Το Πάσχα δεν είναι για μας τους Ορθοδόξους Χριστιανούς μια εκκλησιαστική εορτή όπως όλες οι άλλες, αλλά είναι αναμφίβολα η εορτή των εορτών και η πανήγυρις των πανηγύρεων. Αποτελεί το επίκεντρο, αλλά και το επιστέγασμα ολοκλήρου του εκκλησιαστικού μας έτους και ταυτοχρόνως νοηματοδοτεί ολόκληρη τη ζωή της Εκκλησίας μας.
Κάθε Κυριακή είναι για την Αγία Ορθόδοξη Εκκλησία μας Ανάσταση και κάθε Θεία Λειτουργία, όποτε κι αν αυτή τελείται, είναι ένα αναστάσιμο γεγονός. Κι ενώ οι υπόλοιπες Δεσποτικές και Θεομητορικές εορτές του εκκλησιαστικού μας έτους αποδίδονται σε οκτώ το πολύ ημέρες, το Πάσχα αποδίδεται στις σαράντα ημέρες. Ολόκληρη η μετά το Πάσχα εβδομάδα, η εβδομάδα της Διακαινησίμου όπως λέγεται, λογίζεται ως μία ημέρα, ενώ για σαράντα ημέρες ψάλλεται σε όλες τις εκκλησιαστικές ακολουθίες ο νικητήριος παιάνας “Χριστὸς Ἀνέστη” και οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί ζουν την παγκόσμια χαρά που εξανέτειλε από τον Πανάγιο Τάφο του Κυρίου, την παγκόσμια χαρά για τη νίκη της ζωής επί του θανάτου.
Για να μπορέσει κανείς να ζήσει πραγματικά τα μεγάλα σωτηριολογικά γεγονότα της Μεγάλης Εβδομάδος και του Πάσχα, το Πάθος και τον σταυρικό θάνατο, την ταφή και την εις Άδου κάθοδο, κυρίως όμως την τριήμερη λαμπροφόρο Ανάσταση του Κυρίου, πρέπει να κάνει την ανάλογη πνευματική προετοιμασία. Έτσι λοιπόν η Εκκλησία μας για δέκα ολόκληρες εβδομάδες μας προετοιμάζει σταδιακά για το Πάσχα.
Οι τρεις πρώτες εβδομάδες (από την Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου μέχρι την Κυριακή της Τυρινής) είναι προπαρασκευαστικές για τη Μεγάλη Σαρακοστή, οι επόμενες έξι εβδομάδες (από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι την Παρασκευή προ των Βαΐων) αποτελούν τη Μεγάλη Σαρακοστή και η τελευταία εβδομάδα είναι φυσικά η Μεγάλη Εβδομάδα, η Εβδομάδα των Παθών, που αποτελεί το αποκορύφωμα της νηστείας και της εν γένει προετοιμασίας μας για το Πάσχα.
Η Μεγάλη Σαρακοστή ως εκ τούτου είναι μια μακρά και κοπιαστική πορεία προς το Πάσχα. Ο Ορθόδοξος Χριστιανός διέρχεται διά της στενής και τεθλιμμένης οδού της Μεγάλης Σαρακοστής, για να μπορέσει να εισέλθει στην παγκόσμια χαρά της Αναστάσεως του Κυρίου. Η Μεγάλη Σαρακοστή είναι η κατ’ εξοχήν περίοδος νηστείας, εγκρατείας, μετανοίας, κατανύξεως, εντατικής προσευχής και εντατικού πνευματικού αγώνα. Είναι η μεγαλύτερη σε διάρκεια, αλλά και η αυστηρότερη περίοδος νηστείας του εκκλησιαστικού μας έτους.
Κατ’ αυτήν επιτρέπεται η κατάλυσις οίνου και ελαίου μόνο κατά τα Σάββατα και τις Κυριακές. Ταυτοχρόνως, η Ορθόδοξη Εκκλησία μας μας υποβοηθεί στην εντονώτερη προσευχή και στον εντατικώτερο πνευματικό αγώνα μέσα από τις ιδιαίτερες λατρευτικές Ακολουθίες της περιόδου αυτής, που αποτελούν έναν πραγματικό λειτουργικό θησαυρό.
