Ο άνθρακας παραμένει ο ακρογωνιαίος λίθος του ενεργειακού συστήματος της χώρας, παρέχοντας πάνω από το 50% της ηλεκτρικής παραγωγής και περίπου το 60-70% της συνολικής κατανάλωσης πρωτογενούς ενέργειας
Την τελευταία δεκαετία οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και οι συναφείς καθαρές τεχνολογίες στην Κίνα αναδείχθηκαν στους ταχύτερα αναπτυσσόμενους τομείς της οικονομίας, ξεπερνώντας σημαντικά τον συνολικό ρυθμό ανάπτυξης.
Το περασμένο έτος οι επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια έφτασαν στο ιστορικό ρεκόρ των 7,2 τρισ. γουάν, δηλαδή περίπου 1 τρισ. δολάρια, με τον κλάδο να αντιπροσωπεύει πάνω από το 11% του ΑΕΠ και να αναπτύσσεται τρεις φορές ταχύτερα από την οικονομία συνολικά.
Τα λεγόμενα «νέα τρία» —ηλιακή ενέργεια, μπαταρίες και ηλεκτρικά οχήματα— συνέβαλαν σε ποσοστό άνω του 90% στην αύξηση των συνολικών επενδύσεων της χώρας.
Η Κίνα παραμένει κυρίαρχη κυρίως στις τεχνολογίες ηλιακής και αιολικής ενέργειας, εγκαθιστώντας 315 GW ηλιακής ισχύος και 119 GW αιολικής, περισσότερα από όσα εγκατέστησε ο υπόλοιπος κόσμος μαζί.
Ωστόσο, τα ορυκτά καύσιμα εξακολουθούν να αποτελούν κρίσιμο πυλώνα της ενεργειακής ασφάλειας και της βιομηχανικής βάσης, καλύπτοντας πάνω από το 80% της πρωτογενούς ενέργειας και περισσότερο από το 60% της ηλεκτροπαραγωγής.
Ακρογωνιαίος λίθος ο άνθρακας
Ο άνθρακας παραμένει ο ακρογωνιαίος λίθος του ενεργειακού συστήματος της χώρας, παρέχοντας πάνω από το 50% της ηλεκτρικής παραγωγής και περίπου το 60-70% της συνολικής κατανάλωσης πρωτογενούς ενέργειας.
Η Κίνα καταναλώνει ετησίως περισσότερους από 4 δισ. τόνους άνθρακα, ποσοστό που αντιστοιχεί σε πάνω από το μισό της παγκόσμιας κατανάλωσης. Τα στοιχεία του 2023 έδειξαν περαιτέρω άνοδο της κατανάλωσης, με τις εισαγωγές να αγγίζουν το ιστορικό υψηλό των 474 εκατ. τόνων, καθιστώντας τη χώρα τον μεγαλύτερο καταναλωτή και εισαγωγέα άνθρακα παγκοσμίως.
Παρά τις τεράστιες επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές, ο άνθρακας εξακολουθεί να διαδραματίζει υπερμεγέθη ρόλο στην τροφοδότηση της οικονομίας, εξασφαλίζοντας ενεργειακή ασφάλεια και τροφοδοτώντας βαριές βιομηχανίες όπως η χαλυβουργία, ενώ νέες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα συνεχίζουν να κατασκευάζονται με ταχύ ρυθμό.
Το 2024 η κατασκευή νέων ανθρακικών σταθμών έφτασε σε υψηλό δεκαετίας, με έργα συνολικής ισχύος 94,5 GW να ξεκινούν και 3,3 GW έργων που είχαν «παγώσει» να επανεκκινούν.
Η ισχυρή εξάρτηση από τον άνθρακα έχει οδηγήσει σε σοβαρή ατμοσφαιρική ρύπανση και αυξημένες εκπομπές άνθρακα, παρά τη δέσμευση του προέδρου Σι Τζινπίνγκ για αυστηρό έλεγχο της επέκτασης και σταδιακή μείωση της κατανάλωσης.
