνση έχει λάβει πρωτοφανείς διαστάσεις. Τον Σεπτέμβριο, το κόστος εξισορρόπησης του ηλεκτρικού συστήματος ανήλθε σε 505 εκατ. λίρες, καταγράφοντας ιστορικό μηνιαίο υψηλό. Για τους επόμενους 12 μήνες εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσει έως και τα 3,2 δισ. λίρες, ενώ η Βρετανία βρίσκεται σε διαδικασία αναβάθμισης των δικτύων μεταφοράς, με προγραμματισμένες επενδύσεις που υπολογίζονται σε 150 δισ. λίρες.
Το κόστος αυτό μετακυλίεται τελικά στους καταναλωτές μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας, την ώρα που η εγκατάσταση νέας δυναμικότητας από ΑΠΕ συνεχίζεται με ταχείς ρυθμούς, χωρίς οι υποδομές να μπορούν να ακολουθήσουν.
Περικοπές πράσινης παραγωγής και αυξημένη χρήση φυσικού αερίου
Στις 14 Οκτωβρίου, αιολικά πάρκα και υδροηλεκτρικές μονάδες συνολικής ισχύος 9 GW —δυναμικότητα ικανή να καλύψει τις ανάγκες περίπου 8 εκατ. νοικοκυριών— έλαβαν αποζημίωση για να μην παράγουν ηλεκτρική ενέργεια, σύμφωνα με την LCP Delta.
Την ίδια στιγμή, ο διαχειριστής του δικτύου χρηματοδότησε τη λειτουργία μονάδων φυσικού αερίου και βιομάζας, ενώ προχώρησε και σε πρόσθετες εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας από ευρωπαϊκές χώρες μέσω υποθαλάσσιων καλωδίων υψηλής τάσης.
Η εικόνα αυτή αναδεικνύει το πρόβλημα της γεωγραφικής αναντιστοιχίας ανάμεσα στην παραγωγή και την κατανάλωση. Η διαθέσιμη ηλεκτρική ενέργεια δεν μπορεί να μεταφερθεί πάντα εκεί όπου χρειάζεται, με αποτέλεσμα να απαιτούνται δαπανηρές παρεμβάσεις για τη διατήρηση της ισορροπίας του συστήματος.
Στις αρχές Οκτωβρίου, ο National Energy System Operator (NESO) αναγκάστηκε να ζητήσει έκτακτη συνδρομή «έσχατης λύσης» από τη Γαλλία, η οποία ανταποκρίθηκε αποστέλλοντας ηλεκτρική ενέργεια στη Βρετανία σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Ο Σίβαμ Μαλχότρα, επικεφαλής συναλλαγών ηλεκτρικής ενέργειας στην LCP Delta, διευκρίνισε ότι δεν υπήρχε συνολική ανεπάρκεια ηλεκτρικής ενέργειας στο σύστημα. Το πρόβλημα, όπως εξήγησε, ήταν η αδυναμία μεταφοράς της διαθέσιμης παραγωγής στις περιοχές όπου υπήρχε ζήτηση, λόγω της έλλειψης των αναγκαίων υποδομών.
Το σημείο συμφόρησης ανάμεσα στη Σκωτία και την Αγγλία
Ιδιαίτερα έντονο είναι το πρόβλημα στη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας από τη Σκωτία προς την Αγγλία. Εδώ και χρόνια, αιολικά πάρκα στη Σκωτία αναγκάζονται να περιορίζουν την παραγωγή τους εξαιτίας της ανεπαρκούς δυναμικότητας των γραμμών υψηλής τάσης που συνδέουν τον βορρά με τα μεγάλα κέντρα κατανάλωσης στον νότο.
Η διασύνδεση μεταξύ Σκωτίας και Αγγλίας βασίζεται σήμερα σε μόλις δύο καλώδια, δημιουργώντας τον λεγόμενο περιορισμό «B6 boundary». Το μέσο ημερήσιο κόστος διαχείρισης της συγκεκριμένης συμφόρησης έχει διαμορφωθεί περίπου στις 800.000 λίρες κατά την περίοδο 2026-2027, σχεδόν στο διπλάσιο του μέσου όρου της προηγούμενης περιόδου 2025-2026.
Η ανισορροπία μεταξύ παραγωγής και κατανάλωσης είναι εμφανής. Η Σκωτία απορροφά κατά μέσο όρο μόλις το 8% της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνεται στη Βρετανία, αλλά παράγει περίπου το 19% της συνολικής ηλεκτροπαραγωγής και το 37% της αιολικής παραγωγής. Συνεπώς, σημαντικές ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας πρέπει να μεταφέρονται προς την Αγγλία και την Ουαλία, όπου βρίσκεται μεγάλο μέρος της ζήτησης.