Η λειτουργική ατμόσφαιρα της Μεγάλης Σαρακοστής είναι εντελώς διαφορετική από τη λειτουργική ατμόσφαιρα του υπολοίπου εκκλησιαστικού μας έτους. Οι Ακολουθίες είναι μακρές και κατανυκτικές, κυριαρχούν δε σε αυτές τα πολλά “διαβαστά” (ψαλμοί, αναγνώσματα, ευχές), η λιτότητα και η αρχαιοπρέπεια. Η σημαντικότερη διαφορά της Μεγάλης Σαρακοστής από το υπόλοιπο εκκλησιαστικό έτος είναι η απαγόρευση της τελέσεως της Θείας Λειτουργίας εκτός Σαββάτου και Κυριακής. Αντί της κανονικής Θείας Λειτουργίας τελείται κατά τις καθημερινές της Μεγάλης Σαρακοστής (κυρίως τις Τετάρτες και τις Παρασκευές) η Θεία Λειτουργία των Προηγιασμένων Τιμίων Δώρων, η οποία αποτελεί χωρίς αμφιβολία την καρδιά της Μεγάλης Σαρακοστής.
Τη λειτουργική ατμόσφαιρα της Μεγάλης Σαρακοστής συμπληρώνουν οι Κατανυκτικοί Εσπερινοί των Κυριακών, το Μεγάλο Απόδειπνο που αναγινώσκεται από τη Δευτέρα μέχρι την Πέμπτη με ψαλμωδία μέρους του Μεγάλου Κανόνος του Αγίου Ανδρέου Κρήτης κατά την πρώτη εβδομάδα και Κανόνων από το Θεοτοκάριο κατά τις υπόλοιπες εβδομάδες, ο Όρθρος, οι Ώρες και ο Εσπερινός, που έχουν αυτή την περίοδο έντονο κατανυκτικό χρώμα, και φυσικά η ιδιαίτερα λαοφιλής Ακολουθία των Χαιρετισμών στην Υπεραγία Θεοτόκο που τελείται κάθε Παρασκευή.
Με την Ακολουθία των Χαιρετισμών διακόπτεται για δύο ημέρες η πένθιμη και κατανυκτική ατμόσφαιρα των καθημερινών της Μεγάλης Σαρακοστής, για να επανέλθει και πάλι το απόγευμα της Κυριακής με τον Κατανυκτικό Εσπερινό, αφού πρώτα ζήσουμε τη χαρμόσυνη και αναστάσιμη ατμόσφαιρα των Κυριακών της Μεγάλης Σαρακοστής με την τέλεση της Θείας Λειτουργίας του Μεγάλου Βασιλείου και τη διπλή τους θεματολογία.
Η νηστεία, η εντονότερη προσευχή και η κατά το δυνατόν συμμετοχή στις κατανυκτικές Ακολουθίες της περιόδου της Μεγάλης Σαρακοστής μας υποβοηθούν να εντείνουμε όσο μπορούμε περισσότερο τον πνευματικό μας αγώνα, που δεν είναι αγώνας μόνο της Μεγάλης Σαρακοστής, αλλά αγώνας ολόκληρής μας της ζωής, και αποσκοπεί στην καταπολέμηση των παθών, των αδυναμιών και των ελαττωμάτων μας και την καλλιέργεια των χριστιανικών αρετών, στην κάθαρση της ψυχής από ό,τι αμαυρώνει τη στολή της, για να μπορέσει να βρει χώρο μέσα μας η χάρις του Θεού να ενεργήσει. Ο πνευματικός αγώνας όμως, για να φέρει πραγματικά αποτελέσματα, πρέπει να θεμελιωθεί πάνω στη βάση της ταπεινώσεως και να στολιστεί με τους καρπούς της μετανοίας.
Αυτές τις δύο αλήθειες μας προβάλλει η Εκκλησία μας προτού ακόμη ξεκινήσουμε το ταξίδι και τον εντατικό πνευματικό αγώνα της Μεγάλης Σαρακοστής μέσα από τα ευαγγελικά αναγνώσματα και τα θαυμάσια τροπάρια των πρώτων εβδομάδων του Τριωδίου, των εβδομάδων προπαρασκευής για τη Μεγάλη Σαρακοστή. Έτσι με την Παραβολή του Τελώνου και του Φαρισαίου, με την οποία αρχίζει η περίοδος του Τριωδίου, η Εκκλησία μας μας υπενθυμίζει ενόψει της ενάρξεως της Μεγάλης Σαρακοστής μια μεγάλη αλήθεια: Καμιά αρετή και κανένα καλό έργο, άρα ούτε και η νηστεία μας ούτε και ο λοιπός πνευματικός μας αγώνας, δεν έχει αξία, αν δεν συνοδεύεται από την ταπείνωση, αν δεν θεμελιώνεται πάνω στην ταπείνωση, γιατί σε τελευταία ανάλυση δεν μας σώζουν ούτε οι αρετές μας ούτε τα καλά μας έργα, αλλά ο βαθμός της ταπεινώσεως και της μετανοίας μας. Η ταπείνωση και η μετάνοια ελκύουν όντως τη χάρη του Θεού.