Κρίσιμο ρόλο για την ενεργειακή ασφάλεια και τη βιομηχανική ανάπτυξη διατηρεί και το πετρέλαιο, το οποίο αντιπροσωπεύει περίπου το 1/5 του ενεργειακού μείγματος και τροφοδοτεί κυρίως τις μεταφορές και τη πετροχημική βιομηχανία.
Η Κίνα καταναλώνει περίπου 16,3 έως 16,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως, γεγονός που την καθιστά τον δεύτερο μεγαλύτερο καταναλωτή στον κόσμο. Το 2024 εισήγαγε περίπου 11,1 εκατ. βαρέλια αργού ημερησίως, καλύπτοντας σχεδόν το 74% της κατανάλωσης.
Οι εκτιμήσεις για το 2025 κάνουν λόγο για μέση ζήτηση περίπου 16,74 εκατ. βαρελιών ημερησίως. Κύριοι προμηθευτές είναι η Ρωσία, η Σαουδική Αραβία και το Ιράκ, με τις ρωσικές εισαγωγές να ξεπερνούν τα 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως, δηλαδή πάνω από το ένα πέμπτο των συνολικών εισαγωγών.
Περίπου 900.000 βαρέλια ημερησίως μεταφέρονται μέσω αγωγών, ενώ τα υπόλοιπα φτάνουν δια θαλάσσης, συχνά μέσω λεγόμενου «σκιώδους στόλου» που παρακάμπτει δυτικές κυρώσεις.
Παράλληλα η Κίνα εντείνει την εγχώρια παραγωγή πετρελαίου, η οποία έφτασε σε ιστορικό υψηλό 4,3 εκατ. βαρελιών ημερησίως το 2025 από 3,8 εκατ. το 2020, χάρη σε εντατικότερες έρευνες κυρίως σε υπεράκτια και μη συμβατικά κοιτάσματα.
Η υπεράκτια παραγωγή αποτελεί βασικό μοχλό αύξησης, αντιπροσωπεύοντας πάνω από το 60% της νέας παραγωγής για πέντε συνεχόμενα χρόνια, σε μεγάλο βαθμό λόγω αυξημένων επενδύσεων από κρατικούς ενεργειακούς ομίλους όπως οι CNOOC, CNPC και Sinopec.
Η προσπάθεια αυτή εντάσσεται στο «Επταετές Σχέδιο Δράσης» 2019-2025, που στοχεύει στην ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής υδρογονανθράκων για λόγους ενεργειακής ασφάλειας, παράλληλα με την προώθηση της πράσινης ενέργειας και των ηλεκτρικών οχημάτων.
Ωστόσο το υψηλό κόστος εξόρυξης σε ώριμα κοιτάσματα δεν επιτρέπει στην παραγωγή να συμβαδίσει με τη ζήτηση, δημιουργώντας κενό που καλύπτεται με εισαγωγές.
Καύσιμο-γέφυρα το αέριο
Το φυσικό αέριο λειτουργεί ως κρίσιμο «καύσιμο-γέφυρα» στην ενεργειακή μετάβαση της χώρας, συμβάλλοντας στη μείωση της εξάρτησης από τον άνθρακα, στη βελτίωση της ποιότητας του αέρα και στην εξισορρόπηση της διαλείπουσας παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές.
Ως τρίτος μεγαλύτερος καταναλωτής φυσικού αερίου παγκοσμίως, η Κίνα αυξάνει τη χρήση του στη βιομηχανία, στα νοικοκυριά και στην ηλεκτροπαραγωγή, με τις προβλέψεις να δείχνουν ότι θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην επίτευξη ουδετερότητας άνθρακα.
Η κατανάλωση φυσικού αερίου έφτασε περίπου τα 428 δισ. κυβικά μέτρα το 2024, σημειώνοντας σταθερή άνοδο από τα 330 δισ. το 2020.
Η χώρα βασίζεται σε συνδυασμό εγχώριας παραγωγής και εισαγωγών, με τη ζήτηση να προέρχεται κυρίως από τη βιομηχανία και το αστικό δίκτυο αερίου.
