Επανέρχεται ο κίνδυνος παρατεταμένων διαταραχών στον εφοδιασμό, αμφισβητεί τις προβλέψεις για υπερπροσφορά και υπενθυμίζει τον καθοριστικό ρόλο του OPEC στη διατήρηση της ισορροπίας και των τιμών της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου
Η αναζωπύρωση των συγκρούσεων μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν έχει διαψεύσει τις προσδοκίες για μια διαρκή κατάπαυση του πυρός, επαναφέροντας τις ανησυχίες για παρατεταμένες διαταραχές στον εφοδιασμό πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή.
Οι εικασίες ότι ο OPEC αποδυναμώνεται έχουν ενταθεί, καθώς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποχωρούν από τον οργανισμό και το Ιράκ εκφράζει τη δυσαρέσκειά του. Ωστόσο, οι συνεχιζόμενοι γεωπολιτικοί κίνδυνοι ενδέχεται να ενισχύσουν την ανάγκη για συντονισμό μεταξύ των πετρελαιοπαραγωγών χωρών.
Αν και ορισμένοι αναλυτές εξακολουθούν να προβλέπουν υπερπροσφορά πετρελαίου και χαμηλότερες τιμές, μια παρατεταμένη σύγκρουση θα μπορούσε να διατηρήσει την αγορά σε συνθήκες στενής προσφοράς και να υπενθυμίσει στους παραγωγούς του Κόλπου τη σημασία του OPEC στη στήριξη των τιμών.
Όταν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν ότι αποχωρούν από τον OPEC προκειμένου να μπορούν να αυξήσουν την παραγωγή τους όσο επιθυμούν, πυροδότησαν για ακόμη μία φορά εικασίες ότι ο οργανισμός διαλύεται. Η ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν θεωρούνταν δεδομένη από τους εμπόρους πετρελαίου, οι οποίοι πίστευαν ότι είχε ήδη ξεκινήσει ο αγώνας για την κατάκτηση μεγαλύτερου μεριδίου αγοράς. Έπειτα, όμως, οι πύραυλοι άρχισαν να πέφτουν ξανά, ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε ότι η κατάπαυση του πυρός έχει καταρρεύσει και το ενδεχόμενο μακροχρόνιας διακοπής της παραγωγής πετρελαίου στην «καρδιά» του OPEC επανήλθε στο προσκήνιο.
Ο Ρον Μπούσο του Reuters υποστήριξε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ότι ο OPEC κινδυνεύει να μετατραπεί «από διαχειριστής της αγοράς σε χάρτινη τίγρη», καθώς τα ΗΑΕ αποχωρούν, το Ιράκ αφήνει να εννοηθεί ότι ίσως ακολουθήσει αν δεν του επιτραπεί να αυξήσει την παραγωγή του, ενώ και άλλα κράτη του Κόλπου ενδέχεται να δυσανασχετούν με την ηγετική Σαουδική Αραβία, επειδή επιθυμούν επίσης να αυξήσουν την παραγωγή, την ώρα που το Ριάντ δίνει προτεραιότητα στον περιορισμό της.
Η άποψη ότι ο OPEC μπορεί τελικά να είναι ο μεγάλος χαμένος από τον πόλεμο με το Ιράν και τη μαζική διαταραχή στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου βασίζεται, ωστόσο, σε δύο παραδοχές. Η πρώτη είναι ότι η ζήτηση πετρελαίου θα ανακάμψει πολύ πιο αργά από την προσφορά, όπως υποστηρίζεται σε μια σειρά αναλύσεων που προειδοποιούν για υπερπροσφορά, καθώς τα δεξαμενόπλοια που είχαν εγκλωβιστεί άρχισαν να εγκαταλείπουν τα Στενά του Ορμούζ μετά την προκαταρκτική συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στα μέσα Ιουνίου.
Πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα παραδοχή, αν λάβει κανείς υπόψη την ιστορία και το γεγονός ότι όταν οι τιμές του πετρελαίου υποχωρούν, η ζήτηση συνήθως ανακάμπτει σχετικά γρήγορα, λόγω της κεντρικής σημασίας του πετρελαίου για την παγκόσμια οικονομία — ακόμη και για τις οικονομίες που καταβάλλουν μεγάλες προσπάθειες να μειώσουν την εξάρτησή τους από αυτό. Στην πραγματικότητα, η ιστορία δείχνει μάλλον το αντίθετο: όταν οι τιμές εκτινάσσονται, η ζήτηση μειώνεται αργά, όπως αποδείχθηκε από τα έκτακτα μέτρα που έλαβαν κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο για να διασφαλίσουν τον ενεργειακό εφοδιασμό τους, όπως η αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων και η επιβολή δελτίου κατανάλωσης.
Μακροχρόνιες διαταραχές
Υπάρχει, όμως, και μια δεύτερη παραδοχή, η οποία είναι δυνητικά πολύ πιο σημαντική. Πρόκειται για την υπόθεση ότι η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός θα διατηρούνταν, κάτι που αποδείχθηκε λανθασμένο. Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες ξεκίνησαν εκ νέου βομβαρδισμούς κατά του Ιράν, μετά τις ιρανικές επιθέσεις σε πλοία στα Στενά του Ορμούζ που αρνήθηκαν να υπακούσουν στις εντολές των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων, οι οποίες ελέγχουν τη θαλάσσια δίοδο, η συμφωνία αυτή ουσιαστικά κατέρρευσε. Πλέον, ακόμη και ο ίδιος ο Μπούσο κάνει λόγο για μακροχρόνιες διαταραχές στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου.
Πράγματι, αρκετοί αναλυτές που παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή έχουν προειδοποιήσει ότι υπάρχει σημαντική πιθανότητα ο πόλεμος να διαρκέσει πολύ περισσότερο από όσο θα επιθυμούσαν οι περισσότερες πλευρές. Αυτό θα συνεπαγόταν μακροχρόνιες διακοπές στις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου, παρά τις προσπάθειες των εξαγωγέων του Κόλπου να ανακατευθύνουν τις ενεργειακές τους εξαγωγές. Άλλωστε, η κατασκευή νέων αγωγών απαιτεί χρόνο.
Η μάχη για την ανάκτηση των μεριδίων αγοράς «μετά τον πόλεμο» ήταν υπαρκτή ως προοπτική, αλλά αποδείχθηκε πρόωρη. Ο πόλεμος συνεχίζεται και το βασικό πρόβλημα για τους εξαγωγείς πετρελαίου είναι πλέον πώς θα καταφέρουν να διαθέσουν όσο το δυνατόν περισσότερα βαρέλια στην αγορά. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η συμμετοχή στον OPEC μπορεί να μοιάζει λιγότερο σημαντική ή ακόμη και ανεπιθύμητη.
Το ένστικτο της επιβίωσης ενθαρρύνει περισσότερο την προάσπιση των εθνικών συμφερόντων. Ωστόσο, όταν ο πόλεμος τελειώσει — όποτε κι αν συμβεί αυτό — και η κατάσταση σταθεροποιηθεί, οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες της Μέσης Ανατολής ίσως θυμηθούν τον βασικό σκοπό του OPEC: να τους προσφέρει συλλογικά μεγαλύτερη επιρροή στη διαμόρφωση των παγκόσμιων τιμών του πετρελαίου απ’ ό,τι θα μπορούσε να έχει η καθεμία ξεχωριστά. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μπορεί να επιθυμούν να αυξήσουν την παραγωγή τους, όμως δύσκολα θα ήθελαν να δουν τις τιμές να υποχωρούν στα 40 δολάρια το βαρέλι, όπως προβλέπουν ορισμένοι αναλυτές, εξαιτίας μιας περιβόητης υπερπροσφοράς που επανειλημμένα προβλέπεται αλλά δεν έχει τελικά υλοποιηθεί.
www.worldenergynews.gr