Με την Παραβολή του ασώτου εξάλλου, που αναγινώσκεται τη δεύτερη Κυριακή του Τριωδίου, η Εκκλησία μας μας υπενθυμίζει μια άλλη μεγάλη αλήθεια: Η αγάπη του Θεού είναι τόσο μεγάλη, που καμιά αμαρτία, όσο μεγάλη κι αν είναι, δεν μπορεί να την εμποδίσει, φτάνει όμως να υπάρξει αληθινή μετάνοια. Ο Θεός περιμένει από εμάς να κάνουμε το πρώτο βήμα της μετανοίας, για να κάνει Εκείνος όλα τα υπόλοιπα βήματα.
Η Μεγάλη Σαρακοστή είναι, όπως είπαμε, μια μακρά και κοπιαστική πορεία προς το Πάσχα. Εκτός όμως από μια ιδιαίτερη περίοδος του εκκλησιαστικού μας έτους, είναι ταυτοχρόνως και ένας τρόπος ζωής. Είναι η στενή και τεθλιμμένη οδός του συνεχούς και αδιάκοπου πνευματικού αγώνα, η στενή και τεθλιμμένη οδός της απαρνήσεως του δικού μας αμαρτωλού θελήματος και του αμαρτωλού μας εαυτού, διά της οποίας πρέπει να διέλθει κανείς, για να εισέλθει στη χαρά της αιώνιας Βασιλείας των ουρανών. Αν η ζωή μας γίνει μια διαρκής Μεγάλη Σαρακοστή, τότε θα είναι και μια διαρκής Ανάσταση, ένα αδιάκοπο Πάσχα, που θα μας οδηγήσει στην ανάσταση στην αιώνια ζωή.
Πρωτ. Μιχαὴλ Βοσκού
(Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό “Παράκληση. Περιοδική Ἔκδοση Ἱερᾶς Μητροπόλεως Λεμεσοῦ”, τεῦχος 59)
Η νηστεία της Μεγάλης Σαρακοστής
Η περίοδος της Μεγάλης Τεσσαρακοστής χρονολογείται από τον 4ο αιώνα μ.Χ. και αποτελεί την αρχαιότερη νηστεία της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής, οι πιστοί προετοιμάζονται ψυχικά και σωματικά για το μεγάλο γεγονός της Ανάστασης του Κυρίου.
Πόσες μέρες διαρκεί η νηστεία της Μεγάλης Σαρακοστής
Η νηστεία πριν από το Άγιο Πάσχα ονομάζεται «Σαρακοστή» ή «Τεσσαρακοστή» καθώς αρχικά σηματοδοτούσε τη νηστεία σαράντα ημερών, δηλαδή έξι εβδομάδων, εις ανάμνηση της σαρανταήμερης νηστείας του Ιησού Χριστού στην έρημο.
Στην πορεία, προστέθηκε μία ακόμη εβδομάδα και πλέον η νηστεία διαρκεί 48 ημέρες, δηλαδή επτά εβδομάδες, ξεκινώντας από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι και το Μεγάλο Σάββατο.
Επιπλέον, ονομάζεται «Μεγάλη» Τεσσαρακοστή χάρη στη βαρύνουσα σημασία που δίνεται στην ανάμνηση των Παθών του Κυρίου, αλλά και για να ξεχωρίζει από τη Σαρακοστή των Χριστουγέννων.
Πώς νηστεύουμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή
Η νηστεία που ακολουθείται τη Μεγάλη Σαρακοστή είναι αυστηρή με συγκεκριμένους κανόνες, αλλά και κάποιες εξαιρέσεις.
Στη νηστεία της Μεγάλης Σαρακοστής, απαγορεύεται η κατανάλωση κρέατος και ψαριού, καθώς και όλων των γαλακτοκομικών προϊόντων. Επίσης, απαγορεύονται τα αβγά, το κρασί και το λάδι.
Σχετικά με το λάδι, είναι σημαντικό να γίνουν κάποιες επισημάνσεις. Η νηστεία από λάδι και οίνο ισχύει για όλη την εβδομάδα, εκτός από τα Σάββατα και τις Κυριακές.
Σε αντίθεση με το λάδι, οι ελιές επιτρέπονται στη διάρκεια της νηστείας, διότι τρώγονται ως καρποί, ενώ η απαγόρευση του λαδιού έγκειται στην παρασκευή φαγητών που απαιτούν λάδι.
Επιπλέον, η Εκκλησία για λόγους ποιμαντικής Οικονομίας επιτρέπει τις ελιές, με σκοπό να βοηθήσει τους πιστούς να ασκηθούν με εγκράτεια και όχι να προκληθεί εξουθένωση κατά τη διάρκεια της νηστείας.
Οι εξαιρέσεις της νηστείας τη Μεγάλη Σαρακοστή
Την περίοδο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής υπάρχουν κάποιες ημέρες που αποτελούν εξαιρέσεις στους γενικούς κανόνες της νηστείας.