Οι προκλήσεις των ακραίων θερμοκρασιών
Οι αδυναμίες του δικτύου έγιναν εμφανείς και κατά τους θερινούς μήνες, όταν ένα ισχυρό σύστημα υψηλών πιέσεων και η παρατεταμένη ζέστη περιόρισαν την παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές, ενώ η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκε λόγω της εκτεταμένης χρήσης κλιματιστικών και ψυγείων.
Ο NESO κάλεσε ανεξάρτητους ερευνητές να εξετάσουν καταγγελίες πληροφοριοδοτών, σύμφωνα με τις οποίες εργαζόμενοι του οργανισμού επιχείρησαν να συγκαλύψουν περιστατικό που θα μπορούσε να οδηγήσει σε εκτεταμένη διακοπή ηλεκτροδότησης κατά το κύμα καύσωνα στα τέλη Ιουνίου, όταν καταγράφηκαν θερμοκρασίες-ρεκόρ.
Παράλληλα, η ρυθμιστική αρχή ενέργειας Ofgem έχει καταγράψει απότομη αύξηση των αιτημάτων για νέες συνδέσεις στο δίκτυο. Η συνολική ισχύς των αιτημάτων αυξήθηκε από 41 GW τον Νοέμβριο του 2024 σε 125 GW τον Ιούνιο του 2025, καθώς επιταχύνθηκε η ανάπτυξη νέων έργων ανανεώσιμης ενέργειας.
Η εξέλιξη έχει οδηγήσει αρκετά έργα καθαρής ενέργειας σε αναμονή, καθώς οι διαθέσιμες υποδομές δεν επαρκούν για να εξυπηρετήσουν τις νέες συνδέσεις. Την ίδια στιγμή, η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας συνεχίζει να αυξάνεται, ενισχύοντας την ανάγκη για ένα πιο ισχυρό και ευέλικτο σύστημα μεταφοράς.
Επενδύσεις 4,5 δισ. λιρών για την ενίσχυση του δικτύου
Σε αυτό το περιβάλλον, η National Grid κατέθεσε στις 15 Οκτωβρίου νέα δέσμη προτάσεων προς την Ofgem, στο πλαίσιο της διαδικασίας RIIO-T3 load re-opener, ζητώντας έγκριση πρόσθετων επενδύσεων στο δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Το πακέτο περιλαμβάνει 19 έργα στην Αγγλία και την Ουαλία, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 4,5 δισ. λιρών. Οι προτεινόμενες παρεμβάσεις εντάσσονται στον ευρύτερο σχεδιασμό της εταιρείας για επενδύσεις περίπου 31 δισ. λιρών στο δίκτυο των δύο περιοχών κατά την περίοδο 2026-2031.
Σύμφωνα με τη National Grid, τα έργα αποσκοπούν στην αύξηση της μεταφορικής ικανότητας, στη διατήρηση της αξιοπιστίας του συστήματος και στη διευκόλυνση της σύνδεσης νέων μονάδων καθαρής ενέργειας. Παράλληλα, θα πρέπει να υποστηρίξουν την αυξανόμενη ζήτηση από νέες βιομηχανικές δραστηριότητες και τεχνολογίες.
Η Βρετανία έχει θέσει σε εφαρμογή ένα εκτεταμένο πρόγραμμα αναβάθμισης των ενεργειακών της υποδομών. Ωστόσο, η ταχύτητα ανάπτυξης των ΑΠΕ εξακολουθεί να υπερβαίνει τον ρυθμό κατασκευής νέων γραμμών και διασυνδέσεων, αφήνοντας σημαντικές ποσότητες διαθέσιμης πράσινης ενέργειας αναξιοποίητες.
Έτσι, παρά την προσθήκη νέων αιολικών και φωτοβολταϊκών έργων, το φυσικό αέριο εξακολουθεί να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην ηλεκτροπαραγωγή. Η αντιμετώπιση της συμφόρησης στα δίκτυα μεταφοράς αποτελεί πλέον βασική προϋπόθεση για να περιοριστούν οι δαπανηρές παρεμβάσεις εξισορρόπησης και να αξιοποιηθεί πλήρως η νέα δυναμικότητα από ανανεώσιμες πηγές.
www.worldenergynews.gr