Οι εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου αναμένεται να ανακάμψουν φέτος έως και κατά 10% σε ετήσια βάση, πλησιάζοντας τα 76 εκατ. τόνους, μετά από πτώση περίπου 10% το 2025 λόγω αυξημένης εγχώριας παραγωγής και ασθενέστερης ζήτησης.
Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος εισαγωγέας LNG παγκοσμίως, με βασικούς προμηθευτές την Αυστραλία, το Κατάρ και τη Ρωσία, ενώ σημαντικές ποσότητες εισάγονται μέσω αγωγών κυρίως από τη Ρωσία και το Τουρκμενιστάν μέσω των αγωγών Power of Siberia και Central Asia–China.
Παρά τα παραπάνω, η Κίνα αναμένεται να διατηρήσει την κυριαρχία της στον παγκόσμιο τομέα καθαρής ενέργειας όχι μόνο χάρη στις μεγάλες επενδύσεις και την τεχνολογική υπεροχή, αλλά και λόγω της ηγεμονίας της στις σπάνιες γαίες. Η χώρα ελέγχει περίπου το 60-70% της παγκόσμιας εξόρυξης και πάνω από το 90% της επεξεργασίας και διύλισης αυτών των στοιχείων.
Μέταλλα όπως το νεοδύμιο και το δυσπρόσιο είναι απαραίτητα για ισχυρούς μόνιμους μαγνήτες σε ηλεκτρικούς κινητήρες, αυξάνοντας σημαντικά την ενεργειακή πυκνότητα και την απόδοση.
Οι μόνιμοι μαγνήτες που βασίζονται σε νεοδύμιο, δυσπρόσιο και πρασεοδύμιο χρησιμοποιούνται σε ανεμογεννήτριες για βελτίωση των επιδόσεων, ιδίως σε υπεράκτιες τουρμπίνες άμεσης μετάδοσης χωρίς κιβώτιο ταχυτήτων. Παρότι δεν χρησιμοποιούνται άμεσα σε φωτοβολταϊκά πάνελ, στοιχεία σπάνιων γαιών όπως το ύττριο, το λανθάνιο και το δημήτριο αξιοποιούνται σε εξειδικευμένους ηλιακούς μετατροπείς, αισθητήρες και εξαρτήματα μετατροπής ενέργειας.
Το περασμένο έτος οι επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια έφτασαν στο ιστορικό ρεκόρ των 7,2 τρισ. γουάν, δηλαδή περίπου 1 τρισ. δολάρια, με τον κλάδο να αντιπροσωπεύει πάνω από το 11% του ΑΕΠ και να αναπτύσσεται τρεις φορές ταχύτερα από την οικονομία συνολικά.
Τα λεγόμενα «νέα τρία» —ηλιακή ενέργεια, μπαταρίες και ηλεκτρικά οχήματα— συνέβαλαν σε ποσοστό άνω του 90% στην αύξηση των συνολικών επενδύσεων της χώρας.
Η Κίνα παραμένει κυρίαρχη κυρίως στις τεχνολογίες ηλιακής και αιολικής ενέργειας, εγκαθιστώντας 315 GW ηλιακής ισχύος και 119 GW αιολικής, περισσότερα από όσα εγκατέστησε ο υπόλοιπος κόσμος μαζί.
Ωστόσο, τα ορυκτά καύσιμα εξακολουθούν να αποτελούν κρίσιμο πυλώνα της ενεργειακής ασφάλειας και της βιομηχανικής βάσης, καλύπτοντας πάνω από το 80% της πρωτογενούς ενέργειας και περισσότερο από το 60% της ηλεκτροπαραγωγής.
Ακρογωνιαίος λίθος ο άνθρακας
Ο άνθρακας παραμένει ο ακρογωνιαίος λίθος του ενεργειακού συστήματος της χώρας, παρέχοντας πάνω από το 50% της ηλεκτρικής παραγωγής και περίπου το 60-70% της συνολικής κατανάλωσης πρωτογενούς ενέργειας.
