Την επόμενη εβδομάδα η Αθήνα αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο των ενεργειακών εξελίξεων στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, καθώς θα φιλοξενήσει την τριμερή συνάντηση των υπουργών Ενέργειας Ελλάδας, Βόρειας Μακεδονίας και Σερβίας. Στη συνάντηση θα συμμετάσχουν ο Έλληνας υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, η υπουργός Ενέργειας της Σερβίας Dubravka Đedović Handanović και η υπουργός Ενέργειας, Μεταλλείων και Ορυκτών Πόρων της Βόρειας Μακεδονίας Sanja Bozhinovska, με βασικό αντικείμενο την εμβάθυνση της ενεργειακής συνεργασίας και τη διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου προς τα Δυτικά Βαλκάνια.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων θα βρεθούν δύο κρίσιμα έργα υποδομών: η διασύνδεση Ελλάδας–Βόρειας Μακεδονίας, που αποτελεί τον πρώτο κρίκο της αλυσίδας, και ο σχεδιαζόμενος αγωγός Βόρειας Μακεδονίας–Σερβίας, μήκους περίπου 144 χιλιομέτρων, με ορίζοντα ολοκλήρωσης έως το 2027. Τα δύο αυτά έργα συνιστούν βασικά βήματα για τη δημιουργία ενός διασυνδεδεμένου δικτύου μεταφοράς φυσικού αερίου με κατεύθυνση Βορρά–Νότου, το οποίο θα επιτρέψει τη διοχέτευση ποσοτήτων LNG από τις ελληνικές υποδομές προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη.
Η στρατηγική αυτή βασίζεται στη σταδιακή επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου, ο οποίος φιλοδοξεί να αποτελέσει ενιαία ενεργειακή αρτηρία που θα συνδέει την Ελλάδα με τα Βαλκάνια και πέραν αυτών. Η διασύνδεση της Βόρειας Μακεδονίας με το ελληνικό σύστημα θεωρείται το πρώτο ουσιαστικό βήμα, ενώ η προέκταση προς τη Σερβία αποτελεί τον κρίσιμο κρίκο που θα επιτρέψει τη διείσδυση του αερίου σε μια αγορά-κλειδί, λόγω της γεωγραφικής της θέσης και των διασυνδέσεών της με τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων.
Σε συνδυασμό με υφιστάμενες υποδομές, όπως ο αγωγός Σερβίας–Βουλγαρίας και ο διασυνδετήριος αγωγός Ελλάδας–Βουλγαρίας (IGB), διαμορφώνεται ένα ολοένα και πιο πυκνό δίκτυο που ενισχύει τη δυνατότητα ροής φυσικού αερίου από πολλαπλές πηγές. Στόχος είναι η δημιουργία ενός ευέλικτου και ανθεκτικού συστήματος, το οποίο θα περιορίζει τις εξαρτήσεις και θα αυξάνει την ασφάλεια εφοδιασμού στην ευρύτερη περιοχή.
Καθοριστικής σημασίας για την επιτυχία του εγχειρήματος είναι η ενίσχυση των υποδομών και η συμμετοχή περισσότερων χωρών στον Κάθετο Διάδρομο.
Η ενεργειακή ατζέντα της Σερβίας και της Β. Μακεδονίας
Η κινητικότητα αυτή συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική επιλογή της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας να διαφοροποιήσουν τις πηγές προμήθειας φυσικού αερίου, στρεφόμενες και προς το LNG. Η Βόρεια Μακεδονία κινείται πιο γρήγορα προς ένα μοντέλο πολλαπλών πηγών, επιδιώκοντας πρόσβαση σε φορτία που εισάγονται μέσω της Ρεβυθούσας και του FSRU Αλεξανδρούπολης. Αντίθετα, η Σερβία ακολουθεί μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση, διατηρώντας τις υφιστάμενες ροές μέσω TurkStream, αλλά παράλληλα αξιοποιώντας τη διασύνδεση με τη Βουλγαρία για πρόσβαση σε εναλλακτικές πηγές, συμπεριλαμβανομένου του αμερικανικού LNG.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η εξέλιξη γύρω από τη NIS, τη μεγαλύτερη ενεργειακή εταιρεία της Σερβίας, όπου βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία πώλησης του μεριδίου της ρωσικής Gazprom Neft. Η πιθανή είσοδος της ουγγρικής MOL στο μετοχικό σχήμα θεωρείται μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας αναδιάρθρωσης του ενεργειακού τομέα της χώρας, υπό την πίεση των κυρώσεων και των γεωπολιτικών ισορροπιών. Οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο, με τη σερβική κυβέρνηση να βρίσκεται σε συνεχή επαφή τόσο με τις εμπλεκόμενες εταιρείες όσο και με τις αμερικανικές αρχές, γεγονός που αναδεικνύει τον έντονα πολιτικό χαρακτήρα της διαδικασίας.
Για την Ελλάδα, οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν τον ρόλο της ως ενεργειακής πύλης για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Μέσω των υποδομών LNG, η χώρα αποκτά τη δυνατότητα να τροφοδοτεί όχι μόνο τις άμεσες γειτονικές αγορές, αλλά και να λειτουργεί ως διάδρομος μεταφοράς προς την Κεντρική Ευρώπη. Η διασύνδεση με τη Σερβία αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς ανοίγει προοπτικές για εξαγωγές φυσικού αερίου προς την Ουγγαρία και άλλες αγορές της περιοχής.
Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, οι συζητήσεις επεκτείνονται και στη δυνατότητα περαιτέρω διεύρυνσης του Κάθετου Διαδρόμου προς τη Ρουμανία, την Ουγγαρία και ενδεχομένως τη Μολδαβία και την Ουκρανία, δημιουργώντας έναν εκτεταμένο άξονα μεταφοράς ενέργειας από τον Νότο προς τον Βορρά. Το δίκτυο αυτό φιλοδοξεί να αποτελέσει βασικό μηχανισμό ενεργειακής ασφάλειας για την περιοχή, ενώ μακροπρόθεσμα σχεδιάζεται να είναι συμβατό και με τη μεταφορά υδρογόνου.
Όπως έχει επισημάνει και ο Έλληνας υπουργός Ενέργειας, η ανάπτυξη των απαραίτητων υποδομών αποτελεί προϋπόθεση για την πλήρη αξιοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου. Σε αυτό το πλαίσιο, η τριμερής συνάντηση της επόμενης εβδομάδας αναμένεται να αποτελέσει κρίσιμο βήμα για τον συντονισμό των τριών χωρών και την επιτάχυνση των έργων που θα καθορίσουν τον ενεργειακό χάρτη της περιοχής τα επόμενα χρόνια.
www.worldenergynews.gr
