Η επόμενη φάση του πολέμου στη Μέση Ανατολή θα καθοριστεί από την αβεβαιότητα. Αυτή τη στιγμή υπάρχει μεγάλη αβεβαιότητα για το αν οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ ή το Ιράν θα κλιμακώσουν περαιτέρω τη σύγκρουση.
Σύμφωνα με το Atlantic Council, η νέα αυτή φάση μπορεί να τερματιστεί απότομα εάν υπάρξει κλιμάκωση, ή να διαρκέσει για κάποιο διάστημα, καθώς ακόμη και μια παύση επιθέσεων ή μια συμφωνία ενδέχεται να μην αντιμετωπίσει βιώσιμα τα βασικά αίτια που οδήγησαν στην έκρηξη της σύγκρουσης.
Αυτό που είναι σαφές, ωστόσο, είναι ότι τα κράτη-μέλη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της αβεβαιότητας.
Πρόκειται για το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ, το Ομάν, το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ, τα οποία είναι πιθανό να αποτελέσουν στόχο ακόμη περισσότερων drones, πυραύλων και ασύμμετρων επιθέσεων σε περίπτωση εντατικοποίησης του πολέμου. Κυρίως όμως, τα κράτη αυτά θα είναι εκείνα που θα συνεχίσουν να συνυπάρχουν γεωγραφικά με το Ιράν που θα προκύψει μετά τη σύγκρουση.
Πριν από την τρέχουσα κρίση, πολλοί στην Ουάσιγκτον θεωρούσαν ότι οι χώρες του Κόλπου κρατούν τα «κλειδιά» για τη διαχείριση των ανησυχιών γύρω από το Ιράν χωρίς την προσφυγή σε πόλεμο. Το Ομάν, για παράδειγμα, λειτουργούσε επί χρόνια ως διακριτικός διαμεσολαβητής μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, ρόλο που διατήρησε έως και τη σημερινή κρίση. Το Κατάρ διατηρούσε επίσης δίαυλους επικοινωνίας με την ιρανική ηγεσία, διευκολύνοντας διαπραγματεύσεις για την απελευθέρωση Αμερικανών ομήρων και την αποφυγή κλιμάκωσης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Η Σ. Αραβία, παρά τις επιφυλάξεις της απέναντι στο καθεστώς του Ιράν, είχε κάνει δειλά βήματα εξομάλυνσης των σχέσεων, έπειτα από προσπάθειες των ΗΠΑ, άλλων περιφερειακών δυνάμεων και τελικά της Κίνας για διαμεσολάβηση. Τα ΗΑΕ διατηρούσαν μακροχρόνιες οικονομικές σχέσεις με το Ιράν, οι οποίες λειτουργούσαν τόσο ως μέσο πίεσης μέσω κυρώσεων όσο και ως πιθανό οικονομικό κίνητρο για αλλαγή συμπεριφοράς.
Όλα αλλάζουν
Καθώς όμως ο πόλεμος συνεχίζεται, αυτές οι ισορροπίες μεταβάλλονται και οι Αμερικανοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής καλούνται να προσαρμοστούν. Το κρίσιμο ζήτημα είναι ποια θα είναι η «νέα κανονικότητα».
Το Ιράν έχει ήδη στοχοποιήσει ενεργειακές υποδομές και εμπορικά συμφέροντα των κρατών του Κόλπου, επιδιώκοντας να τα πιέσει να επηρεάσουν τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ώστε να σταματήσουν τις επιθέσεις.
Τα πρόσφατα πλήγματα στην εγκατάσταση Ras Laffan στο Κατάρ δείχνουν ότι η Τεχεράνη μπορεί να επεκτείνει το εύρος των επιθέσεων, αυξάνοντας το οικονομικό κόστος για την περιοχή και την παγκόσμια οικονομία. Ωστόσο, η στρατηγική αυτή ενέχει κινδύνους, καθώς είναι δύσκολο να διασφαλιστεί ότι οι επιθέσεις δεν θα οδηγήσουν σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.
