Μία από τις πρώτες σημαντικές αποφάσεις για έργα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας με μπαταρίες εξέδωσε το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), απορρίπτοντας αίτηση ακυρώσεως κατά της περιβαλλοντικής αδειοδότησης σταθμού αποθήκευσης στην Κάρυστο. Με την απόφαση 34/2026 της επταμελούς σύνθεσης, το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο έκρινε ότι η Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) του έργου είναι νόμιμη, ότι η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων ήταν επαρκής και ότι είχαν αξιολογηθεί οι βασικοί περιβαλλοντικοί και τεχνικοί κίνδυνοι που συνδέονται με τη λειτουργία συσσωρευτών μπαταριών.
Στο σκεπτικό της απόφασης, το ΣτΕ δέχεται κατ’ αρχάς ότι οι σταθμοί αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας αποτελούν αυτοτελή ενεργειακά έργα, τα οποία εντάσσονται στο ισχύον σύστημα περιβαλλοντικής αδειοδότησης. Το Δικαστήριο έκρινε ότι η Διοίκηση κατέταξε σωστά το συγκεκριμένο έργο στην αντίστοιχη κατηγορία περιβαλλοντικής αδειοδότησης και ότι δεν απαιτούνταν διαφορετική διαδικασία μόνο και μόνο επειδή χρησιμοποιούνται συσσωρευτές μπαταριών.
Τι έκρινε το ΣτΕ για τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων
Οι ανώτατοι δικαστές έδωσαν ιδιαίτερη έμφαση στο περιεχόμενο της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Σύμφωνα με την απόφαση, η ΜΠΕ εξέτασε επαρκώς τη θέση εγκατάστασης του έργου, τα τεχνικά χαρακτηριστικά του και τις επιπτώσεις του στο φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον. Το Δικαστήριο αναφέρει ότι αξιολογήθηκαν ζητήματα όπως ο θόρυβος, οι επιπτώσεις στο τοπίο, η πρόσβαση στο έργο, καθώς και οι σωρευτικές επιπτώσεις σε συνδυασμό με άλλα ενεργειακά έργα της περιοχής.
Το «υπέρτατο δημόσιο συμφέρον» και η ενεργειακή μετάβαση
Η απόφαση δίνει ιδιαίτερη σημασία στην εφαρμογή της αρχής του «υπέρτατου δημοσίου συμφέροντος», όπως αυτή προβλέπεται πλέον από την ενωσιακή νομοθεσία για τα έργα ενεργειακής μετάβασης. Το ΣτΕ αναφέρει ότι τα έργα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας συνδέονται άμεσα με την ασφάλεια εφοδιασμού, τη σταθερότητα του ηλεκτρικού συστήματος και την επίτευξη των στόχων για την κλιματική ουδετερότητα. Για τον λόγο αυτό, θεωρεί ότι πρόκειται για έργα που εξυπηρετούν σκοπό ιδιαίτερου δημοσίου συμφέροντος, σύμφωνα με τη σύγχρονη ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική. Παράλληλα επισημαίνει ότι η αντίληψη αυτή έχει ήδη ενσωματωθεί και στην ελληνική νομοθεσία μέσω των ρυθμίσεων για την ανάπτυξη των ΑΠΕ και των έργων αποθήκευσης, τα οποία αντιμετωπίζονται ως κρίσιμες ενεργειακές υποδομές.
Επιτρεπτή η επέμβαση σε δασικές εκτάσεις
Με βάση αυτή τη συλλογιστική, το Δικαστήριο έκρινε ότι είναι κατ’ αρχήν επιτρεπτή και η επέμβαση σε δασικές εκτάσεις για την εγκατάσταση σταθμών αποθήκευσης με μπαταρίες, εφόσον τηρούνται οι προϋποθέσεις της δασικής και περιβαλλοντικής νομοθεσίας. Στην απόφαση επισημαίνεται ότι οι εγκαταστάσεις αυτές μπορούν να θεωρηθούν έργα κοινής ωφέλειας και ενεργειακής υποδομής, όπως συμβαίνει ήδη με άλλα έργα του ηλεκτρικού συστήματος. Το ΣτΕ δέχεται επομένως ότι η χρήση δασικών εκτάσεων δεν αποκλείεται εκ προοιμίου για έργα αποθήκευσης ενέργειας, αρκεί να υπάρχει ειδική αιτιολόγηση, να περιορίζεται η επέμβαση στο αναγκαίο μέτρο και να προβλέπονται μέτρα προστασίας και αποκατάστασης του περιβάλλοντος.