Η Κίνα καταναλώνει ετησίως περισσότερους από 4 δισ. τόνους άνθρακα, ποσοστό που αντιστοιχεί σε πάνω από το μισό της παγκόσμιας κατανάλωσης. Τα στοιχεία του 2023 έδειξαν περαιτέρω άνοδο της κατανάλωσης, με τις εισαγωγές να αγγίζουν το ιστορικό υψηλό των 474 εκατ. τόνων, καθιστώντας τη χώρα τον μεγαλύτερο καταναλωτή και εισαγωγέα άνθρακα παγκοσμίως.
Παρά τις τεράστιες επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές, ο άνθρακας εξακολουθεί να διαδραματίζει υπερμεγέθη ρόλο στην τροφοδότηση της οικονομίας, εξασφαλίζοντας ενεργειακή ασφάλεια και τροφοδοτώντας βαριές βιομηχανίες όπως η χαλυβουργία, ενώ νέες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα συνεχίζουν να κατασκευάζονται με ταχύ ρυθμό.
Το 2024 η κατασκευή νέων ανθρακικών σταθμών έφτασε σε υψηλό δεκαετίας, με έργα συνολικής ισχύος 94,5 GW να ξεκινούν και 3,3 GW έργων που είχαν «παγώσει» να επανεκκινούν.
Η ισχυρή εξάρτηση από τον άνθρακα έχει οδηγήσει σε σοβαρή ατμοσφαιρική ρύπανση και αυξημένες εκπομπές άνθρακα, παρά τη δέσμευση του προέδρου Σι Τζινπίνγκ για αυστηρό έλεγχο της επέκτασης και σταδιακή μείωση της κατανάλωσης.
Κρίσιμο ρόλο για την ενεργειακή ασφάλεια και τη βιομηχανική ανάπτυξη διατηρεί και το πετρέλαιο, το οποίο αντιπροσωπεύει περίπου το 1/5 του ενεργειακού μείγματος και τροφοδοτεί κυρίως τις μεταφορές και τη πετροχημική βιομηχανία.
Η Κίνα καταναλώνει περίπου 16,3 έως 16,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως, γεγονός που την καθιστά τον δεύτερο μεγαλύτερο καταναλωτή στον κόσμο. Το 2024 εισήγαγε περίπου 11,1 εκατ. βαρέλια αργού ημερησίως, καλύπτοντας σχεδόν το 74% της κατανάλωσης.
Οι εκτιμήσεις για το 2025 κάνουν λόγο για μέση ζήτηση περίπου 16,74 εκατ. βαρελιών ημερησίως. Κύριοι προμηθευτές είναι η Ρωσία, η Σαουδική Αραβία και το Ιράκ, με τις ρωσικές εισαγωγές να ξεπερνούν τα 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως, δηλαδή πάνω από το ένα πέμπτο των συνολικών εισαγωγών.
Περίπου 900.000 βαρέλια ημερησίως μεταφέρονται μέσω αγωγών, ενώ τα υπόλοιπα φτάνουν δια θαλάσσης, συχνά μέσω λεγόμενου «σκιώδους στόλου» που παρακάμπτει δυτικές κυρώσεις.
Παράλληλα η Κίνα εντείνει την εγχώρια παραγωγή πετρελαίου, η οποία έφτασε σε ιστορικό υψηλό 4,3 εκατ. βαρελιών ημερησίως το 2025 από 3,8 εκατ. το 2020, χάρη σε εντατικότερες έρευνες κυρίως σε υπεράκτια και μη συμβατικά κοιτάσματα.
Η υπεράκτια παραγωγή αποτελεί βασικό μοχλό αύξησης, αντιπροσωπεύοντας πάνω από το 60% της νέας παραγωγής για πέντε συνεχόμενα χρόνια, σε μεγάλο βαθμό λόγω αυξημένων επενδύσεων από κρατικούς ενεργειακούς ομίλους όπως οι CNOOC, CNPC και Sinopec.