- Στις 25 Μαρτίου, την ημέρα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, καθώς επίσης και την Κυριακή των Βαΐων, καταλύουμε το ψάρι.
- Στις 26 Μαρτίου που είναι η ημέρα αφιερωμένη στους Αγίους Τεσσαράκοντα Μάρτυρες, γίνεται η κατάλυση του λαδιού και του κρασιού.
- Το Μεγάλο Σάββατο είναι το μοναδικό Σάββατο του έτους, στο οποίο νηστεύουμε από λάδι και κρασί. Αυτό συμβαίνει επειδή είναι μία ημέρα αυστηρής νηστείας και μεγάλου πένθους για όλη την Χριστιανοσύνη.
Τι τρώμε τη Μεγάλη Σαρακοστή
Αξίζει να αναφερθεί πως η νηστεία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, εκτός από βαθιά θρησκευτική πράξη, είναι μία καλή ευκαιρία αποτοξίνωσης του οργανισμού. Η διατροφή που ακολουθείται κατά την περίοδο της νηστείας μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα ωφέλιμη για τον οργανισμό, καθώς είναι πλούσια σε όσπρια, λαχανικά, φρούτα, δημητριακά και θαλασσινά, τροφές γνωστές για τις ευεργετικές τους ιδιότητες.
Κατηγορίες νηστίσιμων τροφών
Όσπρια
Τα όσπρια, όπως φακές, φασόλια, ρεβίθια, κουκιά, φιστίκια και σόγια συνίστανται την περίοδο της νηστείας και χαρακτηρίζονται ως «κρέας των φτωχών». Είναι πλούσια σε πρωτεΐνες, σίδηρο, μαγνήσιο, κάλιο και φυλλικό ή φολικό οξύ.
Φρούτα και Λαχανικά
Τα φρούτα και τα λαχανικά αποτελούν ιδανική επιλογή για την περίοδο της νηστείας, στη φυσική, αλλά και στην αποξηραμένη τους μορφή. Συνδυάζουν υδατάνθρακες, φυτικές ίνες, βιταμίνες όπως βιταμίνη C, K και άλλα αντιοξειδωτικά συστατικά.
Θαλασσινά
Μία ακόμη βασική επιλογή σε περίοδο νηστείας είναι τα θαλασσινά και συγκεκριμένα τα οστρακοειδή και τα μαλάκια, όπως είναι το χταπόδι, το καλαμάρι, τα στρείδια, οι σουπιές, οι γαρίδες, οι καραβίδες και το θράψαλο.
Τα θαλασσινά είναι καλή πηγή φωσφόρου, ιωδίου, σιδήρου, μαγνησίου, χαλκού, πρωτεϊνών, βιταμινών B και ω-3 λιπαρών οξέων. Όσα μπορούν να καταναλωθούν με το κέλυφός τους, προσφέρουν ικανοποιητική ποσότητα ασβεστίου.
Δημητριακά
Στη βάση της διατροφικής μας πυραμίδας βρίσκονται τα δημητριακά, τα οποία συνιστούν μία καλή επιλογή για την περίοδο της νηστείας. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν το σιτάρι, το ρύζι, το κριθάρι, η βρώμη, το καλαμπόκι και όλα τα άλευρά τους.
Ξηροί Καρποί
Εξίσου σημαντική πηγή ενέργειας για την απαιτητική περίοδο της νηστείας είναι οι ξηροί καρποί, όπως τα καρύδια, τα αμύγδαλα, τα φουντούκια, τα φιστίκια και πολλά ακόμη. Παρέχουν φυτικές στερόλες, πολυακόρεστα λιπαρά οξέα, σελήνιο, ψευδάργυρο, κάλιο, φώσφορο, μαγνήσιο και πολλές βιταμίνες όπως βιταμίνη Ε.
Γλυκά εδέσματα
Τέλος, από το νηστίσιμο τραπέζι δεν μπορούν να λείπουν οι συνταγές με γλυκά, όπως ο παραδοσιακός χαλβάς ή το νηστίσιμο κέικ με ταχίνι.
Η νηστεία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής είναι μία πολύ σημαντική περίοδος που συνοδεύεται από αυστηρούς κανόνες, προσωπικό αγώνα, σωματική και πνευματική άσκηση.Σε κάθε περίπτωση, η νηστεία δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά μέσον κάθαρσης και προετοιμασίας για την άγια ημέρα της Ανάστασης του Κυρίου. Για τον λόγο αυτό, η νηστεία έχει πραγματική θρησκευτική αξία όταν ακολουθείται από προσωπική επιλογή και όχι λόγω εξωτερικών παρεμβάσεων
Πηγή: Monastiriaka.gr
www.worldenergynews.gr