Χωροθέτηση με βάση το ισχύον ΕΧΠ για τις ΑΠΕ
Ξεκαθαρίζει επίσης το ζήτημα της χωροθέτησης των έργων αποθήκευσης. Το ΣτΕ έκρινε ότι, ελλείψει ειδικού αυτοτελούς χωροταξικού πλαισίου για τις μπαταρίες, οι σταθμοί αποθήκευσης μπορούν νομίμως να υπαχθούν στο ισχύον χωροταξικό καθεστώς για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Κατά το Δικαστήριο, δεν απαιτείται προηγούμενη αναθεώρηση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ προκειμένου να αδειοδοτηθούν τέτοια έργα. Αντίθετα, θεωρεί ότι η αποθήκευση ενέργειας αποτελεί λειτουργικά συνδεδεμένη δραστηριότητα με την ανάπτυξη των ΑΠΕ και μπορεί να εντάσσεται στο υφιστάμενο πλαίσιο χωροταξικού σχεδιασμού, μέχρι να θεσπιστεί ειδικότερη ρύθμιση.
Kίνδυνοι και όροι ασφαλείας
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στους κινδύνους που συνδέονται με τη χρήση μπαταριών. Οι αιτούντες είχαν προβάλλει ισχυρισμούς σχετικά με τον κίνδυνο πυρκαγιάς, ατυχήματος και έκλυσης επικίνδυνων ουσιών. Το ΣτΕ όμως έκρινε ότι τα ζητήματα αυτά είχαν εξεταστεί από τη ΜΠΕ και ότι στην ΑΕΠΟ είχαν τεθεί ειδικοί όροι ασφαλείας και πυροπροστασίας. Σύμφωνα με το Δικαστήριο, η χρήση συσσωρευτών δεν συνιστά από μόνη της λόγο απαγόρευσης ή ακύρωσης της αδειοδότησης, εφόσον προβλέπονται κατάλληλα τεχνικά μέτρα πρόληψης και αντιμετώπισης κινδύνων.
Natura, περιβαλλοντικοί όροι και αιτιολογία της ΑΕΠΟ
Σε σχέση με την προστασία του περιβάλλοντος και των προστατευόμενων περιοχών, το ΣτΕ έκρινε ότι είχαν εξεταστεί οι επιπτώσεις του έργου στα οικοσυστήματα της περιοχής και ότι δεν προέκυπτε ουσιώδης κίνδυνος υποβάθμισης. Σημείωσε ότι είχαν ληφθεί υπόψη τα δεδομένα για τις περιοχές Natura και ότι είχαν επιβληθεί συγκεκριμένοι περιβαλλοντικοί όροι για τον περιορισμό των επιπτώσεων κατά την κατασκευή και λειτουργία του σταθμού. Επίσης, το Δικαστήριο επανέλαβε ότι η Διοίκηση δεν υποχρεούται να απαντά ξεχωριστά σε κάθε επιμέρους αντίρρηση που διατυπώνεται κατά τη διαδικασία διαβούλευσης, αρκεί να προκύπτει ότι έλαβε υπόψη τα κρίσιμα στοιχεία του φακέλου.
Ο ρόλος της αποθήκευσης και τα όρια του ελέγχου του ΣτΕ
Σημαντικό μέρος του σκεπτικού αφορά και τον ρόλο της αποθήκευσης ενέργειας στο ηλεκτρικό σύστημα. Το ΣτΕ αναγνωρίζει ότι οι σταθμοί αποθήκευσης συμβάλλουν στη σταθερότητα του δικτύου και στη μεγαλύτερη ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η απόφαση συνδέει τη λειτουργία τέτοιων έργων με τους στόχους της ενεργειακής μετάβασης και της ευρωπαϊκής και εθνικής ενεργειακής πολιτικής. Σημειώνεται ωστόσο ότι ο ακυρωτικός έλεγχος που ασκεί το ΣτΕ δεν εκτείνεται στην ουσιαστική αξιολόγηση τεχνικών ζητημάτων. Όπως επισημαίνεται, ο ρόλος του ΣτΕ είναι να ελέγχει αν τηρήθηκε η περιβαλλοντική νομοθεσία, αν υπάρχει επαρκής αιτιολογία και αν η Διοίκηση στηρίχθηκε σε νόμιμα και επιστημονικά δεδομένα. Εφόσον η περιβαλλοντική αδειοδότηση συνοδευόταν από τεχνικές μελέτες και ειδικούς όρους λειτουργίας και ασφάλειας, το Δικαστήριο έκρινε ότι δεν υπήρχε λόγος ακύρωσής της.
Η σημασία της απόφασης για τις BESS στην Ελλάδα
Με την απόφαση αυτή, το ΣτΕ διαμορφώνει πλέον σαφή νομολογιακή κατεύθυνση υπέρ της δυνατότητας αδειοδότησης έργων αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι περιβαλλοντικοί όροι και υπάρχει επαρκής επιστημονική τεκμηρίωση.
www.worldenergynews.gr