Η προσπάθεια αυτή εντάσσεται στο «Επταετές Σχέδιο Δράσης» 2019-2025, που στοχεύει στην ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής υδρογονανθράκων για λόγους ενεργειακής ασφάλειας, παράλληλα με την προώθηση της πράσινης ενέργειας και των ηλεκτρικών οχημάτων.
Ωστόσο το υψηλό κόστος εξόρυξης σε ώριμα κοιτάσματα δεν επιτρέπει στην παραγωγή να συμβαδίσει με τη ζήτηση, δημιουργώντας κενό που καλύπτεται με εισαγωγές.
Καύσιμο-γέφυρα το αέριο
Το φυσικό αέριο λειτουργεί ως κρίσιμο «καύσιμο-γέφυρα» στην ενεργειακή μετάβαση της χώρας, συμβάλλοντας στη μείωση της εξάρτησης από τον άνθρακα, στη βελτίωση της ποιότητας του αέρα και στην εξισορρόπηση της διαλείπουσας παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές.
Ως τρίτος μεγαλύτερος καταναλωτής φυσικού αερίου παγκοσμίως, η Κίνα αυξάνει τη χρήση του στη βιομηχανία, στα νοικοκυριά και στην ηλεκτροπαραγωγή, με τις προβλέψεις να δείχνουν ότι θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην επίτευξη ουδετερότητας άνθρακα.
Η κατανάλωση φυσικού αερίου έφτασε περίπου τα 428 δισ. κυβικά μέτρα το 2024, σημειώνοντας σταθερή άνοδο από τα 330 δισ. το 2020.
Η χώρα βασίζεται σε συνδυασμό εγχώριας παραγωγής και εισαγωγών, με τη ζήτηση να προέρχεται κυρίως από τη βιομηχανία και το αστικό δίκτυο αερίου.
Οι εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου αναμένεται να ανακάμψουν φέτος έως και κατά 10% σε ετήσια βάση, πλησιάζοντας τα 76 εκατ. τόνους, μετά από πτώση περίπου 10% το 2025 λόγω αυξημένης εγχώριας παραγωγής και ασθενέστερης ζήτησης.
Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος εισαγωγέας LNG παγκοσμίως, με βασικούς προμηθευτές την Αυστραλία, το Κατάρ και τη Ρωσία, ενώ σημαντικές ποσότητες εισάγονται μέσω αγωγών κυρίως από τη Ρωσία και το Τουρκμενιστάν μέσω των αγωγών Power of Siberia και Central Asia–China.
Παρά τα παραπάνω, η Κίνα αναμένεται να διατηρήσει την κυριαρχία της στον παγκόσμιο τομέα καθαρής ενέργειας όχι μόνο χάρη στις μεγάλες επενδύσεις και την τεχνολογική υπεροχή, αλλά και λόγω της ηγεμονίας της στις σπάνιες γαίες. Η χώρα ελέγχει περίπου το 60-70% της παγκόσμιας εξόρυξης και πάνω από το 90% της επεξεργασίας και διύλισης αυτών των στοιχείων.
Μέταλλα όπως το νεοδύμιο και το δυσπρόσιο είναι απαραίτητα για ισχυρούς μόνιμους μαγνήτες σε ηλεκτρικούς κινητήρες, αυξάνοντας σημαντικά την ενεργειακή πυκνότητα και την απόδοση.
Οι μόνιμοι μαγνήτες που βασίζονται σε νεοδύμιο, δυσπρόσιο και πρασεοδύμιο χρησιμοποιούνται σε ανεμογεννήτριες για βελτίωση των επιδόσεων, ιδίως σε υπεράκτιες τουρμπίνες άμεσης μετάδοσης χωρίς κιβώτιο ταχυτήτων. Παρότι δεν χρησιμοποιούνται άμεσα σε φωτοβολταϊκά πάνελ, στοιχεία σπάνιων γαιών όπως το ύττριο, το λανθάνιο και το δημήτριο αξιοποιούνται σε εξειδικευμένους ηλιακούς μετατροπείς, αισθητήρες και εξαρτήματα μετατροπής ενέργειας.
www.worldenergynews.gr