Ένα δεύτερο κρίσιμο ερώτημα αφορά την πιθανή εμπλοκή των Χούθι στην Υεμένη. Εάν η οργάνωση εμπλακεί, είναι πιθανό να επαναλάβει επιθέσεις κατά πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα και στα Στενά Bab al-Mandeb, απειλώντας σημαντικό μέρος της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Αυτό θα επιβαρύνει περαιτέρω το κόστος μεταφορών και θα επηρεάσει άμεσα χώρες όπως η Σ. Αραβία και τα υπόλοιπα κράτη του Κόλπου. Παράλληλα, η αστάθεια στην Υεμένη αναμένεται να συνεχιστεί, ενισχύοντας την περιφερειακή αβεβαιότητα.
Εξίσου σημαντικό είναι το ενδεχόμενο ρήξης στην ενότητα του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου. Το Ιράν ενδέχεται να επιχειρήσει να εκμεταλλευτεί τις διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών, τα οποία έχουν διαφορετικές σχέσεις με τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και την Τεχεράνη. Παρότι μέχρι στιγμής παρατηρείται συσπείρωση απέναντι στις επιθέσεις, οι αποκλίνουσες προσεγγίσεις ως προς τη διαχείριση της κρίσης ενδέχεται να δημιουργήσουν εντάσεις, επηρεάζοντας τη συνοχή και την αποτελεσματικότητα της κοινής στρατηγικής.
Παράλληλα, αυξάνεται ο κίνδυνος εσωτερικής αστάθειας στις χώρες του Κόλπου. Αν και επιδιώκεται η προβολή εικόνας σταθερότητας, η παρατεταμένη σύγκρουση μπορεί να επηρεάσει την οικονομία, την ασφάλεια και την κοινωνική συνοχή. Οι οικονομικές πιέσεις ενδέχεται να πλήξουν ιδιαίτερα τους εργαζόμενους και τους μετανάστες, ενώ ενδέχεται να ενισχυθούν και οι εντάσεις με μειονοτικές ομάδες, τις οποίες ορισμένες κυβερνήσεις συνδέουν με την επιρροή του Ιράν.
Τέλος, τίθεται το ενδεχόμενο μετατόπισης των στρατηγικών συμμαχιών. Αν και τα κράτη του Κόλπου θα επιδιώξουν βραχυπρόθεσμα στενότερη συνεργασία με τις ΗΠΑ, ενδεχόμενη απογοήτευση από τη διαχείριση της κρίσης θα μπορούσε να οδηγήσει σε ενίσχυση των σχέσεων με την Κίνα και τη Ρωσία.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να δυσχεράνει την προώθηση των αμερικανικών συμφερόντων στην περιοχή, τόσο σε επίπεδο ασφάλειας όσο και σε τομείς στρατηγικής συνεργασίας όπως η τεχνολογία και η ενέργεια.
Οι χώρες του Κόλπου έχουν αποδείξει διαχρονικά ότι διατηρούν πολυδιάστατες σχέσεις για την προώθηση των συμφερόντων τους, όπως συμβαίνει και με πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
Τα δίκτυα αυτά έχουν αποδειχθεί χρήσιμα για τη μεταφορά μηνυμάτων, αλλά μπορούν εξίσου να χρησιμοποιηθούν για κινήσεις που ενδέχεται να υπονομεύσουν τα αμερικανικά συμφέροντα, εάν δεν υπάρξει μια λύση που να ικανοποιεί τις ανάγκες των κρατών του Κόλπου.
Παράλληλα, το Ιράν μπορεί να αξιοποιήσει τις σχέσεις του με την Κίνα, τη Ρωσία και τα κράτη του Κόλπου για την προώθηση των δικών του στόχων.
Η διαχείριση αυτών των εξελίξεων θα αποτελέσει μακροπρόθεσμη πρόκληση και θα απαιτήσει συνεχή προσοχή από την αμερικανική πλευρά, ακόμη και μετά τη λήξη της σύγκρουσης.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και τα κράτη του Κόλπου έχουν κοινό συμφέρον να καταλήξουν σε μια λύση που θα αφήσει την περιοχή πιο σταθερή από ό,τι πριν. Ωστόσο, παρά τις στρατιωτικές επιτυχίες, ο πόλεμος φαίνεται να ανοίγει τον δρόμο για μια νέα περίοδο αβεβαιότητας, η οποία ενδέχεται να απειλήσει τη σταθερότητα και την οικονομική ευημερία που επιδιώκεται να διασφαλιστεί.
www.worldenergynews.gr
